Dadermonitoring zonder wapencheck: de blinde vlek in de strijd tegen femicides

De Nationale Raad heeft op 22 september 2026 meteen meerdere moties tegen huiselijk geweld aangenomen.

Kern van het debat was een nationaal dadermonitoringsysteem, een systeem dat gevaarlijke gewelddadige daders moet registreren en continu moet monitoren. De aanpak is juist. Er is echter één blinde vlek, en die blinde vlek is uitgerekend het dodelijkste wapen dat er is.

Een monitoringsysteem is slechts zo scherp als zijn registers

Een dadermonitoringsysteem leeft van gegevenskoppeling. Het bestempelt een persoon als hoogrisicodader en koppelt dit label aan contactverboden, meldplichten en in ernstige gevallen aan detentie. Maar wat heeft de strengste bewaking voor zin als niemand controleert of dezelfde persoon een jachtvergunning bezit en thuis een wapenkast vol geweren heeft staan? Wie daders monitort maar hun wapens negeert, observeert het gevaar en laat het instrument liggen.

Wat Frankrijk al lang documenteert

In Frankrijk is de gegevensbasis duidelijker dan bij ons. Ongeveer een derde van alle femicides wordt daar met vuurwapens gepleegd. En onder die vuurwapens overheerst één categorie: het jachtgeweer. Forensisch arts Alexia Delbreil toonde in haar proefschrift over partnerdodingen (Universiteit van Poitiers, 2011) aan dat jachtgeweren zo'n 71 procent uitmaken van de daarbij gebruikte vuurwapens, omdat ze als "gelegenheidswapens" binnen handbereik in huis staan. Het collectief "Féminicides par conjoint ou ex-conjoint" telde voor 2020 en 2021 jachtwapens bij ongeveer één op de vier femicides in totaal. Een onderzoek van de journalisten Laurène Daycard en Fanny Marlier in het Amnesty-magazine "La Chronique" bracht bovendien bij 104 van de 168 femicides met vuurwapens het daderprofiel in kaart: 35 procent waren recreatieve jagers, waarvan 8 procent voormalige.

Zwitserland verzamelt de cijfers niet eens

Hier begint het eigenlijke probleem. Zwitserland behoort tot de landen met de hoogste dichtheid aan particuliere vuurwapens in Europa. Toch geeft de misdaadstatistiek tot op vandaag niet aan welke rol jachtwapens spelen bij doodslagdelicten in de huiselijke sfeer. Waar Frankrijk telt, kijkt Zwitserland weg. En waar geen cijfers worden verzameld, kan men gemakkelijk beweren dat er geen probleem is. Daar komt nog bij: het intrekken van wapens na een aangifte wegens huiselijk geweld gebeurt niet systematisch, maar van geval tot geval. Hoe dun de Zwitserse gegevensbasis werkelijk is, hebben we in «Jachtwapens en geweld: wat de Zwitserse cijfers laten zien».

Waarom juist de recreatieve jacht de vergelijking vreest

Een automatische vergelijking tussen daderregistratie, wapenregister en jachtvergunning zou technisch eenvoudig en politiek allang achterhaald zijn. Dat die er niet komt, heeft een reden: geen enkele andere groep particuliere wapenbezitters heeft zo'n groot belang bij het onzichtbaar houden van jachtwapens in de statistieken en het taboe in het debat. Want zodra er nauwkeurig zou worden geteld, zou het zelfbeeld van de recreatieve jacht als onschuldig natuurhandwerk aan het wankelen worden gebracht. Het gaat niet om een algemeen verdacht maken van alle recreatieve jagers. Het gaat om de simpele weigering om een bekend risico überhaupt te meten. En die weigering kost in twijfelgevallen mensenlevens.

Wat er nu geëist moet worden

Een dadermonitoring die deze naam waardig is, moet drie registers samenbrengen: de lijst van hoogrisicodaders, het wapenregister en de jachtvergunning. Wordt iemand geregistreerd als potentiële dader, dan moeten wapens en jachtbevoegdheid automatisch worden getoetst en in ernstige gevallen onmiddellijk worden ingetrokken. Daarvoor is een criminaliteitsstatistiek nodig die jachtwapens eindelijk apart vermeldt.

Precies deze eisen hebben wij in de modeltekst «Bescherming tegen huiselijk wapengeweld: jachtwapens, recreatieve jagers en femicides» al geformuleerd, aansluitend bij het nu lopende federale debat. De Nationale Raad wilde dadermonitoring. Nu moet hij het ook daadwerkelijk scherp stellen. Een monitoring die het jachtwapen buiten beschouwing laat, blijft een papieren tijger met richtkijker. Want het geweld vanaf de hoogzit blijft zelden daar waar het wordt geoefend. Het reist mee naar huis.