Klimaat en biodiversiteit beschermen

De biodiversiteits- en klimaatcrisis zijn de grootste door de mens veroorzaakte bedreigingen voor onze bestaansgrondslag.

De twee crises versterken elkaar en de mens bevindt zich er middenin. Als we beide crises samen aanpakken, creëren we een win-winsituatie. Wij, dat zijn de Zwitserse samenleving, de economie en de politiek. Een veilige Zwitserse energievoorziening tot 2035 is haalbaar.

Wereldwijd sterven dagelijks tot wel 150 dier- en plantensoorten uit. Dodelijke hittegolven en branden nemen toe.

De biodiversiteitscrisis en de klimaatcrisis zijn de grootste door de mens veroorzaakte bedreigingen voor onze bestaansgrondslag. Ze beschermen betekent ook onszelf beschermen.

Thomas Vellacott, directeur van het WWF

Daarvoor heeft Zwitserland een vooruitziende energievoorziening nodig die vanaf 2035 netto geen CO2-uitstoot meer produceert. En een zorgvuldige omgang met de leefgebieden van duizenden dier- en plantensoorten. «Goed gepland is het een winst voor klimaat en biodiversiteit», zei Vellacott. De oplossingen liggen voor de hand.

Energie besparen en efficiënt gebruiken

Als we energie efficiënter gebruiken en zuiniger omgaan met onze middelen, verminderen we ons totale energieverbruik tegen 2035 met 41 procent. Dat is goedkoop, produceert geen CO2 en belast het milieu op geen enkele manier. «Het is tijd om een einde te maken aan energieverspilling», zei Anders Gautschi, directeur van VCS. «Met Mobility hebben we een schoolvoorbeeld van hoe de overstap naar elektrische auto's in combinatie met een carsharingsysteem het energieverbruik sterk kan verminderen.»

Zonne-energie maakt het mogelijk

Een snelle uitbreiding van fotovoltaïsche installaties op bestaande infrastructuur zorgt ervoor dat de stijgende vraag naar elektriciteit wordt gedekt. «Liever stroom van het dak dan een uitgedroogde beek», zei Iris Menn, directeur van Greenpeace. Hoe dat werkt, laat een installatie op de geluidswal van de Forchautobahn bij Zumikon zien. In Wallis en in het Knonauer Amt zijn nog veel grotere installaties in de planning. Ter bescherming van de biodiversiteit is het beter om zonne-installaties te realiseren op bestaande gebouwen, installaties en verharde oppervlakken. «De wettelijke regelingen moeten deze gebiedscategorieën duidelijk voorrang geven, zodat zij op middellange termijn 80 tot 90 procent van het uitbreidingsvolume dragen», aldus Menn.

Leveringszekerheid dankzij binnenlandse uitbouw

Vandaag zijn wij voor driekwart afhankelijk van energie-import. Dat brengt de leveringszekerheid van Zwitserland in gevaar. Volgens berekeningen van de Umweltallianz moet de productie van hernieuwbare elektriciteit tot 2035 met nog eens 38 TWh worden uitgebreid. Daarmee blijft de netto-import ruim onder de door de Elcom vastgestelde kritische grens van 5-10 TWh. «Hier heeft het binnenland voorrang. De oplossingen heten: uitbreiding van fotovoltaïsche energie, vermindering van het energieverbruik en een vraaggestuurde inzet van pompaccumulatiewaterkracht», zei Nils Epprecht, directeur van de SES.

Snelle energietransitie goed gepland

«Een energietransitie met de botte bijl is niet alleen gevaarlijk, maar ook onnodig», zei Urs Leugger, algemeen secretaris van Pro Natura. Want: de klimaatcrisis en de biodiversiteitscrisis zijn twee kanten van dezelfde medaille. Ze kunnen alleen samen worden opgelost. Intacte natuur dient bijvoorbeeld via veengebieden als CO2-put en slaat grote hoeveelheden broeikasgassen op. «Als belangenconflicten vroegtijdig worden aangepakt, belangen zorgvuldig worden afgewogen en locaties en projecten met vooruitziende blik worden gepland, is het een win-winsituatie voor de natuur en de energievoorziening», zei Leugger. Een dergelijke overkoepelende planning is bijvoorbeeld geslaagd bij het bescherm- en benuttingsconcept voor hernieuwbare energie (SNEE) in het kanton Uri.

Nu klimaatinvesteringen doen

Vandaag wordt jaarlijks ongeveer 50 miljard Zwitserse frank geïnvesteerd in de ombouw en uitbreiding van de energie-infrastructuur, bijvoorbeeld in de installatie van warmtepompen, laadstations voor elektrische auto's of fotovoltaïsche installaties op daken. Om de netto-nul-doelstelling tegen 2035 te bereiken, zou jaarlijks ongeveer drie tot vier miljard Zwitserse frank extra moeten worden geïnvesteerd. «Dat is haalbaar en schept nieuwe banen. Daar profiteert iedereen van», zei Vellacott.

De oplossingen zijn er, de politiek maakt de uitvoering ervan mogelijk

De Umweltallianz heeft vier prioritaire gebieden voor de politiek gedefinieerd. Ten eerste is er een bindende datum nodig voor de uitstap uit fossiele energie. «Het kanton Glarus heeft ons laten zien dat we heel goed afscheid kunnen nemen van olie en gas», zei Raffael Ayé van BirdLife. Ten tweede zijn er geboden en prikkels nodig, zoals sturende heffingen, die de samenleving helpen minder energie te verspillen. «Een meerderheid van de bevolking is voor een vliegticketheffing», aldus Ayé. Ten derde moet er een zonne-standaard voor gebouwen worden ingevoerd. Deze moet voor gebouwen een maximale benutting van geschikte daken met fotovoltaïsche panelen voorschrijven. «Uiteindelijk is het belangrijk dat de politiek de klimaat- en biodiversiteitscrisis erkent als twee gelijkwaardige, elkaar versterkende crises – alleen zo komen we snel vooruit».

Meer informatie
Op deze website kunnen alle factsheets en de flyer worden gedownload: www.energiewende2035.umweltallianz.ch