Winning van paardenbloed in IJsland zorgt voor controverse

Dierenwelzijnsorganisaties blijven aandringen op sluiting van de omstreden IJslandse paardenfokkerijen – een jaar nadat een video de mishandeling van paarden aan het licht bracht en de hele natie schokte.

IJsland is een van de weinige landen ter wereld – en het enige in Europa – dat deze omstreden methode toepast.

In onze videoreportage hierboven is te zien hoe bij een drachtige merrie een naald in de hals wordt ingebracht en er op een «bloedboerderij» in Selfoss in het zuiden van het land bloed wordt afgenomen. Als reactie op de ophef hebben de boeren van de fokkerij besloten anoniem te blijven.

Het bloed van drachtige merries is zeer gewild vanwege het zwangerschapshormoon PMSG. Het wordt vervolgens naar een laboratorium gebracht en gebruikt om de vruchtbaarheid van andere dieren, waaronder koeien, schapen en varkens, te verbeteren. Uit elke drachtige merrie kunnen wekelijks meerdere liters worden gewonnen.

Het hormoon wordt verwerkt door de biotechgroep Isteka, een van de marktleiders in Europa. De bloedafname is een lucratieve zaak, waarmee boeren tot 10 miljoen IJslandse kronen (ongeveer 70.000 euro) per jaar kunnen verdienen.

In 2021 is het aantal bloedboerderijen in IJsland verdrievoudigd naar 199, waar bijna 5.400 merries uitsluitend voor hun bloed worden gefokt.

Publieke tegenreactie

De publicatie van de video vorig jaar leidde tot verontwaardiging in IJsland en tot politieonderzoek. Veel boeren zagen zich gedwongen zich uit deze branche terug te trekken.

Animal Welfare Iceland heeft opgeroepen tot een volledig verbod op deze praktijk, aangezien de halfwilde paarden in kleine stallen worden gehouden en in sommige gevallen worden mishandeld en geslagen.

Vindt u het in orde om een angstig paard vast te pakken en het in de hals te steken om een vruchtbaarheidsmiddel te produceren dat het lijden van andere landbouwhuisdieren vergroot? Vindt u dat in orde? Ik denk dat de meeste mensen nee zouden zeggen.

Rosa Lif Darradottir, vicevoorzitter van de organisatie

Arnthor Gudlaugsson, de directeur van Isteka, is echter van mening dat de video geen nauwkeurig beeld geeft.

«De video is, laten we zeggen, een beetje zo gemaakt dat hij naar mijn mening een te negatieve beschrijving van het proces geeft. Er waren ook momenten in de video die wezen op slechte praktijken, of praktijken die beter hadden moeten zijn», zegt hij.

Reactie van de regering

Het schandaal veroorzaakte een debat in IJsland, waar veel inwoners voor het eerst hoorden van deze praktijk, hoewel die al sinds 1979 wordt toegepast. Toch is er sindsdien weinig veranderd.

«Dat zet ons aan het denken over waar we staan met onze ethiek», zegt Darradottir.

«Een vruchtbaarheidsmiddel produceren dat bij landbouwhuisdieren wordt gebruikt [...] om hun vruchtbaarheid boven hun natuurlijke capaciteit te verhogen, alleen maar zodat we een stabiele stroom goedkoop varkensvlees kunnen hebben [...] Dat is geen nobele zaak», zegt ze.

De tegenstanders bekritiseren ook de hoeveelheid bloed die wordt afgenomen.

«Dit is doodgewoon mishandeling van dieren, en daar bestaat een woord voor: dierenmishandeling», zegt parlementslid Inga Saeland, die herhaaldelijk een verbod op deze praktijk heeft voorgesteld, echter zonder succes.

In augustus zijn echter strengere voorschriften in werking getreden, die de autoriteiten meer bevoegdheden geven om de sector te controleren en om «de toekomst ervan te beoordelen» in de komende drie jaar.