Marmotten en klimaatverandering: trek naar hoger gelegen gebieden

Marmotten trekken weliswaar door de klimaatverandering naar hoger gelegen gebieden, maar niet erg ver, zoals blijkt uit een studie van Anne Kempel, bioloog bij het WSL-Institut für Schnee- und Lawinenforschung (SLF).

De onderzoekster onderzocht op welke hoogte marmotten tegenwoordig leven en vergeleek haar resultaten met gegevens uit 1982. Het resultaat: de meerderheid van de door haar in het Dischmatal bij Davos waargenomen dierenfamilies leeft tegenwoordig ongeveer 86 meter hoger dan nog 42 jaar geleden, namelijk op ongeveer 2500 meter boven zeeniveau.

“De absolute bovengrens is echter niet veranderd”, verklaarde de wetenschapper in een persbericht van het SLF van dinsdag. Die eindigt op een hoogte van 2700 meter. Dit was reeds in 1982 het geval.

“Waarschijnlijk spelen andere factoren een belangrijkere rol dan hogere temperaturen”, stelt Anne Kempel vast. Te hoge temperaturen zouden de dieren onvoldoende aarde bieden om hun sterk vertakte holen te graven.

Bovendien hebben ze tijdens de winterslaap een zo dik mogelijke sneeuwlaag nodig om de bodem tegen de kou te isoleren. “Juist daar waar tegenwoordig de meeste groepen leven, vinden we het maximum van deze parameters”, aldus de bioloog.

Daarnaast zijn planten met linolzuur een belangrijk onderdeel van hun voeding. Dit onverzadigde vetzuur reguleert in de winter de lichaamstemperatuur. “Deze planten zouden hun verspreiding iets naar boven kunnen hebben verschoven”, vermoedt Anne Kempel.

Dezelfde methoden als in 1982

Anne Kempel en haar team gebruikten dezelfde methoden als hun voorgangers in 1982. Een tot twee uur lang observeerden ze 25 gebieden op de hellingen van het Dischmatal met verrekijker en telescoop en telden de marmotten. Statistische computermodellen berekenden vervolgens de waarschijnlijke marmottenpopulatie en kwamen tot dit resultaat.

Deze waarneming geldt echter alleen voor de regio Davos en mogelijk vergelijkbare gebieden. In de lager gelegen Alpen zou de situatie voor de dieren moeilijk kunnen worden. Bij temperaturen boven 25 graden lijden marmotten onder hittestress.

In het Dischmadal zijn er momenteel slechts zes dagen per jaar met temperaturen boven gemiddeld 25 graden Celsius, te weinig om negatieve gevolgen te hebben. Toch is de situatie al verergerd, doordat de boomgrens langzaam maar zeker stijgt.

“Marmotten geven echter de voorkeur aan open omgevingen; ze passen zich niet aan het bos aan, en aangezien ze niet hoger kunnen komen, krimpt hun leefgebied”, concludeert Anne Kempel. Het onderzoek is gepubliceerd in het vakblad Ecology and Evolution.