Podcastaflevering: Zwitsers dierenwelzijnslabel-kompas: waarom «dierenwelzijn» hier de verkeerde term is

Het nieuwe label-kompas van de STS deelt vlees-, ei- en zuivelproducten in vier categorieën in: van «zeer goed» tot «onbevredigend».

Dat klinkt naar houvast en meer respect voor dieren. Maar Wild beim Wild vraagt: wat betekent «dierenwelzijn» als de dieren ondanks betere labels toch nog gedood worden?

In 2025 werden in Zwitserland meer dan 86 miljoen zogenaamde nutsdieren geslacht – meer dan in het voorgaande jaar. Het artikel ziet daarin de doorslaggevende tegenstrijdigheid: terwijl het labellandschap zich uitbreidt en houderijnormen genuanceerder worden beoordeeld, blijft het aantal gedode dieren stijgen. Labels kunnen afzonderlijke omstandigheden verbeteren, maar ze redden geen enkel dier van het systeem van gebruik en slacht.

De STS vertegenwoordigt naar eigen zeggen de benadering om de omstandigheden van een maatschappelijk bestaande productie van dierlijke levensmiddelen te verbeteren. Precies dat bekritiseren dierenrechtenorganisaties: ook in goed beoordeelde labelproducties zijn ernstige vormen van lijden toegestaan, zoals de CO₂-verdoving van varkens of verwondingen bij legkippen. Bovendien kan een goed label een moreel ontlastend effect teweegbrengen: mensen blijven consumeren omdat ze zich door de aankoopbeslissing al aan de goede kant voelen staan.

Het artikel plaatst deze kritiek in het kader van de vraag van het speciesisme: waarom geldt het doden en eten van bepaalde dieren als normaal, terwijl het bij honden of katten maatschappelijk en juridisch verworpen zou worden? Vanuit dit perspectief is «dierenbescherming» een misleidend begrip wanneer het noch het leven noch de lichamelijke integriteit beschermt, maar vooral het houden en doden binnen een bestaand systeem reguleert.

Daar komen nog gezondheids-, ecologische en klimaatgevolgen bij van een hoge consumptie van dierlijke producten. De kernboodschap luidt daarom: een label kan misstanden plaatselijk verzachten, maar niet de omvang van de dierhouderij, het aantal gedode dieren of het fundamentele gebruik van voelende wezens oplossen. Het label-kompas wordt zo niet begrepen als een uitstap uit het systeem, maar als een instrument dat de aanvaarding ervan kan stabiliseren.

Een kompas kan houvast bieden, maar doorslaggevend is waarheen het wijst: naar minder lijden en minder dieren in het systeem, of alleen naar een iets beter geëtiketteerd «zo doorgaan».