De donkere realiteit van de pelsdierhouderij in Finland

Een rode vos krabt vertwijfeld aan de draden van zijn kleine kooi.

Een polarvos beweegt zich lusteloos met een bloederige staart. Andere pelsdragende dieren, sommige met traanverschmierde ogen, staren uitdrukkingsloos in het licht van de videocamera van een activist.

De Finse belangengroep Oikeutta Eläimille (Gerechtigheid voor Dieren) en Humane Society International hebben beelden gepubliceerd die eind oktober tijdens een undercoveronderzoek op drie pelsdierfarms in West-Finland zijn opgenomen, om de realiteit achter de schermen van de pelshandel te laten zien.

EU-beslissing over verbod op pelsdierhouderij staat voor de deur

De overtreding van de activisten vond plaats op een moment dat de Europese Unie, waartoe ook Finland behoort, in maart wacht op een advies van het EU-agentschap voor dierenwelzijn, voordat zij in maart 2026 beslist of zij een volledig verbod op de pelsdierhouderij zal voorstellen.

FIFUR, een Finse vereniging van pelsdierhouders, kritiseerde het “heimelijk filmen” van de farms en beschuldigde de indringers ervan “strenge biosecurityvereisten” te schenden op farms waar de bedrijfsvoering “streng wordt gecontroleerd door nationale wet- en regelgeving” en waar dierenartsen toezicht houden op het dierenwelzijn.

Sommige kijkers zullen zich ergeren aan de toestand van de knuffelig uitziende dieren, anderen zullen zich afvragen waar het eigenlijk om gaat: de sector is – op dit moment in ieder geval – legaal en gereguleerd.

Afgezien van de gevangenschap van de dieren in kleine kooien – soms bevinden zich meerdere dieren in één enkele kooi – tonen geen van de beelden mishandeling. Er werd geen verklaring gegeven voor het felrode bloed bij een open wond en het blootliggende bot in de staart van één polarvos.

«Deze beelden en deze ingrepen wekken een verkeerd beeld van normale proefdierhuisvesting en dierenwelzijn op de boerderijen», zei FIFUR-woordvoerder Olli-Pekka Nissinen, en voegde eraan toe dat zijn groep ervan uitgaat dat het initiatief voor een verbod op de pelsdierfokkerij zal worden afgewezen.

De fokkersvereniging verklaarde dat de pelssector de hoogste dierenwelzijnsnormen van alle vormen van dierhouderij hanteert, en Nissinen stelde dat de fokkers weinig prikkels hebben om de dieren te mishandelen. «Het welzijn van de dieren komt in de eerste plaats tot uiting in de pels van de dieren, en het is voor de boeren noodzakelijk om goed voor de dieren te zorgen, zodat ze een redelijk inkomen kunnen verkrijgen.»

Volgens FIFUR worden de meeste van de 442 aangesloten bedrijven (stand december vorig jaar) gerund door familiebedrijven, en bevinden bijna alle boerderijen zich in de regio Oostbotnia aan de Oostzee. Finland is de grootste producent van gecertificeerde vossenpelzen ter wereld, aldus de brancheorganisatie.

Woordvoerder Kristo Muurimaa van Oikeutta Eläimille zegt dat de actie erin bestond de boerderijen te betreden om de houderijomstandigheden van de dieren te observeren en te documenteren, en dat de foto's zijn gemaakt in overeenstemming met de Finse wet.

Geen van beide partijen heeft plannen voor juridische stappen aangekondigd

«Pels wordt al heel lang door mensen gebruikt, in feite al sinds de steentijd», zei Muurimaa. Een praktijk waarbij de dieren in zeer kleine, kale kooien worden gehouden, is echter niet zo oud. Het is een product van de moderne tijd, waarin dieren enkel als producten worden beschouwd.

Deze manier van omgaan met dieren past niet meer in deze tijd. De tijden zijn veranderd en het is tijd om dit soort dierenleed achter ons te laten, voegde hij toe. In deze tijd heeft niemand meer pels nodig. Pels wordt vooral door de rijke elite in landen als China en Rusland gebruikt als statussymbool.

De EU met haar 27 lidstaten schat dat er in de Unie ongeveer 1.000 pelsdierfarms zijn met circa 7,7 miljoen dieren, waaronder nertsen, vossen en wasbeerhonden.

Ook in Zwitserland is een verbod op de import van pels gepland

In het naburige Zwitserland, dat geen EU-lid is, kwam vorige maand een driemaanden durende openbare consultatie tot een einde over een regeringsvoorstel dat de invoer en verkoop van bont wil verbieden dat afkomstig is van "mishandeling" van dieren. De maatregel zou de autoriteiten in staat stellen om dergelijk bont in beslag te nemen.

Activisten willen dat de Zwitserse regering nog verder gaat, door te streven naar een bredere definitie van "mishandeling" en een groter aantal betrokken bontfokkerijen. Het onderwerp, dat momenteel niet op de volle Zwitserse volksstemmingskalender staat, zou op zijn vroegst eind 2026 aan het publiek ter stemming kunnen worden voorgelegd.

Humane Society International verklaarde vorige maand in een verklaring dat elk jaar miljoenen dieren lijden en sterven in de wereldwijde bonthandel en dat de "overgrote meerderheid van de dieren die voor hun bont worden gedood, worden gehouden in kale batterijkooien op bontfokkerijen".

Finland zou een van de laatste Europese landen zijn waar het fokken van pelsdieren nog legaal is, aldus de belangengroep. Zij wees met de vinger naar een reeks retailmerken die vossenbont uit Finland gebruiken.

China is wereldwijd de belangrijkste exportmarkt voor bont, gevolgd door Zuid-Korea en de West-Europese/Noord-Amerikaanse markt, aldus FIFUR, dat honderden fokkerijen in Finland tot zijn leden telt.

In Europa zullen Polen en Griekenland vanaf 2023 de grootste producenten zijn – bijna uitsluitend van nertsen –, terwijl Finland op de derde plaats staat, aldus een rapport van de brancheorganisatie van dit jaar.

De uitbraken van vogelgriep en het coronavirus hebben de bontindustrie, vooral in Denemarken, sinds 2020 zwaar getroffen, maar de trendlijn van het aanbod is al vele jaren dalend.

Uit het FIFUR-rapport blijkt dat het aanbod aan nertsvellen sinds 2010 met ongeveer driekwart is gedaald tot 12'285 stuks vorig jaar – een vergelijkbare procentuele daling als bij de nertsvellen, die in 2023 op 2'440 stuks zullen liggen.