Wielki podsłuch w celu ochrony nietoperzy

Nietoperze to fascynujące zwierzęta: „widzą” za pomocą swoich ogromnych uszu, które działają jak czasze satelitarne. Orientują się w swoim środowisku dzięki swego rodzaju echolokacji ultradźwiękowej: „obrazy słuchowe” powstają, gdy ssaki te wychwytują jako echo własne ultradźwiękowe nawoływania, aby w ten sposób lokalizować otoczenie. Za pomocą batcorderów – zwanych też skrzynkami nasłuchowymi – można rejestrować głosy nocnych wędrowców bez ich niepokojenia. Specjalne programy komputerowe przekształcają nagrane dźwięki, co pozwala rozpoznać poszczególne gatunki.

Żyją pośród nas, ale zazwyczaj pozostają niewidoczne: nietoperze opuszczają swoje kryjówki w piwnicach, na strychach i cmentarzach dopiero o zmierzchu. Wtedy tysiącami przemykają nad Hamburgiem, Lipskiem czy Monachium. Za europejską stolicę nietoperzy uchodzi Berlin: aż 18 z 25 gatunków występujących w Niemczech jest tam rodzimych. Tylko w Cytadeli Spandau co roku zimuje ponad 10 000 zwierząt.

Wszystkie 25 gatunków, od maleńkiego mopka zachodniego po gacka brunatnego, jest w Niemczech objętych ścisłą ochroną. Sam ten status nie wystarcza jednak, by zapewnić przetrwanie nocnych łowców. Dramatyczny spadek liczebności owadów, którymi wszystkie niemieckie nietoperze żywią się wyłącznie, stanowi poważne zagrożenie dla tych małych ssaków. Właśnie ludzkie metropolie oferują wielu gatunkom schronienie.

Działania te są częścią ogólnokrajowego projektu dotyczącego mopka zachodniego, koordynowanego przez fundację Stiftung FLEDERMAUS. Jego celem jest rozpoznanie występowania mopka zachodniego w Niemczech oraz opracowanie wytycznych dotyczących kształtowania i użytkowania jego leśnych siedlisk. Powodem tego naukowego podsłuchu jest drastyczny spadek liczebności mopka zachodniego, za którego Niemcy ponoszą szczególną odpowiedzialność. „Dzięki informacjom uzyskanym z batcorderów możemy określić spektrum gatunków i występowanie zwierząt na terenach należących do Deutsche Wildtier Stiftung” – mówi Sebastian Brackhane, kierownik projektu ochrony nietoperzy w Deutsche Wildtier Stiftung. To jednak nie wszystko: „Zbadane ma zostać również, czy i w jaki sposób spektrum gatunków nietoperzy w lasach pozbawionych użytkowania leśnego różni się od tego w lasach gospodarczych. Dzięki temu można też precyzyjniej opracowywać działania ochronne” – dodaje Brackhane.

«W monotonnych lasach z niewielką liczbą starych i martwych drzew nietoperzom brakuje miejsca do odchowu młodych«, wyjaśnia Brackhane. «Samice nietoperzy rodzą młode właśnie teraz, latem. Przy odchowie wzajemnie się wspierają. Istnieją kolonie rozrodcze, w których potomstwo przebywa niczym w żłobku. Na terenie w Rechlin nadają się do tego na przykład stare drzewa z odstającą korą oraz dziuple«, mówi kierownik projektu Deutsche Wildtier Stiftung.