Dierenwelzijnskritiek op het Sechseläuten

In het voorjaar van 2024 waren de Stiftung für das Tier im Recht (TIR) en de Zürcher Tierschutz (ZT) opnieuw met vier observatieteams op het Sechseläuten aanwezig om de omgang met de rij- en koetspaarden en hun stresssignalen te documenteren.

Voor het eerst wordt het hieronder opgestelde dierenwelzijnsrapport nu ook openbaar gemaakt.

Veel paarden vertonen tekenen van angst, pijn en stress

Net als in voorgaande jaren werden bij talloze paarden op meerdere locaties duidelijke tekenen van stress en overbelasting vastgelegd op foto- en video-opnamen. Door plotseling lawaai (trommels en knallen), bedreigende drukte en prikkels (paraplu's, wapperende vlaggen), onbekende mensen en de ongewone geluidsomgeving raakten veel paarden in paniek (zoals vluchtpogingen, zichtbaar wit in de ogen). Verder bekritiseren de twee organisaties het pijnlijke overtoomen van paarden met een gedwongen te nauwe halshouding (hyperflexie, "rollkur"), wat volgens de Dierenwelzijnsverordening uitdrukkelijk verboden is, evenals verkeerd of te strak aangesnoerde neusriemen en het gebruik van scherp werkende bitten zoals kandaren. Bij gebrek aan rijervaring leiden deze snel tot pijnlijke effecten in de bek van het paard, wat herhaaldelijk werd waargenomen.

Gesedeerde paarden bevestigen de problematiek

Volgens uitspraken van het Centraal Comité van de Zürichse gilden (ZZZ) wordt tijdens het Sechseläuten ongeveer de helft van de paarden medicamenteus tot rust gebracht (gesedeerd). Bij talrijke paarden gaat het om ingehuurde dieren, die geen vaste band hebben met hun berijders. Veel dieren zijn bovendien niet voldoende getraind op de prikkel- en geluidsomgeving tijdens het Sechseläuten. Vanuit dierenwelzijnsperspectief is het duidelijk: paarden die zonder sedatie niet aan het evenement kunnen deelnemen, moeten in de stal blijven. Er is een selectie nodig die alleen geschikte, goed voorbereide paarden en ruiters toelaat. Ook de Zwitserse Raad en Waarnemingsorgaan van de paardensector (COFICHEV) adviseert om bij openbare evenementen alleen specifiek geselecteerde paarden en uitsluitend stabiele mens-paardkoppels in te zetten. Bij sportevenementen is elke vorm van medicatietoediening expliciet verboden, bij culturele evenementen echter niet. Dit is zeer zorgwekkend, temeer omdat sedatie de trippelvastheid van paarden aantast en daardoor het risico voor mens en dier vergroot. Daarnaast kunnen pijnlijke zwellingen aan de penis optreden, evenals paradoxale bijwerkingen zoals een overmatige gevoeligheid voor lawaai en snelle bewegingen.

Aanbevelingen zijn niet genoeg

Het is verheugend dat het ZZZ en de huidige ZZZ-ruiterchef zeker openstaan voor de kritiek op het gebied van dierenwelzijn en in de loop der jaren ook verbeteringen hebben doorgevoerd. Zo is het ruiterbrevet verplicht verklaard en is in de wachtruimte voor de omrit de veterinaire begeleiding versterkt en het drenken van de paarden ingevoerd. Daarnaast heeft de ZZZ-ruiterchef de richtlijnen ter bescherming van mens en dier aangescherpt. Dat is weliswaar lofwaardig, maar het gaat hierbij slechts om aanbevelingen. Zolang het ZZZ noch over controle- noch over sanctiemogelijkheden beschikt, blijven zijn mogelijkheden om de dierenwelzijnssituatie tijdens het Sechseläuten te verbeteren beperkt.

Onwil, geen onwetendheid

De verantwoordelijkheid voor de naleving van de dierenwelzijnsvoorschriften ligt in eerste instantie bij de afzonderlijke gilden die paarden meevoeren. In hun uitgebreide waarnemingsrapporten hebben de beide organisaties de tekortkomingen op het gebied van dierenwelzijn steeds gedocumenteerd en toegewezen aan de betreffende gilde. Deze rapporten zijn telkens ter beschikking gesteld aan het ZZZ en aan de afzonderlijke gilden. Toch lijken de meeste gilden ongevoelig voor advies: gedurende meerdere jaren werden dezelfde tekortkomingen op het gebied van dierenwelzijn – vaak zelfs dezelfde personen, paarden en span­nen – bekritiseerd. Daarom treden de twee organisaties nu naar buiten en lichten toe: «De feiten en de eisen liggen op tafel, nu is het aan de afzonderlijke gilden om te handelen.»

Visie op een Sechseläuten zonder dierenleed

De twee dierenwelzijnsorganisaties maken duidelijk dat een grove omgang met paarden in de huidige tijd geen plaats meer heeft. «Vanuit juridisch oogpunt moeten het gebruik van pijnlijke hulpmiddelen, een grove omgang met paarden alsook hyperflexie en sedatie duidelijk als relevant voor dierenwelzijn worden beschouwd», aldus Christine Künzli (TIR). Nadja Brodmann (ZT) voegt daaraan toe: «Zo'n omgang met paarden is niet meer van deze tijd. Een toenemende maatschappelijke kritiek is dan ook terecht. De gilden moeten zich meer inzetten voor het dierenwelzijn, willen paarden ook in de toekomst deel blijven uitmaken van het Sechseläuten.» Tijdens carnaval in Stans bijvoorbeeld worden paardenkoetsen sinds 2020 vervangen door «elektrische koetsen». Een winst voor de dieren en voor de veiligheid van het publiek. De beide organisaties eisen daarom strenge controles van elk paard en een selectie voor de deelname van rij- en trekpaarden, alsook de uitsluiting van personen die in de fout gaan. Daardoor zal het aantal paarden aanzienlijk dalen, maar de kwaliteit en het plezier van de bevolking bij het Sechseläuten duidelijk toenemen.

Meer informatie

• Dierenwelzijnsrapport Sechseläuten 2024 (PDF)
• Mediapagina TIR
• COFICHEV-inschatting over de sedatie van paarden (PDF)
• Diergeneesmiddeleninformatie Sedalin