Wanneer een verbodsbord een jachttrofee wordt

Een privébos, ezels op de weide, een bord met een duidelijke boodschap: «Bosco privato, divieto di accesso ai cacciatori».

En dan datgene wat in Ticino veel conflicten rond de hobbyjacht treffend samenvat: het bord wordt meermaals afgerukt, het verzoek van de eigenaren genegeerd, de frustratie groeit. De betrokkenen zeggen tegenover tio.ch dat hobbyjagers regelmatig door hun privébosgebied zwerven of er verblijven, ondanks herhaalde aanduiding.

Het bericht van Ticinonline beschrijft niet enkel ergernis over zaakbeschadiging. Het toont een patroon: wie zich om ethische redenen aan de hobbyjacht op eigen grond wil onttrekken, stuit al snel op grenzen die het huidige recht stelt. Concreet zeggen de eigenaren dat zij zich tot de wildhoeders en de politie hebben gewend en de terugkoppeling kregen: zonder omheining kan men hobbyjagers niet van betreding weerhouden. Tegelijk houdt de bosbouwplanning van het kanton vast dat in Zwitserland vrije toegang tot het bos geldt, en dat hekken of constructies die de toegang beperken in beginsel verboden zijn dan wel vergunningsplichtig.

Hierin ligt de kern van het probleem: vrije bostoegang voor voetgangers wordt in de praktijk verward met een feitelijk doortochtrecht voor de hobbyjacht. Maar hobbyjacht is niet zomaar «gebruik zoals elk ander». Hobbyjacht is een door de staat gereglementeerde, gewapende activiteit met aanzienlijke gevolgen voor dieren, mensen en veiligheid. Juist daarom werkt het als een systemische blinde vlek wanneer overheden naar «toegang tot het bos» verwijzen, terwijl eigenaren tegelijk geconfronteerd worden met de realiteit dat in hun eigen privébos dieren vervolgd en gedood kunnen worden, hoewel men dat uit gewetensoverwegingen afwijst. Want wie hobbyjacht uit gewetensoverwegingen afwijst, kan zich daar op eigen grond niet aan onttrekken.

Ticinonline citeert bovendien de kantonale argumentatie, volgens welke hobbyjacht in het kader van het beheer van hoefdieren «fundamenteel» zou zijn voor bos en verjonging, en dat te hoge hoefdierpopulaties de beschermende functie van het bos in gevaar zouden kunnen brengen. Dat is de klassieke rechtvaardiging waarmee hobbyjacht als vermeende bosbouwkundige noodzaak wordt verkocht. Alleen: zelfs als een kanton wildpopulaties wil sturen, volgt daaruit niet automatisch dat particuliere eigenaren elke vorm van hobbyjacht op hun grond moeten dulden, al helemaal niet tegen hun ethische overtuiging in en ondanks herhaalde grensoverschrijdingen en zaakbeschadiging.

Precies hier zet wildbeimwild.com al lange tijd op in, met een helder politiek voorstel: jachtrust op particulier bos door «jachtkundige bevrediging» om ethische redenen. In onze modeltekst wordt geëist dat eigenaren van particulier bos en ander particulier land op verzoek kunnen bereiken dat op hun terreinen geen hobbyjacht voor recreatieve doeleinden meer wordt uitgeoefend, wanneer zij de hobbyjacht uit principiële ethische overtuigingen afwijzen. De motivering steunt op de eigendomsgarantie, de gewetensvrijheid en de mensenrechtelijke dimensie van gedwongen bejaging onder het EVRM en de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Belangrijk daarbij is: het voorstel is niet «alles of niets». De modeltekst voorziet uitdrukkelijk in eng omschreven uitzonderingen wanneer overheersende publieke belangen in het geding zijn, bijvoorbeeld bij ziektebestrijding, veiligheidskwesties of dwingende natuurbeschermingsredenen. En hij houdt vast dat dergelijke ingrepen in de regel door de wildhoede plaatsvinden en zich tot het noodzakelijke minimum moeten beperken. Dat is het beslissende verschil tussen ethisch gemotiveerde jachtrust en een pauschale blokkade van elke populatieregulering.

Het Tessijnse geval is daarom meer dan een lokale anekdote over afgerukte bordjes. Het is een realiteitscheck: wanneer eigenaren in het Luganese melden dat verbodsborden «systematisch genegeerd» en zelfs als «trofeeën» verzameld worden, dan gaat het niet alleen om fatsoen, maar om machtsverhoudingen. En wanneer de bevoegde instantie zegt nooit «problemen of meldingen» te hebben gehad over onverenigbaarheid tussen hobbyjacht en boseigendom, oogt dat in het licht van zulke berichten als een institutioneel wegkijken.

Wat nu telt, is politieke vertaling. Wie zulke conflicten niet verder wil laten escaleren, heeft duidelijke regels nodig in plaats van oproepen tot «respectvol gedrag». Kantons kunnen hobbyjacht zo vormgeven dat grondrechten, eigendom en wildbescherming serieus worden genomen. Een concrete hefboom is de mogelijkheid om privéterreinen om ethische redenen jachtvrij te verklaren, met duidelijke uitzonderingen voor zwaarwegende publieke belangen.

Meer hierover in de achtergrond: «Jachtrust in privébos: het jachtvrij verklaren van privéterreinen om ethische redenen». Duiding bij de grondrechtenkwestie: «Jacht en mensenrechten: wanneer hobbyjacht een grondrechtenprobleem wordt».

De zaak uit de regio Lugano laat zien: zolang eigenaren hobbyjacht op hun eigen grond niet effectief kunnen uitsluiten, blijft het conflict voorgeprogrammeerd, en worden de grenzen in het bos steeds meer een machtsstrijd.

Verdere artikelen

• Wolven onder voortdurend vuur: hoe het Zwitserse jachtbeleid wetenschap en ethiek negeert
• Beschermingsbos: hobbyjacht creëert problemen die ze beweert op te lossen
• De wolf is niet het probleem – hij is de oplossing
• Bosomvorming: wegen naar veerkrachtige gemengde bossen in het licht van de jacht
• Bosomvorming bij de Lukmanierpas
• Jacht is niet de oplossing voor bosomvorming
• Hobbyjagers helpen de bosomvorming niet
• Het conflict tussen bosbouw, jacht en wilde dieren