Vogels zijn goed beschermd tegen de kou

De laatste tijd ontving het Vogelwarte in Sempach (LU) veel meldingen van bezorgde burgers, die meldden dat de voederhuisjes slecht bezocht worden.

Maakt de bijzonder strenge winter de vogels zwakker, zodat ze de kracht missen om voedsel te vinden?

Dit jaar blijft er ook in het laagland veel sneeuw liggen. Voor de ijsvogel, de buizerd, de kerkuil of de torenvalk maken bevroren wateren en gesloten sneeuwdekken het zoeken naar voedsel dan ook moeilijk. Hoe de huidige situatie de vogelstand beïnvloedt, zie je pas in het voorjaar, zegt Livio Rey, woordvoerder van het Vogelwarte Sempach.

Maar: «Alleen omdat kleine vogels zoals vinken en mezen niet naar de voederhuisjes komen, betekent dat niet dat het slecht met ze gaat of dat ze zijn gestorven», zegt Rey. Het Vogelwarte gaat ervan uit dat veel vogels tot nu toe nog voldoende zaden, noten en bessen van struiken en heesters kunnen pikken. Misschien komen de vogels na de overvloedige sneeuwval nu weer vaker op bezoek bij de voederhuisjes.

Vogels vliegen naar hun voedsel

Toch is het mogelijk dat sommige vogels de harde winter niet overleven. «Maar populaties kunnen zich na één enkele strenge winter snel weer herstellen», zegt hij.

Inderdaad hebben de vogels die het hele jaar in Zwitserland blijven zich over duizenden jaren aangepast aan het barre winterklimaat. En: het vermogen om te vliegen maakt hen onafhankelijker dan andere dieren. Is het voedsel schaars, dan vliegen ze gewoon naar een andere plek waar het aanbod beter is. 

Zo kan een rode wouw in slechts twee dagen naar Spanje vliegen en daar zijn maag volproppen, zegt Rey. Vrijwilligers telden in januari dan ook duidelijk minder rode wouwen dan in andere jaren. Een teken dat sommige vogels voor de strenge winter zijn gevlucht. 

Bedreigde trekvogels

In het algemeen worden de winters hier milder. Ook de trekvogels reageren daarop: veel vogels uit het noorden overwinteren minder vaak in Zwitserland, omdat in hun broedgebied het water niet meer dichtvriest en ze daar dus voldoende voedsel vinden. Omgekeerd blijven sommige voormalige trekvogels vaker in Zwitserland en trekken ze niet meer naar Zuid-Europa.

Bergvogels redden zich goed

Ook bergvogels zoals het alpensneeuwhoen worden niet gehinderd door de huidige weersomstandigheden. Ze zijn koude winters gewend en vinden in hoge sneeuw voldoende voedsel. Maar worden ze verstoord door freeriders, skitoerlopers of sneeuwschoenwandelaars buiten de aangewezen routes, dan verbruiken ze kostbare energie die ze tekortkomen bij de opvoeding van hun jongen of bij het vluchten voor vijanden, zo legt Rey uit.

Ook de steeds hogere temperaturen als gevolg van de klimaatverandering zetten hen onder druk. Anders dan bijvoorbeeld de vink kan een alpensneeuwhoen niet ergens anders heen om te broeden. De bergvogels zijn dus afhankelijk van een intact landschap in de Alpen. Ook draagt Zwitserland een medeverantwoordelijkheid om de klimaatverandering af te remmen, zodat het voortbestaan van de bedreigde bergvogels gewaarborgd blijft, aldus Rey.