Bloedbad onder dieren vanwege Afrikaanse varkenspest

Aanleiding voor de jacht was de Afrikaanse varkenspest, die in Duitsland echter nog helemaal niet is opgetreden.

Bovendien bestaat er twijfel of de recreatieve jacht het gevaar van de ziekte niet vergroot in plaats van verkleint. Voor de activisten staat sowieso vast: een potentieel gevaar voor een epidemie kan geen rechtvaardiging zijn voor het afschieten van onschuldige dieren. In gesprek met de recreatieve jagers wordt duidelijk dat het ook hen nauwelijks om de ziekte gaat, maar om het vullen van de vriezers. Van de twee jachtgezelschappen schiet er dan ook een zeker niet uitsluitend op zwijnen.

Dierenrechtenactivisten stellen zich tegenover de recreatieve jagers op

Maar de dialoog gaat verder. Sommige recreatieve jagers tonen begrip voor het standpunt van de activisten en geven toe dat alleen de anonimiteit van de slachtoffers hen de trekker laat overhalen – de morele rechtvaardiging ontbreekt. Anderen bedreigen de begrijpelijkerwijs ongewenste verstoorders. Daadwerkelijk geweld tegen de activisten bleef echter uit.

Anderen hebben dat geluk niet. Te veel dieren die de recreatieve jagers in het vizier willen krijgen, kunnen die dag niet gered worden. Het album bevat ook foto's van dodelijke slachtoffers. Sommige hadden meer dan één schotwond. Als ze na de eerste treffer wisten te ontkomen, stierven ze bij de tweede. Ook zijn er gruwelijke taferelen waarin jachthonden zwijnen verscheuren.

Volgens mediaberichten ligt het aantal doden op 20 wilde zwijnen en 10 reeën. Waarschijnlijk zijn er in het bos nog meer slachtoffers gevallen – niet geteld, niet meegenomen, maar gewond geraakt of aan hun verwondingen overleden. Uiteindelijk zijn de recreatieve jagers teleurgesteld dat er niet meer dieren zijn neergeschoten. Daarvoor worden de dierenrechtenactivisten concreet verantwoordelijk gehouden. Voor de activisten is dat een goede boodschap aan het einde van een vreselijke dag.

Leidt recreatieve jacht tot meer wilde zwijnen?

Ook voor Holger Sticht van de Noordrijn-Westfaalse landelijke afdeling van de Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (BUND) is «de intensieve jacht een deel van het conflict en geen deel van de oplossing.» Want zij leidt tot een sterkere voortplanting van de wilde zwijnen.

Sticht wijst op een studie waarin twee populaties wilde zwijnen werden vergeleken: een die veel en een die nauwelijks werd bejaagd. In het zwaar bejaagde bestand was het voortplantingspercentage «significant hoger».

Het wilde zwijn is de tuinman van het bos. Wilde zwijnen woelen de bodem om en bereiden die zo voor op planten die er goed gedijen.

Dit effect wordt ook bevestigd door ministeriewoordvoerder Peter Schütz. Daarom moet «de aanwas van wilde zwijnen per jaar worden overgecompenseerd.» Oftewel: er zouden nog meer wilde zwijnen moeten worden neergeschoten. Of de recreatieve jagers dat kunnen waarmaken, weet Schütz niet: «Er zullen zeker regio's zijn waar het de recreatieve jagers niet lukt.»

De BUND kritiseert de door het ministerie van Landbouw bevolen inperking van de beschermde periode voor wilde zwijnen scherp. De NRW-minister van Landbouw, Schulze Föcking, had per decreet bepaald dat de beschermde periode voor wilde zwijnen met onmiddellijke ingang tot 31 maart wordt opgeheven. Alleen moederdieren en frislingen onder de 25 kilogram zijn uitgezonderd. Als reden voerde zij het optreden van Afrikaanse varkenspest in Polen aan.

«Geen enkel wild zwijn loopt van Polen naar NRW; de bekende verspreidingswegen van Afrikaanse varkenspest zijn jachttoeristen en vleesconsumenten die besmette voedselresten in het landschap achterlaten», aldus Holger Sticht, landelijk voorzitter van de BUND. Daarom is het aan het ministerie van Landbouw om consumenten voor te lichten en de jachtuitoefening strenger te controleren.

«In plaats van de oorzaken van het probleem aan te pakken, vervalt de minister van Landbouw in actiezucht, die het risico op verspreiding nog vergroot», aldus Sticht.

Volgens het ministerie neemt het aantal door recreatieve jagers afgeschoten wilde zwijnen in NRW al jaren gestaag toe. In het afgelopen jachtjaar ging het om 39.000 dieren, 4.500 meer dan het jaar daarvoor. Dat het aantal conflicten ondanks de al intensieve bejaging toeneemt, is volgens de BUND een duidelijke aanwijzing dat de recreatieve jacht niet helpt, maar juist schaadt.

Het is wetenschappelijk aangetoond dat intensieve jacht bij het wilde zwijn tot hogere voortplantingscijfers leidt, aldus Sticht.

Hij verwijst naar de naar de leidende wetenschapper genoemde «Servanty-studie» uit 2009. Daarin werden in Frankrijk gedurende 22 jaar twee populaties wilde zwijnen onderzocht: een die nauwelijks werd bejaagd en een andere die vaak werd bejaagd. Zij toonde aan dat het voortplantingscijfer in de zwaar bejaagde populatie significant hoger lag dan in de grotendeels aan zichzelf overgelaten populatie.

Het wilde zwijn (Sus scrofa) is een zoogdiersoort die oorspronkelijk in heel Noordrijn-Westfalen voorkwam. Na de uitroeiing in veel delen van de deelstaat in het midden van de 20e eeuw keert de soort nu op eigen kracht terug. Dat is essentieel voor het behoud van de biologische diversiteit, want talrijke dieren, planten en schimmels profiteren van de natuurlijke, dynamische invloeden van deze diersoort. Toch leidt deze terugkeer steeds opnieuw tot uiteenlopende conflicten, omdat de mens vrijwel alle leefgebieden heeft ingenomen. In werkelijkheid bestaan er allang beproefde oplossingen voor al deze conflicten: landbouwgewassen worden effectief beveiligd met mobiele elektrische afrasteringen, en begraafplaatsen en woongebieden kunnen worden beschermd door de hekwerken aan te passen.

De pil voor het wilde zwijn

Het toegenomen binnendringen van wilde zwijnen in woongebieden de afgelopen jaren is het gevolg van de landelijk dekkende recreatieve jacht. De slimme dieren zoeken namelijk gericht gebieden op waar niet gejaagd mag worden (zogeheten bejaagbaarheidsvrije zones) om zich tegen vervolging te beschermen.

Aan een verdere intensivering van de recreatieve jacht op wilde zwijnen, zoals recreatieve jagers en hun vrienden in de politiek die nu eisen vanwege het optreden van Afrikaanse varkenspest in delen van Oost-Europa, zijn echter grenzen gesteld, zowel ruimtelijk (het probleem van jagen in stedelijke gebieden) als vanuit ethisch oogpunt en om redenen van dierenwelzijn: het opheffen van gesloten seizoenen, het afschieten van leidende zeugen, een toenemende jacht op frislingen en een groeiend aantal drukjachten stuiten niet alleen onder de bevolking op acceptatieproblemen, maar ook binnen de kring van de recreatieve jagers zelf is er weerstand.

Een oplossing die de landbouw, gemeenten en steden zou kunnen helpen, ligt in anticonceptie bij wilde zwijnen, eist de Bescherming van wilde dieren Duitsland.