Jachtwet: NEE in het belang van het bergbos

Het ecologische evenwicht tussen wild en bos is verstoord en brengt het beschermingsbos in gevaar.

Het soortenrijke bergbos staat op het spel. Hier helpen lynx en wolf. Alleen een nee tegen de herziene jachtwet spaart bos, lynx en wolf.

Wie goed naar de jonge bomen in het bergbos kijkt, weet hoe het ervoor staat. Het wild – daarmee worden de in het wild levende hoefdieren zoals gems, hert en ree bedoeld – is sinds de uitroeiing ongeveer 100 jaar geleden gestaag toegenomen. Eigenlijk een verheugend feit. Alleen: al meer dan 25 jaar dringen de wilde dieren zich in zulke grote aantallen in grote delen van het bos. Zo belasten ze hun eigen leefgebied. Op een derde van het bosoppervlak van Zwitserland is de verjonging van de bomen door vraat, schillen en vegen al volledig verhinderd of blijvend aangetast. Vooral gevoelige boomsoorten zoals zilverspar, linde, den en eik lijden hieronder. Dit zijn juist de boomsoorten waarop een veerkrachtig bos met het oog op de klimaatverandering bijzonder is aangewezen.

De recreatieve jacht alleen slaagt er niet in de wildstand constant te houden. De wildstand neemt gestaag toe en daarmee ook de schade in het bos.

Anders dan in het laagland verloopt de verjonging in het bergbos slechts langzaam en beperkt ze zich tot drie tot zes boomsoorten. Deze schaarse diversiteit in de jonge aanwas wordt bedreigd door selectieve wildvraat en steeds meer ook door de klimaatverandering. Maar juist in tijden van verandering hebben we diversiteit nodig om gewapend te zijn voor een onzekere toekomst.

Bergbos: Lynx en wolf zorgen voor gezond jong bos en besparen kosten

De wolven en lynxen die nu weer in het Alpengebied zijn teruggekeerd, hebben al na enkele jaren tot een duidelijke vermindering van de schade aan de bosverjonging geleid.

Opmerkelijk: de hoge kosten die de overheid maakt voor het voorkomen van wildschade komen in de lopende stemming niet ter sprake. Wildhekken, plastic sterren als knopbescherming, chemische bestrijking of kunststofnetten om de schors af te dekken veroorzaken jaarlijks kosten van miljoenen. Ook vervangende maatregelen in de vorm van civieltechnische constructies dreigen miljoenen franken te kosten als de wildsituatie in beschermingsbossen niet verandert, zoals bijvoorbeeld in het Riederwald (VS), aan de Rigi (SZ) en in de Surselva (GR).

Wat vroeger in Genève honderden zondagsjagers ook maar half deden, doen nu 11 wildbeheerders naast vele andere taken op voorbeeldige wijze. Met meer wildbeheerders, die alleen therapeutisch ingrijpen bij vos, lynx, wolf, roofvogels enzovoort, zouden ook in Zwitserland weer meer orde, biodiversiteit en bescherming tegen natuurgevaren heersen. En de belastingbetaler zou waarschijnlijk honderden miljoenen franken worden bespaard, die de federale overheid, de kantons en de gemeenten steken in het behoud van het beschermbos, juist daar waar de probleemjagers wilde dieren stallen en fokken.

Bos en cultuurlandschap

Het kleine bergkanton Uri ligt in het hart van Zwitserland, tussen het Vierwaldstättermeer en de Gotthardpas. Sinds mensenheugenis is het een belangrijk doorgangskanton op de noord-zuidas.

Zo'n 70 procent van de bossen in het kanton is beschermbos. Deze bossen beschermen de lokale infrastructuur tegen natuurgevaren zoals lawines en steenslag. Ze zijn van levensbelang voor de bewoners in het dal en een voorwaarde voor de veiligheid op de drukbereden snelweg en spoorlijn door en over de Gotthard.

Naast het bos wordt het landschap gekenmerkt door kleinschalige landbouw. Eeuwenlang werden de vlakkere plekken gemaaid en begraasd, deels op extreem steile locaties die alleen te voet en zonder machines bereikbaar zijn.

Al 30 jaar is het Bergwoudproject actief in verschillende gemeenten van het kanton Uri – dit jaar in Bürglen, Erstfeld en Schattdorf. In Bürglen en Schattdorf houden de vrijwillige helpers zich bezig met het onderhoud van wildbiotopen. Daarbij worden kleine open plekken in het bos met de zeis vrijgemaaid, zodat de wilde dieren genoeg voedsel vinden en dus geen jonge bomen aanvreten. Verder worden weidegronden ontdaan van struikgewas en worden andere onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. In Erstfeld zijn de vrijwilligers bezig met het onderhoud van de bosweggen en het uitsikkelen van jonge bomen.

“We hebben het bos nodig. Het vraagt veel zorg, zodat het ons zo beschermt als we dat wensen.”

Moni Hug, projectleidster van het Bergwaldprojekt in het kanton Uri

30 jaar geleden heeft de winterstorm Vivian veel beschermbossen zwaar getroffen – ook enkele in het kanton Uri. Dit heeft ertoe geleid dat de bergbosbeheerders zich sinds de jaren negentig intensief bezighouden met de documentatie van de bosontwikkeling en de resultaatcontrole van hun bosbouwkundige werkzaamheden. 

Het Bergwaldprojekt zegt volmondig nee tegen de Jachtwet – stemming op 27 september 2020.