EU-Hof: Veggieburger mag «burger» heten

De EU-lidstaten kunnen levensmiddelenfabrikanten niet verbieden vegetarische levensmiddelen te voorzien van benamingen die traditioneel met vlees geassocieerd worden.

Deze beslissing nam het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU) op 4-10-2024. Voorwaarde is dat de werkelijke ingrediënten duidelijk vermeld staan.

Gangbare benamingen zoals steak, worst, schnitzel en burger mogen worden gebruikt voor de vermarkting van vegetarische levensmiddelen, zolang een land geen specifieke wettelijke benaming heeft ingevoerd voor een levensmiddel op basis van plantaardige eiwitten, aldus het Hof.

Een Franse wet uit 2021, die de transparantie voor consumenten moet verbeteren, verbiedt het gebruik van termen zoals «veggieburger» of «veganistische worstjes» bij de vermarkting van levensmiddelen op basis van plantaardige eiwitten.

Belangengroepen zoals de Europese Vegetariërsunie (EVU) en de Association Végétarienne de France (AVF) vochten het decreet aan met het argument dat het in strijd is met het EU-recht.

In augustus 2023 verwees de Franse Raad van State, een regeringsorgaan dat zowel de uitvoerende als de rechterlijke macht adviseert, de zaak door naar het Europees Hof van Justitie, de hoogste instantie voor de uitleg van het EU-recht.

Nu hebben de EU-rechters geoordeeld dat de lidstaten weliswaar wettelijke benamingen kunnen vaststellen voor levensmiddelen, met inbegrip van plantaardige vleesalternatieven. Zij kunnen de fabrikanten van levensmiddelen op basis van plantaardige eiwitten echter niet verbieden gangbare namen te gebruiken om hun producten te etiketteren.

Het Hof benadrukte dat zijn beslissing niets afdoet aan het recht van een lidstaat om consumentenbeschermingsvoorschriften te handhaven, indien deze de vermarkting als misleidend beschouwt.

«Door te zorgen voor duidelijkheid bij de etikettering van levensmiddelen kunnen we plantaardige alternatieven bevorderen en werken aan het behalen van milieudoelstellingen, en tegelijkertijd het concurrentievermogen en de innovatie in de EU versterken», aldus Rafael Pinto, EU-beleidsmedewerker bij de Europese Vegetariërsunie, in een persbericht als reactie op het vonnis.

Verstrekkende gevolgen

Plantaardige eiwitproducten worden in de EU steeds populairder, maar er bestaat nog steeds onduidelijkheid over hoe deze producten op de interne markt geëtiketteerd en verkocht moeten worden.

De uitspraak van het EU-Hof zal waarschijnlijk verstrekkende gevolgen hebben, aangezien landen als België en Italië overwegen om een vergelijkbare wet als Frankrijk in te voeren.

Een vergelijkbare rechtsvraag deed zich al voor in 2017, toen het hoogste gerechtshof van de EU werd gevraagd zich te buigen over benamingen van zuivelproducten voor plantaardige producten zoals soja- en havermelk.

Destijds oordeelde het EU-Hof van Justitie dat alleen producten die daadwerkelijk melk bevatten, termen als melk, boter of yoghurt mogen gebruiken. Dit leidde ertoe dat plantaardige alternatieven in de Europese schappen als «drank» werden geëtiketteerd.

De etikettering van levensmiddelen in de EU is sinds begin jaren negentig gereguleerd, waarbij de handelsvoorschriften voor de meeste in Europa verkochte producten onder de Gemeenschappelijke Marktordeningen (GMO) van de EU vallen in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Dit kader regelt de productie en handel van zowel dierlijke als plantaardige levensmiddelen in de EU.

In 2020 verwierp het Europees Parlement, tijdens de beraadslagingen over de recentste hervorming van de EU-landbouwsubsidies, een poging om benamingen voor vleesproducten uitsluitend voor te behouden aan producten die uit dierlijke bestanddelen bestaan. Deze beslissing volgde op een stemming van de afgevaardigden tegen een reeks amendementen die bedoeld waren om strengere etiketteringsvoorschriften voor plantaardige producten in te voeren.