Kenia wil de wereldwijde ivoorhandel stoppen

De soortenbeschermingsorganisatie Pro Wildlife verwelkomt het initiatief van de Keniaanse regering om alle handel in ivoor permanent en wereldwijd te verbieden.

en ivoorhandel verbrandt Kenia op 30 april 105 ton in beslag genomen ivoor en 1,3 ton neushoornhoorn. De beslissing over een wereldwijd handelsverbod moet in het najaar vallen tijdens de komende conferentie van het Verdrag van Washington inzake de bescherming van soorten (CITES) in Johannesburg. 27 april is de uiterste datum waarop regeringen voorstellen kunnen indienen.Stroperij en ivoorhandel verbrandt Kenia op 30 april 105 ton in beslag genomen ivoor en 1,3 ton neushoornhoorn. De beslissing over een wereldwijd handelsverbod moet in het najaar vallen tijdens de komende conferentie van het Verdrag van Washington inzake de bescherming van soorten (CITES) in Johannesburg. 27 april is de uiterste datum waarop regeringen voorstellen kunnen indienen.

Grootste ivoorverbranding ooit

Voor de olifantentop van de «Giants Club» op 29 en 30 april zijn regeringsleiders en internationale bekendheden uitgenodigd, onder wie acteur Leonardo DiCaprio en zanger Elton John. Kenia laat tijdens een plechtigheid de slagtanden van zo'n 5.000 olifanten in vlammen opgaan – de grootste hoeveelheid ivoor die ooit in één keer is vernietigd.

Als de olifanten nog zouden leven, zouden ze achter elkaar opgesteld een rij van 25 kilometer vormen. Kenia gebruikt het grote evenement ook als startschot voor zijn internationale campagne om alle ivoorhandel wereldwijd te verbieden. «Stop de handel en daarmee de stroperij – dat is de duidelijke boodschap die de president van Kenia de wereld instuurt», aldus Daniela Freyer van Pro Wildlife. «Alleen als de vraag wordt teruggedrongen en ivoor zijn geldelijke waarde verliest, kunnen we deze prachtige dieren redden».

Levende olifanten zijn meer waard dan dode

De internationale handel in ivoor wordt geregeld door het Verdrag van Washington inzake de bescherming van soorten (Engels: CITES). Sinds CITES in 2008 de verkoop van ivoor uit Afrika naar China en Japan heeft toegestaan, zijn de illegale ivoorhandel en stroperij in heel Afrika drastisch toegenomen. Sindsdien vallen er jaarlijks tienduizenden olifanten ten prooi aan stroperij. Alleen al in Tanzania stierven in slechts vijf jaar meer dan 60.000 olifanten. “Als er in de toekomst nog olifanten in het wild moeten leven, dan moet elke markt voor ivoor worden gesloten. Eerdere experimenten om een legale en gecontroleerde ivoorhandel op te zetten, zijn mislukt: tienduizenden olifanten hebben de versoepeling van het handelsverbod met hun leven betaald. De legale achterdeurtjes hadden tot gevolg dat gestroopt ivoor in de legale verkoop werd binnengesmokkeld. Want aan een slagtand is niet te zien waaraan de olifant is gestorven”, aldus Freyer.

Soortenbeschermingsconferentie beslist over ivoorhandel

Op dit moment geldt er bij CITES geen absoluut handelsverbod voor ivoor, maar slechts een tijdelijk moratorium dat in 2017 afloopt. Kenia heeft aangekondigd zich samen met andere Afrikaanse regeringen in te zetten voor een permanent wereldwijd verbod op de ivoorhandel. Ook andere achterdeurtjes moeten worden gedicht. De 182 CITES-lidstaten beslissen van 24 september tot en met 5 oktober op een conferentie over de toekomst van de olifanten. “Het initiatief van Kenia biedt de kans om de ivoorhandel voor eens en altijd af te wijzen – en de olifanten van Afrika voor uitsterven te behoeden”, aldus Freyer.

Verbod op ivoorhandel en hoogste beschermingsstatus voor olifanten

Van 1989 tot 1997 gold er een internationaal handelsverbod voor ivoor, met als gevolg dat de afzetmarkten instortten en de olifantenpopulaties zich aanzienlijk herstelden. Maar in 1997 en 1999 stemden de CITES-lidstaten ermee in de beschermingsstatus van olifanten in Botswana, Namibië, Zimbabwe en Zuid-Afrika te versoepelen. Sindsdien staan deze populaties alleen nog op Appendix II van CITES, terwijl de overige olifantenpopulaties onder het handelsverbod van Appendix I vallen. Vervolgens keurde CITES in 1999 de verkoop van ivoorvoorraden goed, aanvankelijk alleen aan Japan en in 2008 aan Japan en China. Sinds de markt in China met zijn onverzadigbare vraag is aangewakkerd, is de illegale ivoorhandel dramatisch toegenomen. Dat blijkt uit statistische gegevens over ivoorinbeslagnames die voor CITES worden geregistreerd. Dienovereenkomstig is de stroperij toegenomen en zijn de populaties dramatisch teruggelopen. Tegelijkertijd gaan bij CITES, ondanks de stroperijcrisis, de discussies voort over een toekomstige vrijgave van de ivoorhandel en een zogeheten “Decision Making Mechanism for future ivory trade”. Om alle olifanten effectief te beschermen en de ivoorhandel blijvend te verbieden, zou de CITES-conferentie alle populaties weer moeten opwaarderen naar Appendix I van CITES. Daarvoor is de instemming van twee derde van de aanwezige lidstaten nodig.

Nationale afzetmarkten sluiten

Ook al geldt er momenteel een moratorium voor de internationale ivoorhandel: in veel landen is de verkoop op de binnenlandse markt legaal. Daardoor kan ivoor van gestroopte olifanten op grote schaal worden binnengesmokkeld en als legaal worden aangemerkt. De grootste afzetmarkt voor legaal en illegaal ivoor is China, andere grote markten zijn de VS en Thailand. Ook in de EU wordt nog steeds ivoor verkocht. De CITES-conferentie zou alle staten kunnen oproepen hun nationale ivoormarkten te sluiten. Pro Wildlife en andere natuurbeschermers eisen dit al lang om de bloeiende zwarte markt een einde te maken. Inmiddels zijn er dienovereenkomstige aankondigingen van China, de VS en de EU, maar tot nu toe ontbreekt het aan uitvoering.

Ivoorvoorraden vernietigen

Sommige landen slaan grote hoeveelheden ivoor op dat door smokkelaars is buitgemaakt of afkomstig is van olifanten die een natuurlijke dood zijn gestorven. Hoge prijzen op de zwarte markt en de grote vraag in Azië wekken de begeerte om deze voorraden op de internationale markt te verkopen. Voor de druk van enkele handelsgerichte landen zijn de CITES-lidstaten al twee keer bezweken. Daarmee hebben ze de vicieuze cirkel van de enorme grijze markt voor ivoor in stand gehouden en de stroperij naar recordniveaus gedreven. Steeds meer staten erkennen inmiddels echter welke risico's het oppotten van ivoor voor levende olifanten met zich meebrengt: het voedt speculatie, zwarte-marktprijzen en corruptie, zorgt ervoor dat regelmatig ivoor uit voorraden op de zwarte markt belandt, houdt de vraag van consumenten in leven en domineert de onderhandelingen over olifantenbescherming bij CITES. Kortom: ivoorvoorraden zijn een zware hypotheek en voeden de neerwaartse spiraal voor olifanten. Steeds meer staten geven daarom met de vernietiging van ivoor een duidelijk signaal tegen de ivoorhandel: sinds 2011 waren er 24 openbare evenementen van dit soort in 19 landen, onlangs nog in Italië en Maleisië.

---

Gerelateerde dossiers en bijdragen:

• Dossier: Trofeejacht
• Dossier: Jachtwetten en controle
• Dossier: Jacht en biodiversiteit
• Dossier: Toerisme rond recreatieve jacht
• Dossier: Rode Lijsten Zwitserland
• Actief worden