NABU dient EU-klacht in voor patrijs

In het Duitse taalgebied staat de patrijs op de Rode Lijst.

Meedogenloze jacht, intensieve landbouw en te laat ingevoerde beschermingsmaatregelen zijn de belangrijkste oorzaken van de uitroeiing van de patrijs.

Op 2 oktober 2020 dient de Naturschutzbund Deutschland (NABU) een officiële klacht (in het Engels) in tegen Duitsland bij de Europese Commissie. Het gaat om de dramatisch slechte staat van de patrijs, die te wijten is aan een verkeerd gericht landbouwbeleid. Sinds 1980 is de patrijs met 91 % afgenomen. Volgens de NABU schenden de federale overheid en de deelstaten daarmee de in de EU-vogelrichtlijn vastgelegde eis om een goede staat van instandhouding van alle in het wild levende vogelsoorten te bereiken en daarvoor passende maatregelen te nemen.

Het lot van de patrijs is een bijzonder treffend voorbeeld van de belabberde uitvoering van deze EU-verplichtingen in Duitsland. Net als bij veel andere akkervogelsoorten en bij insecten ontneemt de door subsidies verkeerd gestuurde landbouw de soort leefgebied en voedsel. Ontelbare wetenschappelijke studies, pilotprojecten en voorstellen van de afgelopen jaren en decennia hebben hier geen verandering in het landbouwbeleid teweeggebracht. Wij eisen nu juridische stappen van de Europese Commissie, zodat de regeringen van de federale overheid en de deelstaten niet langer simpelweg de andere kant op kunnen kijken.

NABU-president Jörg-Andreas Krüger

Het is bekend en beproefd hoe men de patrijs zou kunnen redden, benadrukt de NABU-president met verwijzing naar studies die uitvoerig worden aangehaald in de EU-klacht. Het ontbreekt enkel aan de wil om het uit te voeren.

Als belangrijke maatregel eist de NABU dat minstens tien procent van het landbouwlandschap wordt gereserveerd als leefgebied voor de patrijs en de plattelandsbiodiversiteit. Dit zou in de toekomst ook een basisvoorwaarde moeten worden voor de uitbetaling van oppervlaktepremies aan landbouwbedrijven. De stemmingen van de landbouwministers en het Europees Parlement over het toekomstige Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB), die in oktober op de agenda staan, bieden de kans om dit EU-breed vast te leggen. Lukt dat niet, dan moet Duitsland nationale regels uitvaardigen, anders dreigt een uitspraak van het Europees Hof van Justitie. De NABU doet een beroep op landbouwminister Julia Klöckner en haar collega's in de deelstaten om de landbouw, na de ramp rond het mestrecht, niet sehenden Auges in een nieuw conflict met de EU-rechtspraak te laten belanden.

De patrijs is een typische veldvogel die vroeger in alle landbouwlandschappen van Duitsland voorkwam. In de jaren 1950 waren het naar schatting drie miljoen paren. Wat rest, is een schamele overblijfsel van tussen de 21.000 en 37.000 paren, ongeveer één procent van de toenmalige populatie. Voor het overleven van patrijzen zijn ongemaaide en onbespoten percelen van belang, waar de vrouwtjes goed verscholen voor belagers zoals vossen kunnen broeden, en insectenrijke bloeiende percelen waar de tot 20 kuikens per legsel voldoende voedsel vinden. Zulke percelen worden steeds zeldzamer. Daarom is het huidige broedsucces van deze hoendervogels niet meer genoeg om de populatie in stand te houden.

Ornithologen uit Zwitserland schokten dit jaar vogelliefhebbers in heel Europa: bij hen geldt de patrijs inmiddels als uitgestorven.

De achteruitgang van de patrijs is niet alleen een verlies voor alle mensen die deze vogel niet meer kunnen beleven, maar vooral een alarmsignaal voor het ontbreken van insecten en wilde kruiden in het te intensief gebruikte landbouwlandschap. Hier is het natuurlijke evenwicht verstoord, want pesticiden kunnen misschien plagen indammen, maar vormen geen vervanging voor een functionerend ecosysteem.

Lars Lachmann, hoofd vogelbescherming van de NABU.

Volgens de inschatting van NABU zouden er voor een goede staat van instandhouding weer minstens 335.000 paren patrijzen moeten zijn. De deelstaten voeren weliswaar nu al de eerste beschermingsmaatregelen voor de patrijs uit. Om de soort daarmee te redden, zou dit echter op een minstens twintig keer zo grote oppervlakte moeten gebeuren als tot nu toe.