Dierenwelzijn in de Zwitserse melkproductie

De bevordering van dierenwelzijn heeft wereldwijd aan belang gewonnen, maar hoe verhouden de inspanningen van de Zwitserse melkproducenten zich tot die van onze buurlanden?

En hoeveel dierenwelzijn en diergezondheid wil de Zwitserse melkmarkt eigenlijk?

Het jaarlijkse Melkforum van de Zwitserse melkproducenten SMP bracht dit jaar vertegenwoordigers uit de melkproductie, zuivelverwerking, wetenschap en consumentenkringen samen om het thema dierenwelzijn en diergezondheid binnen de context van de Zwitserse melkmarkt te belichten. De discussie bood inzicht in de situatie in Zwitserland en in internationale vergelijking.

Dierenwelzijn in Zwitserland vergeleken met andere landen

Hoewel Zwitserland historisch gezien wel degelijk voorbeeldige maatregelen heeft genomen ter bevordering van dierenwelzijn en diergezondheid, verschilt Zwitserland op dit vlak tegenwoordig niet meer zo sterk van zijn buurlanden, legde Luc Mirabito uit, projectverantwoordelijke ‘Dierenwelzijn’ bij het Institut de l’Élevage in Parijs. De fundamentele doelen van de veehouderij, namelijk meer gezondheid en welzijn voor de dieren, zijn wereldwijd hetzelfde: “Of het nu in Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Zwitserland of elders is – landbouwers delen dezelfde wens om zich voortdurend te blijven ontwikkelen, en hoewel de wegen om deze doelen te bereiken kunnen verschillen naargelang de omstandigheden, blijft het einddoel ongewijzigd”, aldus Luc Mirabito.

Wat het emotionele aspect betreft, dat ook voor dierenwelzijn van groot belang is, loopt Zwitserland dankzij zijn structuren nog steeds voorop, benadrukte landbouwer Nicolas Berger: “Wij geven onze koeien namen en onderhouden emotionele banden met de dieren – ook dat bevordert het dierenwelzijn, en ik denk dat Zwitserland op dit vlak, vergeleken met sommige buurlanden, met name in het oosten, een hoger dierenwelzijn biedt.”

Hoeveel kost dierenwelzijn?

Dat wereldwijd wordt gestreefd naar meer dierenwelzijn, ligt bovendien voor de hand: «Als de dieren zich goed voelen en gezond zijn, verhoogt dat de melkproductie en verbetert het de melkkwaliteit – het is economisch zinvol», verklaarde Nicolas Berger. Daarom kan met betrekking tot dierenwelzijn ook niet over kosten worden gesproken, legde hij verder uit: «Het zijn veeleer de stijgende structuur- en arbeidskosten die boeren voor uitdagingen stellen, en ook regelgeving, bureaucratie en beperkingen veroorzaken enorme kosten, terwijl ze nauwelijks bijdragen aan het dierenwelzijn.»

Dat er bovendien een discrepantie bestaat tussen de eisen van consumenten voor zo hoog mogelijke normen voor dierenwelzijn en hun daadwerkelijke koopgedrag, zorgt voor verdere spanningen, vulde Babette Sigg Frank, voorzitster van het Schweizerisches Konsumentenforum, aan. De prijzen voor levensmiddelen in Zwitserland zijn historisch laag, zo geven consumenten slechts ongeveer 6 procent van hun inkomen uit aan voedsel: «We zijn ons ervan bewust dat dit in schril contrast staat met de inspanningen die boeren leveren voor het dierenwelzijn», zei Babette Sigg Frank. Gezien de stijgende kosten op andere levensgebieden besparen mensen echter vaak daar waar ze een keuze en de grootste invloed hebben – bij voedsel.

Om deze kloof te overbruggen, benadrukten zowel Nicolas Berger als Babette Sigg Frank de noodzaak van betere communicatie en informatie over de kosten en inspanningen die gepaard gaan met de productie van hoogwaardige, op dierenwelzijn gerichte levensmiddelen. «We moeten beter communiceren welke prestaties wij leveren en wat daar allemaal achter zit, dan zijn consumenten ook bereid een iets hogere prijs te betalen», toonde Nicolas Berger zich overtuigd.

Dierenwelzijn en klimaat

De discussie ging verder ook in op de vraag of de bevordering van dierenwelzijn in tegenspraak is met de bestrijding van klimaatverandering. Hier benadrukte Luc Mirabito dat het belangrijk is om een evenwichtige aanpak te vinden die zowel milieubescherming als dierenwelzijn in acht neemt: «Om redenen van dierenwelzijn moeten koeien absoluut buiten kunnen grazen – vanuit het oogpunt van klimaatbescherming kan deze uitspraak echter net zo goed het tegenovergestelde zijn.» Het vinden van dat evenwicht is een uitdaging waar boeren en de samenleving samen voor moeten staan.

„Wat goed is voor het dierenwelzijn, is vaak niet per se goed voor het klimaat en omgekeerd", gaf Nicolas Berger te bedenken. Zo is zijn stal wat klimaatbescherming betreft niet optimaal, maar met het oog op dierenwelzijn wel: „Onze stal is heel open en de emissies gaan rechtstreeks de lucht in – vanuit klimaatoogpunt zou de stal helemaal gesloten moeten zijn, wat het dierenwelzijn sterk zou aantasten.” Om het klimaat te beschermen, moet daarom eerst worden ingezet op andere gebieden zoals verkeersemissies, gelooft hij. „Maar ook in de landbouw zijn er zeker aanpakken voor klimaatbescherming die het dierenwelzijn niet hoeven aan te tasten", voegde de landbouwer eraan toe. Hij ziet mogelijkheden in de fokkerij en in voedingssupplementen om emissies te verminderen zonder het welzijn van de dieren in gevaar te brengen.

De toekomst van het debat

Tot slot keken de deelnemers naar de toekomstige ontwikkeling van het thema dierenwelzijn. Babette Sigg Frank waarschuwde voor een somber perspectief, waarin het dierenwelzijn mogelijk naar de achtergrond wordt gedrongen: „Ik vrees dat over vijf jaar ons wereldbestel zo uiteen zal zijn gevallen, dat dierenwelzijn helemaal geen onderwerp meer zal zijn en wij blij en dankbaar zullen zijn dat we überhaupt nog iets te eten hebben.”

In tegenstelling daarmee gelooft Matthew Robin, CEO van de ELSA Group, dat dierenwelzijn ook in de toekomst een rol zal blijven spelen, zij het in spanning met de groeiende zorgen rond klimaatbescherming: „Dierenwelzijn blijft iets fundamenteels voor consumenten en de hele waardeketen zal verplicht zijn oplossingen te vinden – maar ik ben ervan overtuigd dat de sector oplossingen zal vinden om de balans tussen dierenwelzijn en klimaatbescherming te bewaren.”

De uitdaging voor de sector bestaat er dus in om de kloof tussen de stijgende eisen aan dierenwelzijn en de lage voedselprijzen te overbruggen, door het publiek beter te informeren over de inspanningen van de landbouwers. Tegelijkertijd moeten er oplossingen worden gevonden die zowel recht doen aan dierenwelzijn als aan milieubescherming, om de toekomstige uitdagingen het hoofd te kunnen bieden.