Egels voelen zich ook in de stad thuis

Overdag slapen en 's nachts op zoek naar lekkernijen door de stad trekken – de egel heeft zich goed aangepast aan het leven in grote steden.

Zijn gedrag is nauwelijks veranderd in vergelijking met dat van zijn soortgenoten op het platteland.

Egels in de stad leven, ondanks hogere temperaturen en een voortdurend voedselaanbod, net als hun soortgenoten op het platteland. Ook in een grote stad trekken de dieren zich terug voor een uitgebreide en diepe winterslaap, zo blijkt uit een studie van Lisa Warnecke aan het Zoölogisch Instituut van de Universiteit van Hamburg.

Winterslaap langs een vierbaansweg

De volharding van de egel loont: Warnecke ziet in dit gedrag het succesrecept van de egel, een van de oudste zoogdieren ter wereld. Na 15 miljoen jaar bestaan lijkt het hectische stadsleven het stekelige dier niets te deren.

“Zelfs egels die overwinteren aan een vierbaans hoofdweg vallen in een echte winterslaap”, zegt Warnecke. Omdat de egel zich vooral op zijn reukvermogen oriënteert, hindert het lawaai van de grote stad hem waarschijnlijk minder.

Egels gevolgd met zenders

Sinds anderhalf jaar volgt de deskundige samen met haar studenten 14 exemplaren die zij voor haar onderzoek van zenders voorzagen. Het team volgde ook de actieradius van de egels. Daaruit blijkt dat de nachtactieve dieren zich overdag bij voorkeur in particuliere tuinen ophouden. 's Nachts, wanneer de mens zich uit de groene ruimtes van de stad heeft teruggetrokken, zoeken ze de rust van de parken op.

De egels in de stad doorkruisen daarbij een gebied van ongeveer vijf hectare, dat is iets meer dan zeven voetbalvelden. “De door ons gemarkeerde egels legden per uur meer dan 100 meter af. In een zomernacht zijn de dieren soms wel acht uur onderweg. Dat loopt aardig op”, zegt Warnecke.

Egels op het platteland hebben een groter territorium

Soortgenoten op het platteland hebben een aanzienlijk groter territorium: tot 50 hectare doorkruisen ze in één nacht, ongeveer 70 voetbalvelden. Egels hebben vaste territoria. De honkvaste dieren schuiven in de stad dus dichter naar elkaar toe.

Warnecke en haar team observeerden egels in twee Hamburgse parken. De resultaten zijn volgens de onderzoekster ook toepasbaar op andere Duitse steden.

Sterk veranderde leefomgeving

De natuurlijke leefomgeving van de egel is door de moderne landbouw sterk veranderd. Er zijn minder heggen of struiken als schuilplaats. Ook in de steden hebben bebouwing, veel wegverkeer en een gebrek aan schuilplekken een negatieve invloed op de egel. Alleen het voedselaanbod is voor de egel in de stad rijker, dankzij etensresten of kattenvoer op particuliere tuinterrassen.

Egels zijn wilde dieren en worden beschermd. Alleen gewonde, zieke en hulpeloze exemplaren mogen worden gevangen. Een egel in de winter opvangen zou volgens de natuurbeschermingsorganisatie NABU de uitzondering moeten zijn. Onderzoekster Warnecke verwacht van haar onderzoeksresultaten richtlijnen voor een betere bescherming van het dier in de grote stad. Bijvoorbeeld dat in openbare groenvoorzieningen wordt afgezien van rattengif en dat daar, net als in particuliere tuinen, schuilmogelijkheden voor de egel worden gecreëerd.