Italië: oorlog tegen de bevolking met jachtgeweren

Wat de cijfers laten zien: de recreatieve jacht is in Italië niet alleen een slachting onder wilde dieren, maar ook een onderschat veiligheidsrisico voor de bevolking.

AVC is een burgerorganisatie van getroffenen en nabestaanden die al jarenlang systematisch mediaberichten en lokale politiemeldingen over jachtongevallen verzamelt, omdat de staat zelf geen volledige officiële statistiek bijhoudt. De organisatie stelt haar dossiers sinds 2007 openbaar beschikbaar en staat het hergebruik van de gegevens expliciet toe, mits de bron wordt vermeld.

Het eerste bulletin van het seizoen 2024/2025 documenteert al in de eerste twee weken van de zogenaamde «Preaperture» meerdere doden en gewonden:

• Twee recreatieve jagers die om het leven kwamen bij het uitoefenen van hun hobby
• Andere recreatieve jagers die zwaargewond raakten
• Twee vrouwen die door hun eigen vader respectievelijk echtgenoot met het jachtgeweer werden gedood, in de privésfeer, maar met hetzelfde wapen dat in het weekend een «sporttoestel» moet zijn

Dit patroon loopt door alle jaargangen van de AVC-dossiers: het zijn niet alleen de schutters zelf die sterven of verminkt raken, maar ook mensen die helemaal niets met de recreatieve jacht te maken hebben, behalve dat ze toevallig in de buurt zijn of samenwonen met iemand die toegang heeft tot een jachtgeweer.

68 slachtoffers in één seizoen, meer dan 800 in een decennium

Het seizoen 2023/2024 geeft een indruk van de omvang. Volgens AVC werden in dat ene jachtjaar 68 mensen getroffen door jachtwapens: 12 kwamen om, 56 raakten gewond.

Uitgesplitst blijkt de omvang voor de samenleving:

• 28 slachtoffers waren geen recreatieve jagers, waaronder 6 doden en 22 gewonden, waarvan 7 kinderen en jongeren
• 40 slachtoffers waren recreatieve jagers, waaronder eveneens 6 doden en 34 gewonden

De recreatieve jacht doodt dus niet alleen degenen die er vrijwillig aan deelnemen, maar treft ook regelmatig wandelaars, boeren, mountainbikers, omwonenden en kinderen op weg naar school.

In een rapport over het werk van het waarnemingscentrum «Vittime della Caccia» worden de langetermijngegevens samengevat: in de afgelopen tien jaar werden in Italië 630 mensen gewond en 204 gedood, in direct verband met jachtactiviteiten of jachtwapens.

Daar komen seizoenscijfers bovenop die het karakter hebben van een permanente noodtoestand: alleen al tussen 1 september 2024 en 5 januari 2025 registreerde AVC 53 mensen die door jachtwapens werden gedood of gewond, waarvan 13 minderjarigen.

Dat zijn geen «tragische geïsoleerde gevallen». Dat is een structureel probleem.

Wandelen in het bos als veiligheidsrisico

Dierenwelzijnsorganisaties zoals OIPA spreken inmiddels openlijk van een «probleem van openbare veiligheid» en roepen regering en parlement op tot actie. In een gezamenlijke analyse met AVC verwijst OIPA naar dezelfde bevinding: jaar na jaar treft het ook mensen die «gewoon op het verkeerde moment op de verkeerde plek zijn», bijvoorbeeld tijdens een wandeling in het bos of op het veldpad voor hun eigen huis.

De casussen in de rapporten lezen als een horrorprotocol van de alledaagse werkelijkheid:

• Een oudere man die in zijn tuin staat, wordt getroffen door een verdwaalde kogel
• Een gezin dat met de auto onderweg is, wordt beschoten in de buurt van een drijfjacht
• Kinderen die buiten spelen, komen in de vuurlijn terecht

Veel van deze gevallen komen alleen in de lokale rubrieken terecht, niet in de nationale berichtgeving. Precies daarom spreken de activisten van «Bollettini della guerra»: ze proberen het diffuse, onzichtbare geweld zichtbaar te maken.

De onzichtbare doden in het systeem

Bijzonder pikant: Italië voert tot op heden geen uitgebreide, officiële statistiek over jachtongevallen met menselijke slachtoffers. Milieujuristen wijzen er al jaren op dat er geen door de staat gevoerde, centrale cijfers bestaan, ondanks dat er regelmatig mensen worden gedood of zwaar gewond raken.

Wat bekend is, komt bijna uitsluitend uit het maatschappelijk middenveld, uit moeizaam samengestelde overzichten zoals die van AVC. De organisatie analyseert persberichten, politiemeldingen en lokale media. Wat niemand meldt, verschijnt ook niet in de statistieken.

Men moet er daarom van uitgaan dat het werkelijke aantal incidenten hoger ligt. Al enkele jaren geleden berichtte een grote Italiaanse dagkrant dat er alleen al tussen 2011 en 2021 meer dan 200 doden en bijna 700 gewonden vielen door jachtongevallen.

Hoe de jachtlobby het gevaar bagatelliseert

Terwijl AVC en dierenwelzijnsorganisaties waarschuwen voor een aanhoudende “menselijke tragedie”, vertelt de jachtlobby een ander verhaal.

Verenigingen zoals de “Cabina di regia del mondo venatorio” en jachtgerelateerde tijdschriften publiceren eigen analyses en spreken graag van dalende cijfers en “steeds meer veiligheid”. In een gezamenlijk rapport over het seizoen 2024/2025 wijzen zij erop dat het aantal gewonden in 2024 op 34 lag, aanzienlijk lager dan het jaar ervoor. Tegelijkertijd geven ze echter toe dat er in de periode van 1 september 2024 tot 30 januari 2025 in totaal 62 jachtongevallen waren met 14 doden.

Vanuit de jachtwereld worden deze cijfers vaak gerelativeerd door ze bijvoorbeeld af te zetten tegen het aantal jachtvergunningen of “gewerkte jachtdagen”, om de indruk te wekken dat de recreatieve jacht vrijwel net zo veilig is als een zondagse wandeling.

Wat daarbij consequent onbelicht blijft:

• Het gaat niet om een vrijwillig aanvaard risico zoals bij klimmen of alpinisme, maar om mensen die er onvrijwillig bij betrokken raken
• Er bestaan geen beschermde zones in het landschap die vrij zijn van jacht
• Het risico wordt gedragen door de gehele samenleving, niet alleen door de jachtwereld zelf

De boodschap van de jachtlobby luidt: alles onder controle. De realiteit van de “oorlogsbulletins” vertelt een ander verhaal.

Jachtwapens in huis: van “hobby” naar huiselijk geweld

De balans van AVC omvat niet alleen klassieke jachtongevallen in het veld, maar ook doodslagen in de huiselijke omgeving waarbij jachtwapens werden gebruikt. Al in het eerste bulletin van het seizoen 2024/2025 komen twee vrouwen voor die door een familielid met het jachtgeweer werden doodgeschoten.

Ook hier is het patroon duidelijk: elk extra vuurwapen in een huishouden vergroot het risico op dodelijk geweld. Studies uit andere landen tonen al jaren aan dat legaal verkrijgbare wapens een centrale rol spelen bij schietpartijen, zelfmoorden en huiselijk geweld. De Italiaanse situatie bevestigt dit op kleine schaal.

Wie de recreatieve jacht legitimeert, legitimeert in de praktijk niet alleen het doden van dieren, maar creëert ook een vergemakkelijkte toegang tot dodelijke wapens, die in een familieconflict of een psychische crisis op elk moment tot een ‘oplossing’ kunnen worden.

Wieder tötet Hobby-Jäger im Endstadium 4 Menschen

Europa's blinde vlek: jacht als veiligheidsprobleem

Het Italiaanse voorbeeld is geen exotische uitzondering. In Zwitserland sterven gemiddeld zo'n vier recreatieve jagers per jaar bij het uitoefenen van hun hobby, en ook hier komen ernstige ongevallen met derden regelmatig voor.

Wat in Italië echter bijzonder opvalt:

• De dichtheid van de jagersgemeenschap in sommige regio's
• Het lange jachtseizoen met voor- en naopeningen
• De nabijheid tussen woongebieden, landbouwgrond en jachtgebieden

Daar komt nog een nauwe verwevenheid tussen jagersverenigingen en politiek bij, die critici al jaren documenteren.

Het resultaat is een veiligheidsregime waarin het recht van een minderheid op vrijetijdsballistiek zwaarder weegt dan het recht van de meerderheid om zich zonder angst voor geweerkogels buitenshuis te bewegen.

Wat dit betekent voor de politiek

Wanneer een maatschappelijke organisatie haar ongevallenstatistieken ‘Bollettini della guerra’ noemt, is dat geen overdrijving, maar een nuchtere beschrijving van de balans. De cijfers spreken een duidelijke taal:

• Tientallen doden en gewonden per seizoen
• Honderden slachtoffers in tien jaar tijd
• Kinderen, vrouwen en omstanders onder de getroffenen
• Geen volledige officiële statistiek, geen serieus politiek debat over een drastische inperking van de recreatieve jacht

Zolang de politiek deze realiteit blijft negeren, draagt zij medeverantwoordelijkheid voor elke volgende kogel die een wandelaar treft, voor elk kind dat door een hagelpatroon wordt geraakt, voor elke vrouw die met een ‘sportwapen’ in haar eigen woonkamer wordt doodgeschoten.

Jacht is geen ‘hobby’, het is een risico voor iedereen

Het eerste oorlogsbulletin van het seizoen 2024/2025 van de Associazione Vittime della Caccia is meer dan een persbericht, het is een noodkreet. Het maakt onmiskenbaar duidelijk: de recreatieve jacht is in Italië geen onschuldige traditionele sport, maar een blijvend veiligheidsprobleem dat de hele samenleving raakt.

Wie nog steeds beweert dat de jacht «alleen» de dieren betreft, sluit de ogen voor het feit dat elk jaar mensen sterven omdat er ergens iemand de behoefte voelt om in zijn vrije tijd op levende doelen te schieten.

Zolang regeringen in Rome, Bern of Brussel dit geweld afdoen als een onvermijdelijk bijverschijnsel van een «natuurbeleefde hobby», zullen de oorlogsbulletins van de slachtofferverenigingen alleen maar dikker worden.

Het enige verantwoorde antwoord zou zijn om precies te doen waartoe OIPA, AVC en vele anderen al jaren oproepen: de recreatieve jacht erkennen als veiligheidsrisico, jachtwapens drastisch terugdringen en de natuur daadwerkelijk beschermen in plaats van haar tot schietbaan te verklaren.

Capellino-Stiftung: Vernunft statt Bleiromantik