Aloude dierenvallen bekend als draken

Nieuw, door vakgenoten beoordeeld onderzoek naar oude stenen dierenvallen, bekend als ‘woestijndrakenvallen’, toont de geavanceerde en grootschalige jacht op wilde dieren uit de late nieuwe steentijd, evenals de vindingrijkheid en mogelijk de collaboratieve aard van de volkeren in deze regio in het verleden.

De bouwwerken werden in de jaren 1920 door vliegers “drakenvallen” genoemd, omdat hun vorm van bovenaf gezien doet denken aan ouderwetse kinderdrakenvliegers met linten. De oorsprong en functie van deze enorme, monumentale bouwwerken waren echter omstreden.

Dr. Remy Crassard, een vooraanstaand expert op het gebied van woestijndrakenvallen, stelt vast dat ze behoren tot de grootste antieke bouwwerken van hun tijd. De oudste drakenvallen, in het zuiden van Jordanië, zijn gedateerd op 7000 v. Chr. De leeftijd van de nieuw gevonden drakenvallen in Noordwest-Arabië wordt nog vastgesteld, maar lijkt de overgang van de late nieuwe steentijd naar de bronstijd (5000-2000 v. Chr.) te overbruggen. Dr. Crassard schat dat er 20 jaar geleden 700 tot 800 drakenvallen bekend waren, tegenover ongeveer 6.500 nu, en dat dit aantal nog steeds toeneemt.

Op basis van recent onderzoek in Saudi-Arabië, Jordanië, Armenië en Kazachstan bevestigt het team van Dr. Crassard dat drakenvallen werden gebruikt voor de jacht en niet voor domesticatie, dat ze “een ingrijpende verandering markeren in de menselijke strategieën om dieren te vangen”, en dat “de ontwikkeling van deze megavallen een spectaculaire menselijke invloed op het landschap heeft gehad”. Drakenvallen kunnen hebben geleid tot een vorm van jagen die ver uitsteeg boven het bestaansminimum, wat samenhangt met een “toename van symbolisch gedrag in verband met voedselproductie en sociale organisatie» verband houdt. Sommige wilde diersoorten, zoals gazellen, kunnen daardoor hun trekroutes hebben veranderd, en andere soorten kunnen tot uitsterven toe zijn bejaagd.

In Saoedi-Arabië heeft Rebecca Repper van het team van de University of Western Australia, Aerial Archaeology in the Kingdom of Saudi Arabia – Al Ula, 207 tot nu toe onbekende "kites" (drakenvallen) ontdekt in AlUla County. Deze concentreren zich vooral op het gebied Harrat 'Uwayrid, een hoogvlakte met een uitgedoofde vulkaan. Het team ontdekte dat een bepaald type V-vormige kite de dominante vorm was in hun onderzoeksgebied, in tegenstelling tot kites die elders in de regio zijn gevonden. Kites zijn beschreven in allerlei vormen, waaronder V, „sok", „bijl" en W-vormig.

Ongeacht de vorm hebben alle kites in de regio drijflijnen van lage stenen muren die samenkomen om de dieren richting een val – zoals een kuil of een afgrond – te leiden. Gemiddeld zijn de drijflijnen van de AlUla-kites ongeveer 200 m lang. Elders kunnen ze zich echter kilometers ver uitstrekken. Mevrouw Repper zegt dat de kortere lengte de plaatselijke kennis van de jagers laat zien, die de vallen plaatsten in gebieden waar het bestaande landschap de dierbewegingen op natuurlijke wijze beperkte. De plaatsing van de kites suggereert ook dat de jagers een intieme kennis hadden van de bewegingen van de prooi.

Terwijl kites die in de AlUla-regio zijn geregistreerd, de prooi vaak richting een plotselinge afgrond leidden, eindigen kites elders vaak in verborgen kuilen, waarin tijdens één enkele jacht honderden dieren konden worden gedood. Dit verschil kan een aanpassing aan de lokale geografie zijn, of een evolutie van de vallenjacht.