Niet alle vogels zijn verdwenen

IJzel, gladheid en heel veel sneeuw: de winter houdt het land stevig in zijn greep. Insecteneters onder de gevederde vliegers, zoals zwaluwen, grasmussen of riet- en bladzangers, zijn al lang naar het zuiden vertrokken. Maar niet alle vogels zijn weg. In het bos en op het open veld, in stadsparken en op begraafplaatsen hoor je ze tjilpen en zingen. Daaronder zijn niet alleen inheemse soorten, maar ook wintergasten uit het hoge noorden.

Inheemse zangers trotseren de kou

Vooral het roodborstje met zijn rode borst is met zijn luide «tik-ik-ik» goed te horen in heggen en op bomen: «Ook koolmees en glanskop zijn in de winter ijverige zangers. In het bos is de boomklever qua stem echter ongeëvenaard», zegt Michael Tetzlaff, ornitholoog in Wildtierland Gut Klepelshagen in Mecklenburg-Voorpommeren. «Zelfs het kleine winterkoninkje laat nu zijn melodieuze zang horen.» Naast de tuinboomkruiper roepen overal de kleine wintergoudhaantjes. Deze levendige soort, die in grotere groepen luidruchtig aandacht trekt, bevolkt de bossen samen met talrijke keepen. Zwarte specht en groene specht vallen in met luide roepen. Vanaf februari beginnen ook de grote bonte spechten met hun baltstrommelen. Ook al lijkt het open veld bijna vogelvrij, toch zijn daar veel vogels uit het hoge noorden te zien. «Ze zijn hier om te ontsnappen aan de bittere kou in de arctische toendra», legt de expert van de Deutsche Wildtier Stiftung uit. Ruigpootbuizerds en klapeksters uit Scandinavië loeren op muizen. In hun broedgebied zouden die nu onder een dik pak sneeuw verborgen zijn en voor de vogels nauwelijks bereikbaar.

Wintergasten uit het hoge noorden

Duizenden kramsvogels storten zich nu op de weinige bevroren bessen die nog aan de struiken hangen. Samen met de verwante koperwieken laten ze zich de bessen goed smaken. Ook duizenden berkenvinken en barmsijzen trekken momenteel, vele kilometers van hun broedgebied verwijderd, door ons land. Hun naam verraadt hun voedselvoorkeur: ze zijn op zoek naar els- en berkenzaden en plukken ook de vruchtstanden van brandnetel en bijvoet van het voorgaande jaar af. «Omdat in veel streken het akkerland inmiddels is ontdaan van wilde kruiden en inheemse struiken, is er nauwelijks nog voldoende voedsel voor onze kleine wintergasten», benadrukt Michael Tetzlaff. Daarom is het des te belangrijker om in de tuin inheemse houtgewassen te planten en hier en daar een wild kruid te laten staan. «Zo helpt u zangvogels de winter door!»

Wilde zwanen en pestvogels als hoogtepunten

Op open water zijn de melodieuze zangen te horen van de wilde zwanen, die vanuit het Baltische gebied naar ons toe komen. De onbetwiste sterren onder de wintergasten zijn de kleurrijke pestvogels uit de taiga. «Hun ongewone uiterlijk en het ver hoorbare gerinkel in hun stem: dat zijn voor mij de hoogtepunten van de winter», zegt Tetzlaff. In maart verlaten de gasten uit het noorden ons weer; dan keren de terugkeerders uit het zuiden terug. Meer over wilde dieren en Milieu en natuurbescherming op wildbeimwild.com.