Australië: branden, een keerpunt voor klimaat- en soortenbescherming?

De verwoestende bosbranden in Australië hebben wereldwijd afschuw en een golf van hulpvaardigheid teweeggebracht. Ze overheersen bovendien het begin van een jaar dat eigenlijk gewijd is aan het behoud van de internationale Biodiversiteit gewijd is.

«Australiës hel, die een ramp betekent voor flora en fauna, is de luide wake-upcall voor de industrielanden om het 'business as usual'-klimaatbeleid te veranderen en de allang noodzakelijke koerscorrectie in gang te zetten», aldus Astrid Fuchs van Pro Wildlife. «Zonder klimaatbescherming is geen bescherming van leefgebieden en dus ook geen soortenbescherming mogelijk! Klimaat- en soortenbescherming horen bovenaan de politieke agenda te staan.»

Australië: een unieke soortenrijkdom gaat in vlammen op

Terwijl koala's momenteel de krantenkoppen domineren, worden ook duizenden andere soorten die uitsluitend in Australië voorkomen door de branden getroffen; waaronder kangoeroes, vogelbekdieren, grijskopvliegende honden, kleine kortsnuitbuidelmuizen, neuskaketoes, bonte varanen, zeldzame skinken en ontelbare insectensoorten. «Australië behoort tot de tien soortenrijkste landen ter wereld; meer dan 80 procent van de zoogdieren en 90 procent van de reptielsoorten is endemisch en komt alleen hier voor. De branden vormen voor talrijke soorten een ernstige bedreiging; tientallen gewervelde dieren en honderden insectensoorten zouden kunnen uitsterven», legt de woordvoerster van Pro Wildlife uit. De omvang van de schade is tot nu toe echter nauwelijks te overzien. In de afgelopen twee maanden is in Australië een gebied van meer dan tien miljoen hectare aan de branden ten prooi gevallen, waaronder ook nationale parken en andere beschermde gebieden. Hulpverleners ter plaatse spreken van apocalyptische taferelen; vaak staan tegenover elk levend gevonden dier talloze dode dieren.

2020: het super-biodiversiteitsjaar

Dit jaar komen meerdere belangrijke conventies voor soortenbescherming bijeen, en de EU wil eind februari haar biodiversiteitsstrategie voor de komende tien jaar presenteren. Al deze activiteiten staan in de schaduw van de alarmerende rapporten van de Intergouvernementele Werkgroep voor klimaatverandering IPCC en het Wereldbiodiversiteitspanel IPBES, die in 2019 zijn gepubliceerd. «De waarschuwingen van IPBES en IPCC zijn door de wereldpolitiek tot nu toe nauwelijks serieus genomen; de biodiversiteitsdoelen voor 2020 worden glansrijk gemist», voegt Astrid Fuchs toe.

Politieke koerswijziging na de ramp?

Gezien de omvang van de branden en de internationale aandacht eist Pro Wildlife een allang overdue politieke koerswijziging: «In Australië is een hoogontwikkeld industrieland de controle volledig ontglipt, de regering toont zich hulpeloos en de wereldopinie is geschokt. Wij hopen dat de rampzalige bosbranden leiden tot een heroriëntatie in het internationale klimaatbeleid», aldus de woordvoerster van Pro Wildlife tot besluit. «2020 is daarvoor het juiste jaar.»

Stop de kangoeroe-recreatieve jacht

Duizenden en nog eens duizenden kangoeroes zijn omgekomen bij de verwoestende bosbranden in Australië. Toch mogen ze in veel getroffen gebieden nog steeds massaal worden bejaagd. De dierenwelzijnsorganisatie Pro Wildlife eist dat de systematische afschot van meer dan een miljoen kangoeroes per jaar voor dierenvoer, vlees en leer definitief wordt beëindigd.

Nu is bekend geworden dat het Italiaanse luxemerk Versace om dierenwelzijnsredenen afziet van kangoeroeleer. Ook enkele Britse supermarktketens verkopen geen kangoeroevlees meer.

«Duitsland is de op twee na grootste importeur van kangoeroeproducten. Duitse bedrijven weigerden tot nu toe voetbalschoenen, hondenvoer en kangoeroesteaks uit hun assortiment te halen. Gezien de verwoestende gevolgen van de bosbranden roepen wij alle bedrijven op om geen kangoeroeproducten meer te verkopen", aldus Daniela Freyer van de dierenbeschermingsorganisatie Pro Wildlife. Toonaangevende fabrikanten van sportartikelen zoals Adidas, Puma en Nike gebruiken kangoeroeleer (onder de aanduiding «K-Leather») bijvoorbeeld voor voetbalschoenen. Het vlees wordt aangeboden door Duitse supermarktketens als Lidl, Aldi, Rewe of Netto en door talrijke dierenvoedingswinkels.

Het grote publiek weet nog nauwelijks dat de nationale symbooldieren van Australië massaal en op wrede wijze worden afgeslacht om industrieel te worden verwerkt tot dierenvoer en voetbalschoenen. Ook in gebieden die bijzonder zwaar door de bosbranden zijn getroffen, zoals Kangaroo Island, Victoria en New South Wales, worden de unieke dieren tot nu toe massaal afgeschoten. De regering van Victoria had pas onlangs groen licht gegeven voor de voortgezette bejaging van de dieren voor de productie van dierenvoer. Vanwege de bosbranden hebben Victoria en Kangaroo Island de recreatieve jacht in elk geval tijdelijk opgeschort, maar alleen totdat ze de gevolgen van de branden voor de dierenwereld beter kunnen inschatten. Andere deelstaten zoals New South Wales hebben tot nu toe helemaal geen maatregelen genomen. Daar had de regering gezien de aanhoudende droogte en schaarse hulpbronnen kangoeroes een «plaag» genoemd en hun afschot vergemakkelijkt.

De Australische regering beweert op basis van twijfelachtige extrapolaties dat de populaties van sommige soorten zijn toegenomen en dat de recreatieve jacht noodzakelijk is omdat de wilde dieren schade zouden aanrichten. Wetenschappers en dierenbeschermers waarschuwen al lang dat het massaal doden de populaties in gevaar kan brengen en dat betrouwbare populatiecijfers ontbreken. Ook commerciële recreatieve jagers, zogenaamde «shooters», hadden volgens Australische media al vóór de vuurhel geklaagd dat ze niet genoeg dieren konden vinden.

«Kangoeroes zijn al miljoenen jaren inheems in Australië. Nu maken veehouders en politici hen tot zondebok voor een mislukte landbouw in regio's die steeds vaker door droogte worden getroffen, en degraderen ze hen tot ongedierte dat bij miljoenen wordt afgeschoten. Deze meedogenloze vervolging moet juist na de verwoestende branden eindelijk worden beëindigd», aldus de woordvoerster van Pro Wildlife.

Achtergrondinformatie

Tussen 2013 en 2016 ging 19 procent van het uit Australië geëxporteerde kangoeroevlees naar Duitsland, in totaal meer dan 2.500 ton. Bijna 14 procent van de wereldwijd verhandelde huiden en tien procent van het leer belandt in Duitsland. In Australië worden vier grote kangoeroesoorten commercieel bejaagd. Omdat de recreatieve jacht 's nachts en met vuurwapens plaatsvindt, worden veel dieren slechts gewond. Bovendien sterven tienduizenden kangoeroejongen in de buidels van hun moeders als collateraal verlies, ook al zouden dierenwelzijnsnormen dit eigenlijk moeten voorkomen. Kangoeroes hebben een lage voortplantingssnelheid; meestal overleven per jaar slechts twee jongen per vrouwtje. In droge perioden sterft zelfs tot 100 procent van de jongen.