Recreatieve jagers op verboden hoogzitten: illegale jachtpraktijken

In het Zwitserse landschap en in de Zwitserse bossen staan nog steeds honderden hoogzitten zonder vergunning.

Maar gemeenten, kantons of de federale overheid trekken zich er zelden iets van aan, ondanks de bouwwetten en andere voorschriften.

Hoogzitten zorgen steeds weer voor discussie. Zo berichtte de «Südostschweiz» afgelopen november over territoriumstrijd tussen recreatieve jagers in Graubünden om afzonderlijke hoogzitten. «Soms worden halve eengezinswoningen in het bos gebouwd», klaagde een wildbeheerder. Er is nauwelijks een kanton waar nog nooit ruzie is geweest over de inrichting van het landschap met hoogzitten, die het landschapsbeeld altijd ook ontsieren.

Er bestaan hoogzitten in alle soorten, van een simpele plank tot een bewerkelijke ijzerconstructie. Er zijn hoogzitten met camouflagenetten voor de listige recreatieve jager. Hoogzitten die kant-en-klaar worden geleverd en alleen nog als een vouwladder hoeven te worden neergezet, voor de mobiele recreatieve jager. Boomladders met een comfortabele zithouding voor de lange aanzit, bijvoorbeeld voor de drijfjager, of jachtkanselen met ligvlak, plexiglas en maanschermen voor de luie recreatieve jager.

Het rondhangen boven de grond bij de aanzitjacht is geen tijdloze jachttraditie. De doorbraak ervan is waarschijnlijk te danken aan de handicap aan de linkerarm van keizer Wilhelm II in de 19e eeuw, die zijn geweer bij het schieten moest ondersteunen. In het Zwitserse kanton Obwalden worden hoogzitten tot op de dag van vandaag beschouwd als verboden hulpmiddelen, ofwel als niet weidelijk.

Welke echte jager van een natuurvolk zou nu een hoogzit bouwen en gebruiken?

In principe geldt: jachthutten en hoogzitten mogen alleen met instemming van de grondeigenaar worden gebouwd en moeten in goede staat worden gehouden. De bepalingen van de bouw- en bosbouwwetgeving blijven altijd van kracht.

Een uniforme regeling ontbreekt nog steeds

Sankt Gallen

St. Gallen regelt niets. Hoogzitten worden in de nieuwe jachtverordening met geen woord genoemd.

Luzern

Eenvoudige, open hoogzitten (bijvoorbeeld een ladder met zitgelegenheid voor maximaal 2 personen en een geweersteun) die onopvallend zijn, gelden als vrijgesteld van een bouwvergunning. Deze hoogzitten moeten mobiel zijn of aan een boom aan de rand van het bos zijn gebouwd.

Glarus

Het plaatsen of aanbrengen van voederinstallaties, hoogzitten en vossenaanzitten mag alleen met schriftelijke toestemming van de grondeigenaar gebeuren en moet, voor zover bosgebied is betrokken, vooraf worden gemeld aan de bevoegde kantonnale bosbouwautoriteit. Andere op grond van het federale recht vereiste vergunningen blijven voorbehouden.

Obwalden

Het inrichten van hoogzitten en grondzitten is alleen toegestaan met toestemming van de grondeigenaar of grondeigenaresse en met inachtneming van de bouwpolitievoorschriften. Er mogen geen bomen worden beschadigd. Geen vergunning is nodig voor eenvoudige grondzitten van hout, maximaal 1 × 1 m, met dak, maximaal aan twee zijden dichtgeslagen.

Solothurn

In principe mogen in het bos alleen gebouwen en installaties voor bosbouwdoeleinden worden opgericht. Eenvoudige, open recreatie- en jachtvoorzieningen (onder andere finse piste, hoogzit, picknickvoorziening) zijn volgens de Solothurnse boswet weliswaar toegestaan, maar zijn vergunningplichtig, ook als ze nog zo eenvoudig en voor de bouwheer nog zo onbeduidend lijken.

Zurich

De ruim duizend hoogzitten behoren tot de weinig opgemerkte kleine bouwwerken en tot de laatste niet-genormeerde bouwwerken überhaupt. Ze hebben geen officiële vergunning nodig, een meldplicht bestaat evenmin. Wel moet de grondbezitter worden gevraagd. Ze mogen geen vaste fundamenten hebben en geen schade aan bodem en bos veroorzaken.

Bern

Het oprichten van zogenaamde 'niet-bosbouwkundige' bouwwerken in het bos is om redenen van bosbescherming alleen met een uitzonderingsvergunning toegestaan, ook als ze slechts tijdelijk worden opgericht. Naast hoogzitten vallen bijvoorbeeld ook bijenhuisjes of grotere vuurplaatsen onder deze bouwcategorie.

Graubünden

Verschillende voorstellen willen dat de toelaatbaarheid en vergunningverlening van jachtinrichtingen zoals hoogzitten op kantonnaal niveau worden geregeld. Daar valt tegenin te brengen dat bepalingen over hoogzitten in het kantonnale Jachtwet niet op het juiste niveau thuishoren. Deze taak moet daarom ook in de toekomst door de gemeenten worden uitgevoerd.

Het is wenselijk dat recreatieve jagers hun hoogzitten correct door de gemeenten laten vergunnen. Alleen zo kunnen de boswachters invloed uitoefenen en kan worden gegarandeerd dat er op een schonende manier wordt gebouwd.

Alleen melden niet alle recreatieve jagers hun hoogzitten correct aan. Sommige gemeenten, zoals Flims, zijn daarom actief ingegrepen. Daar kregen de recreatieve jagers een termijn waarbinnen zij hun hoogzitten moesten aanmelden. Niet gemelde hoogzitten werden vervolgens door de gemeente afgebroken.

Thurgau

Eenvoudige open constructies, bijvoorbeeld van palen, zijn niet vergunningplichtig. Om de bouwvergunningsplicht te kunnen uitsluiten, moet cumulatief aan de volgende criteria worden voldaan:

• Slechts plaats voor maximaal 2 personen
• Wanden maximaal heuphoog (ca. 1 meter) of minstens twee open wanden
• Laddervormige opgang met eenvoudige zitgelegenheid of verrijdbare aanzitten
• Onopvallend, bescheiden dak als bescherming tegen weersinvloeden

Genfs model: geen hoogzitten nodig

In kanton Genève werd de recreatieve jacht in 1974 na een volksstemming afgeschaft. Sindsdien reguleren door de staat betaalde wildbeheerders, waar nodig, de populaties hoefdieren. Daar zijn geen hoogzitten, drijfjachten of drukjachten nodig. Er worden geen vossen, marters of dassen gereguleerd. In 2011 werden in Genève volgens de federale jachtstatistiek bijvoorbeeld geen edelherten, reeën, rode vossen, dassen, marters, hazen enzovoort doodgeschoten. Sanitaire afschot is niet hetzelfde als regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen natuurervaring. Genève beschikt, in tegenstelling tot andere kantons, nog over een zeer goede hazenpopulaties.