Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Thurgau

In het kanton Thurgau geldt de jachtgebiedjacht.

De gemeenten verpachten jachtgebieden telkens voor acht jaar aan jachtgezelschappen. Bejaagbare soorten zijn onder andere reeën, wilde zwijnen, vossen en dassen. Het jachtbeheer ligt bij het kantonale Bureau voor Jacht en Visserij. Het hoofdonderwerp in Thurgau is het wilde zwijn, dat zich sterk heeft verspreid in het Middelland en schade veroorzaakt in de landbouw. Voor het jachtjaar 2024 zijn officiële cijfers beschikbaar: 2.333 reeën, 639 wilde zwijnen, 729 vossen, 134 dassen, 146 eenden.

Verbod op nachtjacht: berusting als systeemaanpassing

Terwijl het kanton Schaffhausen het landelijke verbod op nachtjacht in het bos als een aanval op de recreatieve jacht ervoer, reageerde Thurgau berustend. De reden is veelzeggend: in Thurgau worden wilde zwijnen vaker bejaagd op velden, waar het verbod niet geldt. Bureauhoofd Roman Kistler benadrukte dat «veel wilde zwijnen op velden worden bejaagd, waar het jachtverbod niet geldt» en dat de nachtelijke afschot in het bos gecompenseerd kan worden door «alternatieve methoden» zoals de pirschjacht of de drijfjacht. Jachtvoorzitter Frank Gertsch voegde eraan toe dat «het verbod hem persoonlijk nauwelijks raakt, omdat zijn jacht al steeds meer buiten het bos plaatsvindt».

Psychologisch gezien onthult deze berusting een aanpassingsvermogen dat het systeem niet verzwakt, maar juist stabiliseert. In plaats van zich te verzetten tegen de beperking, omzeilt men die pragmatisch. Het signaal luidt: we laten ons niet tegenhouden, we verplaatsen ons gewoon. Deze flexibiliteit toont aan dat de recreatieve jacht niet gebonden is aan bepaalde methoden, maar aan het resultaat: doden, ongeacht waar en hoe. Het «alternatief» voor de nachtjacht in het bos is niet minder recreatieve jacht, maar meer recreatieve jacht op het veld.

Wild zwijn: het perfecte vijandbeeld

Het wilde zwijn is in het kanton Thurgau het centrale legitimatie-instrument van de recreatieve jacht. Het veroorzaakt schade aan de landbouw, is nachtactief, moeilijk te bejagen en plant zich voort ondanks intensieve bejaging. Daarmee vormt het de perfecte basis voor het verhaal van de «noodzaak»: zonder recreatieve jacht zouden de wilde zwijnen de akkers verwoesten, zo luidt de boodschap.

Psychologisch functioneert het wilde zwijn tegelijk als zondebok en als legitimatiebron. De schade is reëel. Maar de conclusie dat alleen de recreatieve jacht die kan voorkomen, is onjuist. Ten eerste leidt intensieve bejaging van wilde zwijnen tot verhoogde voortplanting: wordt de leidende zeug afgeschoten, dan planten alle vrouwelijke dieren van de rotte zich voort, in plaats van alleen het hoogst geplaatste dier. De recreatieve jacht verergert dus het probleem dat ze beweert op te lossen. Ten tweede bestaan er alternatieve methoden om schade te voorkomen: elektrische afrasteringen, akoestische verjaging, landgebruikbeheer. Deze worden echter niet toegepast, omdat ze de recreatieve jacht als instrument overbodig zouden maken.

Jachtrevierbeheer: acht jaar heerschappij

Het jachtrevierbeheer in Thurgau functioneert volgens het gebruikelijke pachtmodel: jachtgezelschappen pachten reviere voor acht jaar. Gedurende die tijd hebben ze het jachtrecht over het gebied. Aan het einde van het seizoen melden ze hun afschot, en het aantal afschoten beïnvloedt de pachtprijs.

Psychologisch gezien schept de achtjarige pacht een gevoel van eigendom dat verder gaat dan het jachtrecht. Het jachtgezelschap beschouwt «hun» revier als territorium. De dieren erin worden «hun» wild. Deze eigendomslogica staat haaks op het principe dat wilde dieren in Zwitserland aan niemand toebehoren. Psychologisch is dit een centrale tegenstrijdigheid: de rechtsorde zegt dat wilde dieren herenloos zijn. De praktijk van het reviersysteem zegt dat ze aan de pachter toebehoren. Dit impliciete eigendomsdenken verklaart waarom jachtgezelschappen zo gevoelig reageren op kritiek: ze ervaren die als een inbreuk op «hun» domein.

Vossenjacht met honden verbod: een vooruitgang met grenzen

Thurgau was in 2017 het eerste kanton van Zwitserland dat de vossenjacht met honden verbood. Deze jachtmethode, waarbij honden in vossen- of dassenholen worden gestuurd en er ondergrondse gevechten ontstaan, is een van de meest omstreden jachtmethoden. Dat Thurgau hierin voorop is gegaan, verdient erkenning.

Psychologisch gezien laat het verbod op de baujacht echter ook de grenzen van het hervormingsvermogen zien. Het gaat om een methode die publiekelijk bijzonder moeilijk te verdedigen is, omdat de wreedheid overduidelijk is. Andere problematische methoden, zoals de drijfjacht op reeën met hagelschoten of de vossenjacht, blijven onaangeroerd. Het systeem hervormt zich daar waar de publieke druk het grootst is, en behoudt zichzelf daar waar die geringer is. Dat is geen zelfreflectie, maar schadebeperking.

Thurgau als pragmatismemodel

Thurgau onderscheidt zich van de Alpenkantons door zijn pragmatisme. De recreatieve jacht wordt hier minder geframed als traditie of identiteit, maar als nuttige dienstverlening. Men jaagt niet omdat men dat altijd al gedaan heeft, maar omdat iemand de wilde zwijnen van de akkers moet weren. Dit frame is psychologisch doeltreffend, omdat het de ethische kernvraag omzeilt: niet het doden staat centraal, maar de «dienst».

Dit kader van dienstverlening heeft een narcistische structuur. Niet in klinische zin, maar in psychologische zin: de recreatieve jagers in Thurgau definiëren zich als onmisbaar. Niet de passie staat op de voorgrond zoals in de Alpenkantons, niet de traditie zoals in Jura – maar de onvervangbaarheid. «Zonder ons zouden de akkers verwoest worden.» Deze zelfperceptie als systeemrelevante instantie creëert een bijzondere immuniteit tegen kritiek: wie een dienstverlener bekritiseert, bekritiseert de dienst zelf en keert zich daarmee tegen de landbouw, tegen de boeren, tegen de regio. Het pragmatische narcisme vermomt zich als bescheidenheid, maar is in feite een claim: erkenning wordt niet gevraagd, maar verondersteld.

Het Model van Genève laat zien dat ook de «dienst» aan de landbouw door professionele wildbeheerders kan worden geleverd. Het verschil: professionals handelen in openbare opdracht, zonder persoonlijk plezier in het doden. Recreatieve jagers en jaagsters handelen uit persoonlijke motivatie en legitimeren dit als «dienst». In Thurgau wordt dit verschil bijzonder duidelijk zichtbaar, omdat de «dienstverlening» zo nadrukkelijk op de voorgrond staat.

Meer hierover in het dossier: Psychologie van de jacht

Kantonale psychologie-analyses:

• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Glarus
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Zug
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Bazel-Stad
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Schaffhausen
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Appenzell Buitenrhoden
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Appenzell Binnenrhoden
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Neuchâtel
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Thurgau
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Nidwalden
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Uri
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Obwalden
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Schwyz
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Jura
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Basel-Landschaft
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Zürich
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Genève
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Bern
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Solothurn
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Aargau
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Ticino
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Wallis
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Graubünden
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton St. Gallen
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Freiburg
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Vaud
• Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Luzern