Basel-Landschaft roeit terug: eerst regulering, nu «geen doel»

Op 11 augustus 2026 heeft de regeringsraad van het kanton Basel-Landschaft voor de tweede keer gereageerd op de vossenjachtpetitie van Pascal Wolf.

Het nieuwe standpunt staat in een openlijke tegenspraak met het eerste antwoord van juni en ontwijkt opnieuw de centrale vraag.

Aanleiding voor de tweede ronde was het in het kanton Zug opgestelde vakrapport «Wetenschappelijke grondslagen voor de vossenjacht» van het bureau SWILD van mei 2026. Wolf had de regeringsraad dit rapport toegezonden. Het antwoord uit Liestal luidt nu dat de daarin uiteengezette bevindingen «op wezenlijke punten niet in tegenspraak staan met de huidige praktijk» en bij de vormgeving van de kantonale uitvoering «reeds worden meegenomen».

Twee brieven, twee uitspraken

Precies op dit punt loopt het spaak. In zijn eerste standpunt van 16 juni 2026, ondertekend door regeringspresident dr. Anton Lauber en landschrijfster Elisabeth Heer Dietrich, had diezelfde regeringsraad de «regulering van bejaagbare soorten» uitdrukkelijk aangeduid als een belangrijke maatregel van het wildbeheer en de hobbyjacht beschreven als instrument van dat beheer.

In de tweede brief van 11 augustus 2026, ondertekend door regeringspresident Thomi Jourdan en diezelfde landschrijfster Elisabeth Heer Dietrich, staat daarentegen dat de vossenjacht «niet wordt uitgeoefend met het doel van een flächendekkende bestandsregulering».

Dat de beide brieven door twee verschillende regeringspresidenten werden ondertekend, ontlast de instantie niet. Een besluit van de regeringsraad is een collegiaal besluit van de gehele regering, niet de persoonlijke opvatting van de ondertekenaar. In beide gevallen spreekt dezelfde instantie, en zij zegt binnen twee maanden het tegenovergestelde.

Wie de regulering eerst tot belangrijke beheersmaatregel verklaart en haar twee maanden later als doel ontkent zodra er wetenschappelijk bewijs op tafel ligt, kan niet tegelijkertijd beweren dat de bestaande praktijk dit bewijs altijd al in aanmerking heeft genomen.

De tijdlijn weerlegt het «reeds in aanmerking genomen»

Het meest onthullend is de chronologie. Pascal Wolf diende zijn petitie op 16 december 2025 in en baseerde deze op ongeveer een dozijn wetenschappelijke bronnen. Het SWILD-rapport was op dat moment nog helemaal niet geschreven, het dateert van mei 2026 en werd opgesteld in opdracht van het kanton Zug, niet van het kanton Basel-Landschaft.

Ook in zijn eerste antwoord van 16 juni 2026 rept de regeringsraad met geen woord over het rapport. Dit schrijven vermeldt geen enkele wetenschappelijke bron. Pas in het tweede schrijven van 11 augustus 2026 duikt het rapport op, en wel uitdrukkelijk als iets dat het kanton door Wolfs toezending nieuw heeft bereikt.

Daarmee staat de formule «reeds in aanmerking genomen» op wankele benen. Een vakrapport dat het kanton in juni nog niet kent en in zijn eigen standpunt niet vermeldt, kan het in augustus niet al in zijn lopende praktijk hebben ingebouwd. En was de wetenschappelijke kennisstand werkelijk allang kantonnale standaard geweest, dan had niets meer voor de hand gelegen dan juist dat met eigen bronnen te onderbouwen. In plaats daarvan bleef het eerste antwoord bronloos. De bewering dat het om «geen nieuwe inzichten» gaat, wordt pas achteraf ingebracht wanneer het bewijs op tafel ligt dat het kanton twee maanden eerder zelf niet kon aandragen.

De geldende jachtdirectief kent geen koerswijziging

Wanneer een kanton verklaart dat wetenschappelijke inzichten «bij de vormgeving van de kantonnale uitvoering reeds in aanmerking worden genomen», dan zou dat zich in de uitvoering moeten tonen. Juist daar is het niet te vinden.

De momenteel geldende richtlijn «Uitoefening van de jacht in het jachtjaar 2026/27» van het kantonnale vakbureau Wilde Dieren, Jacht en Visserij dateert van 18 maart 2026. Zij regelt de periode van 1 april 2026 tot 31 maart 2027 en schrijft voor de vos een reguliere jachttijd voor van 16 juni tot eind februari, aangevuld met de toegestane nachtelijke bejaging op het veld met kunstlicht bij persoonlijke vergunning.

Deze richtlijn stamt uit de tijd vóór het SWILD-rapport en vóór beide petitieantwoorden. Het is onmogelijk dat het kanton bevindingen uit een rapport dat het pas in de zomer ontving, heeft verwerkt in een aanwijzing die het in maart uitvaardigde. Op de officiële jachtpagina van het kanton is dan ook geen nieuwe richtlijn, geen aanpassing en geen aanwijzing te vinden die een verwerking van de bevindingen uit Zug zou documenteren. De uitvoering loopt onveranderd door.

Veelzeggend is bovendien dat dezelfde aanwijzing de reguliere vossenjacht en het wegnemen van zieke of gewonde dieren uitdrukkelijk apart regelt. Het achtervolgen en doden van zieke of gewonde dieren van bejaagbare soorten is daarin afzonderlijk en te allen tijde toegestaan, met meldingsplicht aan de vakinstantie. Het kanton maakt dus zelf onderscheid tussen het wegnemen in individuele gevallen en de meer dan acht maanden durende reguliere jachttijd op de vos. Daarmee weerlegt zijn eigen richtlijn de framing van de brief van augustus, volgens welke het in wezen slechts om enkele probleemdieren zou gaan.

Wat het rapport uit Zug werkelijk aantoont

Het SWILD-rapport levert de wetenschappelijke kern waaraan de tegenstrijdigheid ontvlamt. Het komt tot de conclusie dat de momenteel toegepaste vossenjacht de populaties niet duurzaam reguleert. Middelgrote predatoren zoals de vos compenseren verliezen door vroegere voortplanting, hogere vruchtbaarheid en immigratie, zodat de populatiedichtheden ondanks hoge jachtdruk stabiel blijven.

Reeds de ervaringen uit de rabiësbestrijding toonden aan dat intensieve bejaging en het uitgassen van holen de vossenpopulaties niet konden verminderen. Pas de medische vaccinatiecampagne vanaf 1978 kreeg de epidemie onder controle. Een Franse studie naar de kleine vossenlintworm liet zelfs zien dat de prevalentie in het sterk bejaagde gebied steeg van 44 naar 55 procent, terwijl deze in het controlegebied onveranderd bleef.

Als de reguliere vossenjacht als reguleringsinstrument wetenschappelijk geen stand houdt, vervalt de belangrijkste rechtvaardiging voor een gebiedsdekkende bejaging. Precies dat moest de regeringsraad met zijn tweede antwoord impliciet toegeven, zonder daar de consequentie uit te trekken.

Geen marginale praktijk, maar honderden dieren per jaar

Het kanton stelt de vossenjacht voor als een instrument dat vooral individuele zieke, gewonde of opvallende dieren betreft. De officiële cijfers schetsen een ander beeld. Volgens de federale jachtstatistiek werden in het kanton Basel-Landschaft in de jaren 2020 tot 2024 jaarlijks 455, 521, 437, 511 en laatstelijk 676 vossen geschoten, samen zo'n 2’600 dieren in vijf jaar.

Een reguliere bejaging van gemiddeld meer dan 500 vossen per jaar valt niet te verklaren met een verwijzing naar maatregelen in individuele gevallen. Gerichte ingrepen bij daadwerkelijke probleemdieren rechtvaardigen geen algemene hobbyjacht op enkele honderden gezonde vossen per jaar.

Genève en Luxemburg als bewezen tegenvoorbeelden

Dat het ook anders kan, is geen theorie. Het kanton Genève heeft de hobbyjacht al in 1974 afgeschaft en laat ingrepen sindsdien uitsluitend over aan de wildbeheerders. De vergelijking in het rapport uit Zug toont aan dat er in Genève over de gehele tijdreeks zowel absoluut als per vierkante kilometer aanzienlijk minder vossen worden gedood dan in vergelijkbare patentkantons, zonder dat de vossenpopulaties uit de hand lopen.

In Luxemburg is de vossenjacht sinds 2015 verboden. De verantwoordelijke natuurbeheerdienst stelt vast dat het verbod niet heeft geleid tot een toename van de problemen met vossen en dat vogelbeschermers geen extra problemen voor grondbroeders constateerden. Het aandeel vossen dat besmet is met de vossenlintworm is na het verbod zelfs gedaald.

Afzien van de reguliere hobbyjacht betekent niet dat men handelingsonbekwaam is. Zieke, gewonde of problematische dieren kunnen nog steeds gericht worden weggenomen. Precies daarop richt zich de vraag van Wolf.

De ene vraag die openblijft

In zijn repliek van 11 augustus 2026 stelt Pascal Wolf de regeringsraad één enkele, precieze vraag: welk wetenschappelijk onderbouwd doel rechtvaardigt in het kanton Basel-Landschaft nog steeds de reguliere bejaging van jaarlijks enkele honderden vossen, wanneer populatieregulatie daarvoor wetenschappelijk geen stand houdt en concrete probleemdieren ook gericht kunnen worden weggenomen?

De uitspraak dat de bevindingen «reeds worden meegenomen» beantwoordt deze vraag niet. Ze verschuift hem. En ze houdt geen stand tegen de eigen chronologie, want meegenomen kan alleen worden wat men kent, en de kanton kende het rapport aantoonbaar pas nadat Wolf het aan hem voorlegde. Zolang de kantons niet verplicht zijn jachtingrepen wetenschappelijk te onderbouwen, blijft de bewijslast daar waar zij niet thuishoort: bij degenen die vragen stellen, in plaats van bij degenen die jaarlijks honderden dieren laten doden.

De zaak Basel-Landschaft past daarmee in een bekend patroon. Wat de kanton Zug met het SWILD-rapport extern liet opstellen en wat Genève en Luxemburg allang in de praktijk aantonen, wordt in Liestal ter kennis genomen, maar niet in handelen omgezet.

Quicklinks

• Kanton Basel-Landschaft antwoordt op vossenjacht-petitie zonder één enkele wetenschappelijke bron
• Basel-Stadt onderzoekt het stopzetten van de vossenjacht, aangezet door een rapport uit Zug
• Campagne: Einde aan de vossenjacht
• Afschaffing van de hobbyjacht naar het voorbeeld van de kanton Genève
• Studies over de effecten van de jacht op wilde dieren

Bronnen

• Regeringsraad van de kanton Basel-Landschaft, stellingname bij de petitie tot toetsing van de wetenschappelijke noodzaak van de vossenjacht, 16 juni 2026
• Regeringsraad van de kanton Basel-Landschaft, tweede stellingname bij de petitie tot toetsing van de wetenschappelijke noodzaak van de vossenjacht, 11 augustus 2026
• SWILD, Wetenschappelijke grondslagen voor de vossenjacht, vakrapport in opdracht van het Bureau voor Bos en Wild van de kanton Zug, mei 2026
• Eidgenössische Jagdstatistik, Rode vos, afschot kanton Basel-Landschaft, 2015 tot 2024, jagdstatistik.ch
• Bureau voor Bos en Wild van beide Basel, vakdienst Wilde dieren, Jacht en Visserij, Uitoefening van de jacht in het jachtjaar 2026/27 in de kanton Basel-Landschaft, richtlijn van 18 maart 2026
• Comte et al. (2017), Echinococcus multilocularis management by fox culling: An inappropriate paradigm, Preventive Veterinary Medicine 147
• Natuurbeheer Luxemburg, Technisch rapport betreffende wildbeheer en jacht, nummers 4 (2016), 8 en 10 (2024)