Soortenbescherming als productiedoel

De insectensterfte heeft de politiek bereikt! «Vlinders, wilde bijen & co. – oorzaken van hun achteruitgang en perspectieven voor hun bescherming» was het thema van de parlementaire avond die in Berlijn plaatsvond.

Soortenbescherming moet productiedoel worden

In zijn lezing benadrukte prof. dr. Fritz Vahrenholt, alleenbestuurder van de Deutsche Wildtier Stiftung, de sleutelrol van het landbouwbeleid. «We moeten eindelijk af van subsidies met de gieter. Soortenbescherming moet een productiedoel worden dat aan de landbouwers via het landbouwbeleid wordt vergoed», luidde een van zijn eisen. En verder: «Het woord biogas is een ernstige verhulling: aan biogas is echt niets bio!» Volgens de bestuursvoorzitter van de Deutsche Wildtier Stiftung moeten nu de landbouwpolitieke koersen worden uitgezet voor de subsidieperiode vanaf 2021.

Achteruitgang van vlinders dramatisch

Dat een achteruitgang van insecten verstrekkende gevolgen heeft voor hun functie in het hele ecosysteem, ligt voor de hand. Insecten bestuiven planten en zijn een belangrijke voedselbron voor vogels en zoogdieren. De Deutsche Wildtier Stiftung heeft bij prof. Reichholf een studie besteld over de achteruitgang van vlinders. De situatie van de vlinders is namelijk over langere tijdreeksen aantoonbaar bedreigend. Meer dan 50 % van de dagvlindersoorten staat tegenwoordig op de Rode Lijst. Reichholf kon de achteruitgang van zowel het aantal soorten als het totale aantal vlinders aan de hand van een Beiers onderzoeksgebied documenteren sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw. Opvallend is vooral: terwijl de veranderingen in het bos en in stedelijk gebied gering zijn, is de afname van vlinders in het agrarische buitengebied dramatisch.

Landbouw als sleutelfactor

Onomstreden is dat de landbouw een sleutelrol speelt. Bijna 50 % van het akkerland wordt tegenwoordig met twee gewassen beteeld: wintertarwe en maïs; in 2000 was dat nog 36 %. Maïs speelt een dominante rol op de akkers. Het aandeel ervan steeg dramatisch met de biogasboom. Meer dan 1 miljoen ha maïs verdwijnt tegenwoordig in biogasinstallaties. De subsidiëring moet worden stopgezet.

De hefboom om de landbouw insectenvriendelijker te maken, is het Europese landbouwbeleid. 5 % ecologische aandachtsgebieden is tegenwoordig verplicht in de akkerbouw. Maar door gerichte lobbyactiviteiten van de boerenorganisatie werden ook tussengewassen en vlinderbloemigen als ecologische aandachtsgebieden toegelaten. Zo is het idee van de ecologische aandachtsgebieden op niets uitgelopen. Nog maar zo'n 200.000 ha, dat is nauwelijks 1,5 % van het areaal, bestaat echt uit ecologische gebieden.

Maar ook het verlies van grasland weegt zwaar. Sinds 1990 is 600.000 ha grasland verloren gegaan. En door intensief gebruik is de grassoortenrijkdom verarmd. Duitsland verstikt in de stikstof – niet die uit uitlaatgassen, want die neemt duidelijk af. Overbemesting leidt nog steeds tot een stikstofoverschot van ongeveer 90 kg/ha.

Wilde bijen hebben bescherming nodig

Het landbouwbeleid moet eindelijk af van subsidies volgens het gieter-principe. Premies voor prestaties waar de samenleving om vraagt, in plaats van subsidies voor een vanuit milieuoogpunt twijfelachtige landbouw. Landbouwpolitiek moeten nu de wissels worden omgezet voor de subsidieperiode vanaf 2021.

De nadruk ligt daarbij op WILDE bijen, want zij zijn bedreigd, niet de honingbij! Die is een landbouwhuisdier van de mens en kan zelfs een concurrent worden voor haar wilde verwanten.

We hebben meer landbouw nodig die vriendelijk is voor wilde dieren, we hebben meer diversiteit in ons landschap nodig door heggen, akkerranden, poelen en veldbosjes, we moeten bijzondere biotopen zoals heidevelden, schraalgraslanden en vochtige weiden behouden en we hebben meer natuurerfgoedgebieden en daarmee meer wildernis nodig – dit alles hebben we nodig om de fascinerende en zo belangrijke wereld van de insecten een toekomst te geven.

Meer over de Biodiversiteit en over Milieu en natuurbescherming.