Kantonaal volksinitiatief: kanton Vaud

«Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage» / «Voor een professionele bescherming van wilde dieren»

Initiative constitutionnelle rédigée de toutes pièces / Grondwettelijk initiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op basis van art. 79 van de Grondwet van het kanton Vaud van 14 april 2003 en de wet over de uitoefening van politieke rechten

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Opmerking: Het kanton Vaud is Franstalig. Voor de indiening moet de initiatieftekst in het Frans beschikbaar zijn. Deze Nederlandse versie dient ter overzicht en strategische planning.

Initiatieftekst

De ondertekenende, in het kanton Vaud stemgerechtigde personen dienen het volgende grondwettelijke initiatief in:

De Grondwet van het kanton Vaud van 14 april 2003 wordt aangevuld met de volgende artikelen:

Art. [nieuw] Professionele wildbescherming

1 De uitoefening van de jacht door particulieren (patentjacht, recreatieve jacht) is verboden op het volledige grondgebied van het kanton Vaud.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover nodig, de regulering van in het wild levende dieren is uitsluitend voorbehouden aan vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Hiervoor is voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie vereist.

4 Het kanton richt een onafhankelijke wildcommissie op, bestaande uit vertegenwoordigers van dier- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 De verdere details worden geregeld bij wet.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wildsoorten

1 Het kanton ziet af van de regulering van bestanden van beschermde diersoorten overeenkomstig art. 7a van de federale wet op de jacht en de bescherming van wilde zoogdieren en vogels, en verleent geen afschotvergunningen voor individuele dieren van beschermde soorten overeenkomstig art. 12 lid 2 van deze wet, in het bijzonder niet voor wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten. Lid 3 blijft voorbehouden.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen individuele wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Deze moeten tot het minimum worden beperkt en door de bevoegde vakinstantie van het kanton worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de Bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wildediersoorten.

Overgangsbepaling

1 De Staatsraad vaardigt de noodzakelijke uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij het in werking treden van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De Staatsraad waarborgt de continuïteit van het wildbeheer tijdens de overgangsfase.

Toelichtingen

1. Uitgangspositie

In het kanton Vaud, het op twee na grootste kanton van Zwitserland met ongeveer 815'000 inwoners op een oppervlakte van 3'212 km², is de huidige recreatieve jacht een systeem dat noch de soortenbescherming noch een eigentijds wildbeheer dient. Het is de uitoefening van een bloederig vrijetijdsvermaak ten koste van gevoelige wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die geen wetenschappelijke toets kunnen doorstaan. De bewering dat zonder recreatieve jacht het ecologische evenwicht zou instorten, wordt al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd door het Genève-model (zie het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De recreatieve jacht wordt in Vaud georganiseerd als patentjacht. Particulieren kopen een kantonaal patent en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied (zie de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Vaud alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Parallel daarmee komen op federaal niveau steeds meer beschermde diersoorten onder druk te staan. Met de herziening van de jachtwet in december 2022 werd de preventieve regulering van de wolf ingevoerd. Sinds februari 2025 kunnen de kantons toestemming geven voor het afschieten van individuele bevers die aanzienlijke schade veroorzaken (art. 9d JSV). Het kanton Vaud wordt rechtstreeks getroffen door de terugkeer van de wolf: meerdere wolvenroedels zijn gedocumenteerd in de Vaudse Jura en de Vaudse Alpen. De lynx is al tientallen jaren inheems in de Jura en de voor-Alpen. De bever bewoont talrijke waterlopen. De steenarend broedt in de Vaudse Alpen. De noordoever van het Meer van Genève is een van de belangrijkste watervogelgebieden van Zwitserland (vgl. de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en de wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Vaud heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van recreatieve jacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde diersoorten op kantonaal niveau. Als buurkanton van Genève kan Vaud direct profiteren van de succesvolle ervaring van zijn buur.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ruim 70 procent van de stemmers in het kanton Genève voor de afschaffing van de recreatieve jacht door het milities systeem. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton praktisch uitgeroeid: herten en wilde zwijnen waren al decennia verdwenen, en van het ree leefden nog slechts enkele tientallen exemplaren. Meer dan 400 recreatieve jagers zetten massaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de recreatieve jacht.

De ervaringen sinds het verbod op recreatieve jacht zijn eenduidig:

De biodiversiteit is aanzienlijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vervijfvoudigd van enkele honderden tot ongeveer 30’000. Genève herbergt tegenwoordig de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.
De reeënpopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, bij een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildbeheerders van slechts 20 tot 36 dieren.
Het verbod geldt al meer dan 50 jaar ononderbroken. Genève heeft het nooit opgeheven.
De totale kosten van het professionele wildbeheer in Genève bedragen jaarlijks ongeveer 1,2 miljoen frank, verdeeld in ongeveer 600.000 frank voor personeel (circa drie voltijdbanen, verdeeld over ongeveer een dozijn milieufunctionarissen), 250.000 frank voor preventie en 350.000 frank voor schadevergoeding. Dat komt neer op ongeveer 2,40 frank per inwoner per jaar.

De langdurige Geneefse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker (2001 tot 2025) noemde het verbod op recreatieve jacht het financieel voordeligste alternatief voor het kanton. Een uitgebreide uiteenzetting is te vinden in de Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com. Voor het kanton Vaud is de Geneefse ervaring niet slechts een theoretisch voorbeeld, maar beleefd nabuurschap: Vaud deelt met Genève de oever van het Meer van Genève, dezelfde taal en dezelfde politieke cultuur.

De efficiëntie van het Geneefse model blijkt uit een directe vergelijking: een professionele wildbeheerder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een recreatieve jager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck kantonsregering Zürich).

3. Het concept: professioneel wildbeheer in plaats van recreatieve jacht

Het initiatief vervangt de recreatieve jacht niet door een vacuüm, maar door professioneel wildbeheer volgens het wildbeheerdersmodel. Dit model is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsvermaak. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke basis (zie de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratioprincipe. Een afschot is alleen toegestaan als alle niet-letale maatregelen zijn uitgeput.

Democratische controle door een wildbeheercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke Studies toont aan: populaties wilde dieren reguleren zich in de meeste gevallen zelfstandig.

4. Waarom Vaud?

Het kanton Vaud leent zich om meerdere redenen bijzonder goed voor de invoering van professionele bescherming van wilde dieren:

Buurkanton van Genève.Vaud is de directe buur van het kanton Genève. De Geneefse ervaring is niet abstract, maar tastbaar. De bevolking van Vaud kent Genève. De watervogels die in Genève overwinteren, zijn dezelfde die aan de noordoever van het Meer van Genève te zien zijn. De wildcorridors overschrijden de kantonsgrens. Een professioneel beheer van wilde dieren in Vaud zou de Geneefse ervaring uitbreiden over het hele bekken van het Meer van Genève.

Grootste Franstalige kanton van Zwitserland.Vaud is met 815.000 inwoners het grootste kanton van Romandië. Een succes hier zou een signaalfunctie hebben voor heel West-Zwitserland (FR, NE, JU, VS). De kernboodschappen werken in het Frans: «Genève le fait depuis 50 ans. Ce qui fonctionne là-bas fonctionne aussi ici.»

Wolvenbeleid in de Jura en de Alpen. Meerdere wolvenroedels zijn gedocumenteerd in de Jura van Vaud en in de Alpen van Vaud (Pays-d’Enhaut, Gruyère vaudois). De controversiële wolvenafschietingen hebben het debat gepolitiseerd. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord (zie het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Lynx in de Jura van Vaud. De lynx is al tientallen jaren inheems in de Jura van Vaud en reguleert op natuurlijke wijze de reeënstand. Professioneel wildbeheer beschermt de lynx en benut zijn ecologische functie.

Noordoever van het Meer van Genève: watervogelgebied van nationaal belang. De noordoever van het Meer van Genève behoort tot de belangrijkste watervogelgebieden van Zwitserland. De ervaring in Genève toont wat er gebeurt wanneer de recreatieve jacht op watervogels wordt gestaakt: het aantal overwinterende watervogels vermenigvuldigde zich van honderd naar 30’000. Vaud zou een vergelijkbaar resultaat voor de noordoever kunnen bereiken.

12’000 handtekeningen. Bij 815’000 inwoners vertegenwoordigen 12’000 handtekeningen 1,5 procent van de bevolking. In Lausanne, Yverdon-les-Bains, Montreux, Nyon, Vevey en Morges kan efficiënt worden ingezameld.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Universiteit van Lausanne (UNIL) en EPFL. Lausanne is een wetenschapsstad. Het op bewijs gebaseerde argument van professioneel wildbeheer vindt hier een academisch gevormd publiek.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1: Verbod op recreatieve jacht

Het verbod op de vergunningsjacht door particulieren komt overeen met het Geneefse model. De kantonnale bevoegdheid is onbetwist: art. 3 lid 1 en 2 jachtwet. De drie jachtsystemen zijn gelijkwaardig. Genève sinds 1974 conform het federale recht.

Lid 2: Professioneel wildbeheer

In plaats van recreatieve jagers en jaagsters nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders in kantonale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar.

Lid 3: Afschot als ultimum remedium

Afschot is de uitzondering, niet de regel. Passieve maatregelen hebben voorrang.

Lid 4: Wildtierencommissie

De onafhankelijke wildcommissie is gemodelleerd naar het Genève-model. Zij voorkomt dat de Raad van State zelfstandig uitzonderingen goedkeurt (zie Jachtmythes gecheckt op feiten).

Lid 5: Natuurlijke regulering en coëxistentie

De bevordering van de coëxistentie omvat in Vaud met name de verbinding van de noordoever van het Meer van Genève met de Jura en de Alpen, het veiligstellen van wildcorridors en het informeren van de bevolking.

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de Raad van State voldoende tijd. De bestaande kantonale jachtinspectie (Inspection de la faune) kan als institutionele basis dienen.

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde diersoorten in het wild

Het tweede artikel is bijzonder relevant voor Vaud. Meerdere wolvenroedels zijn gedocumenteerd in de Jura en in de Alpen. De lynx is al tientallen jaren inheems in de Jura. De bever bewoont talrijke waterlopen. De noordoever van het Meer van Genève is een watervogelgebied van nationaal belang. De formulering «met name» beschermt ook toekomstige terugkeerders, in het bijzonder de otter (zie het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostenconsequenties: concreet budget voor Vaud

Het referentiebudget van Genève

In Genève, het direct aangrenzende kanton met 282 km² en ongeveer 500’000 inwoners, bedragen de totale kosten van professioneel wildbeheer ongeveer 1,2 miljoen Zwitserse frank per jaar.

Conservatieve raming voor Vaud

Voor Vaud met 3.212 km² oppervlakte en ongeveer 815.000 inwoners ontstaat de volgende bewust conservatieve kostenschatting. Deze rekent royaal en houdt rekening met de Vaudse Alpen, de opbouw van kuddebescherming en het overgangsbeheer van edelherten:

Personeelskosten: 1.440.000 tot 2.380.000 Zwitserse frank per jaar. Er zijn 12 tot 17 voltijdbanen nodig. Vaud is elf keer groter dan Genève en topografisch gevarieerd: oevers van het Meer van Genève en het Middenland in het westen, de Jura in het noorden, de Vaudse Alpen in het oosten (Diablerets, Pays-d'Enhaut, Château-d'Oex). De wolf is in het kanton gedocumenteerd. Daarbij komt het overgangsbeheer van edelherten in de Alpen.

Materiële kosten: 300.000 tot 500.000 Zwitserse frank per jaar. Alpine uitrusting, voertuigen, monitoringinfrastructuur, materiaal voor kuddebescherming en voorlichting.

Schadevergoeding: 150.000 tot 350.000 Zwitserse frank per jaar.

Startinvestering voor kuddebescherming: 500’000 tot 900’000 Zwitserse frank. Eenmalige investering in de infrastructuur voor kuddebescherming in de Vaudse Alpen (Diablerets, Pays-d'Enhaut) over drie tot vijf jaar: programma's voor kuddebeschermingshonden, mobiele afrasteringen, nachtkralen, opleiding van herders. In het Vaudse Middenland en aan het Meer van Genève niet nodig.

Totale kosten: 1.890.000 tot 3.230.000 Zwitserse frank per jaar (bruto). Dat komt overeen met ongeveer 2,30 tot 3,95 frank per inwoner per jaar.

Overgangsbeheer edelherten

Het edelhert is aanwezig in de Vaudse Alpen. De compensatoire reproductie (de door jachtdruk kunstmatig verhoogde voortplantingssnelheid) verhindert een duurzame reductie. Na de systeemverandering is in de eerste drie tot vijf jaar gericht overgangsbeheer nodig, wat is verrekend in het hogere aantal functies (vgl. studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en medefinanciering

Daar staan aanzienlijke besparingen tegenover: geen jachtexamens, geen vergunningbeheer, geen afschotplanning, geen jachttoezicht. Eén enkele zinloos gedode wolf kost de gemeenschap ongeveer 35.000 frank. Vaud heeft als buurkanton van Genève de kortste argumentatieweg: wat in Genève al 50 jaar werkt, werkt ook in Vaud.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de recreatieve jacht vervallen de patentkosten van naar schatting 1,5 tot 2 miljoen frank per jaar. Daar staan echter de nooit verrekende externe kosten van de milities-jacht tegenover (wildongevallen, jachtgerelateerde verbijtschade in beschermingsbossen, administratiekosten, politie- en justitie-inzet), die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten al sinds 1974, zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 recreatieve jagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdbanen hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschotacties door professionele wildbeheerders zijn niet hetzelfde als een regulerende jacht op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen “natuurbeleving” van recreatieve jagers. Een volledige kostenberekening laat zien: de milities-jacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze oplevert (vgl. «Wat de recreatieve jacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Recreatieve jagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De lobby van de recreatieve jacht bestrijdt systematisch initiatieven voor biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de jachtwet, waaraan zij had meegewerkt, bij het referendum (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessijnse jagersvereniging het Nationaal Park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 stemden recreatieve jagers in het parlement grotendeels tegen milieubelangen. Wie beweert dat recreatieve jagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessijnse jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De De netto meerkosten liggen vermoedelijk tussen de 1.000.000 en 2.200.000 frank per jaar bedragen, wat neerkomt op ongeveer 1,20 tot 2,70 frank per inwoner overeenkomt. Zelfs royaal berekend: dat is minder dan één kop koffie per persoon per jaar. Voor een kanton met een totaalbudget van ongeveer 12,7 miljard frank (staatsrekening 2024, EFV) is dat minder dan 0,02 procent (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hogere regelgeving

Eerste artikel: afschaffing van de recreatieve jacht

In overeenstemming met federaal recht. Art. 3 lid 1 en 2 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. In Genève sinds 1974 zonder bezwaar.

Tweede artikel: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht er niet toe. Hetzelfde geldt voor afschotvergunningen van individuele dieren volgens art. 12 lid 2 JSG. Het afzien hiervan is noch in strijd met federaal recht, noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonnale wildbeheer en de bescherming van wilde dieren.

9. Anticiperen op voorzienbare bezwaren

«De Vaud is elf keer groter dan Genève, het systeem werkt hier niet»

De feiten: Groter gebied, maar ook een grotere bevolking (815.000 vs. 500.000). De kosten per hoofd van de bevolking liggen in dezelfde orde van grootte als in Genève: 1,20 tot 2,70 frank vs. 2,40 frank. Het Vaudse middenland (Broye, Gros-de-Vaud) heeft hetzelfde landschap als Genève. De Jura en de Alpen zijn dunner bevolkt met minder conflictzones (vgl. de Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Vaud).

Korte communicatieve formule: «Le Plateau vaudois est le même paysage que Genève. Et les coûts par habitant sont comparables à ceux de Genève.» / «Het Vaudse middenland heeft hetzelfde landschap als Genève. En de kosten per hoofd van de bevolking liggen in dezelfde orde van grootte als in Genève.»

«De wolf heeft de recreatieve jacht nodig»

De feiten: De wolf reguleert. De recreatieve jacht verstoort. Genève bewijst dit al 50 jaar.

Korte communicatieve formule: «Le loup régule. La chasse de loisir perturbe. Genève le prouve depuis 50 ans.»

«De kosten zijn te hoog»

De feiten: 1,20 tot 2,70 frank per inwoner per jaar. In dezelfde orde van grootte als in Genève. Genève doet dit al 50 jaar en heeft het verbod nooit teruggedraaid.

Korte communicatieve formule: «Moins de 3 francs par habitant et par an. Comme à Genève. Et Genève n’est jamais revenu en arrière depuis 1974.»

10. Samenvatting

Dit initiatief geeft de Waadtlandse bevolking de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd wildbeheer en een uitgebreide bescherming van bedreigde wilde diersoorten. Het eerste artikel volgt het model van Genève, dat al meer dan 50 jaar zijn waarde bewijst. Het tweede artikel beschermt met name de wolvenroedels in de Jura en de Alpen, de lynx in de Jura en de watervogels bij het meer van Genève. Als buurkanton van Genève en grootste Franstalige kanton van Zwitserland zou een succes in Vaud een signaalfunctie hebben voor heel Romandie.

Initiatiefcomité «Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage» / «Voor professionele bescherming van wilde dieren»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden conform het kantonnale recht, woonachtig in het kanton Vaud)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

Het Genèvemodel in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot. Uitgebreide weergave van het Geneefse wildbeheer sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz

Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Vaud: wildbeimwild.com: Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton VD

Psychologie van de recreatieve jacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/tag/schweizerischer-nationalpark

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/tag/stadtwildtiere

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de initiatieftekst in het Frans vóór aanvang van de ondertekeningsperiode ter voorafgaande toetsing in bij de Staatskanselarij van het kanton Vaud. Voor het welslagen van het initiatief zijn 12’000 geldige handtekeningen vereist. De verzameltermijn bedraagt 4 maanden vanaf publicatie in het Staatsblad. De indieningsvoorwaarden zijn gebaseerd op de wet betreffende de uitoefening van politieke rechten.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage», kanton Vaud Intern werkdocument, stand maart 2026

Samenvatting

Vaud is het strategisch belangrijkste kanton van Romandie in deze reeks. Als buurkanton van Genève, grootste Franstalige kanton en zetel van de Universiteit van Lausanne verenigt Vaud alle voorwaarden. De kosten per hoofd van de bevolking liggen in dezelfde orde van grootte als in Genève. 12’000 handtekeningen in 4 maanden is ambitieus, maar haalbaar bij 815’000 inwoners (1,5 procent). Wolf, lynx, watervogels en bever zijn in het kanton aanwezig.

1. Waarom juist Vaud?

Buurkanton van Genève. Beleefd nabuurschap. Dezelfde taal, dezelfde politieke cultuur.

Grootste kanton van Romandie. Signaalfunctie voor heel West-Zwitserland.

Wolvenbeleid. Wolvenroedels in de Jura en de Alpen. Artikel over soortenbescherming mobiliseert.

Noordelijke oever van het meer van Genève. Watervogelgebied van nationaal belang.

12’000 handtekeningen. 1,5 procent. Ambitieus, maar haalbaar.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtovereenkomsten.

2. De lessen uit Zürich: wat we anders doen

Positieve titel. «Pour une gestion professionnelle de la faune sauvage».

Geneefse nabuurschap. «Genève le fait depuis 50 ans» is hier geen abstracte verwijzing, maar geleefde nabuurschap.

Concrete begrotingsberekening. 1,20 tot 2,70 frank per hoofd. Op het niveau van Genève.

3. Analyse van tegenstanders en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Vaud is te groot»

Korte communicatieve formule: «Le Plateau vaudois est Genève. Les coûts par habitant sont comparables.»

Tegenargument 2: «De wolf heeft de recreatieve jacht nodig»

Korte communicatieve formule: «Le loup régule. La chasse de loisir perturbe.»

Tegenargument 3: “De kosten zijn te hoog”

Korte communicatieve formule: «Moins de 3 francs par habitant. Comme à Genève.»

4. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«Genève le fait depuis 50 ans. Ce qui fonctionne là-bas fonctionne aussi ici.»

«Professionnel au lieu de loisir.» / «Professioneel in plaats van recreatief.»

«Moins de 3 francs par personne et par an.»

5. Tijdschema en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Vorming comité & voorlopige toetsing tekst	Jurist inschakelen; Franse versie opstellen; commissieleden met woonplaats in Vaud	Maand 1–4
Indiening voor voorlopige toetsing	Staatskanselarij Vaud (Franse tekst)	Maand 4–5
Publicatie & start inzameling	Termijn van 4 maanden; doel: 15’000+ handtekeningen als buffer; professionele inzamelingsorganisatie	Maand 5
Contacten met partijen & coalitievorming	PS, Verts, Vert’libéraux; Pro Natura Vaud; BirdLife Vaud; WWF Vaud; Fondation Franz Weber	Maand 1–12
Indiening van de handtekeningen	Staatskanselarij, officiële controle	Maand 9–11
Debat in de Grand Conseil	Parlementaire verankering; mediawerk	Volgende maanden
Stemcampagne	Geneefse nabuurschap, wolf-argument, watervogels van het Meer van Genève	Vóór de stemming

6. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentatiekader.
De Psychologie van de recreatieve jacht in het kanton Vaud als achtergrondmateriaal.
Lokale media: 24 heures, Le Temps, La Région, La Côte, Riviera-Chablais, RTS (Radio Télévision Suisse).
Infographic: kaart van Genève–Vaud als bekken van het Meer van Genève. Watervogels aan het Meer van Genève. Wolf in de Jura. Kostenvergelijking VD vs. GE.
Al het campagnemateriaal in het Frans.

7. Verdere bronnen

Dit document is een voorbeeldtekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of initiatiefcomités en worden aangepast aan de omstandigheden in het kanton Vaud.

Feitencheck: de beweringen van de lobby van de recreatieve jacht

De brochure “De jacht in Zwitserland beschermt en nut” van JagdSchweiz leest als een wervende folder, maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van “staatstaak” via “biodiversiteit” tot “80% instemming”: Dossier: Feitencheck JagdSchweiz-brochure →