Klimaatverandering: ijsberen eten walvissen in Noorwegen

Een groep filmmakers heeft opmerkelijke beelden vastgelegd van ijsberen in een afgelegen deel van de poolcirkel, terwijl het voortbestaan van deze bedreigde dieren steeds meer in gevaar komt door de klimaatcrisis.

De beelden, die de beren laten zien terwijl ze een gestrande potvis verorberen, zijn gemaakt op de Noorse eilandengroep Spitsbergen.

De opnames maakten deel uit van een nieuwe Disneynature-film met de titel Eisbär, die het leven van een ijsberenfamilie in deze afgelegen regio documenteert.

«Het geluk in Spitsbergen komt in de vorm van manna uit de hemel«, verklaarde Jeff Wilson, een van de regisseurs van de film.

Wilson voegde eraan toe dat de beren bij zoveel voedsel minder competitief en speelser worden.«Het was gewoon een hele groep beren die zich prettig voelden in hun eigen vel en met elkaar speelden», zei hij.

Deze beren hadden misschien plezier, maar de hele soort verkeert in ernstige problemen door de gevolgen van de opwarming van de aarde.

De poolregio's verliezen door de klimaatverandering, die vooral wordt veroorzaakt door het verbranden van fossiele brandstoffen, grote hoeveelheden zee-ijs waarvan ijsberen afhankelijk zijn. De minimale zee-ijsuitgestrektheid in de Arctis is volgens de NASA sinds 1979 elk decennium met 13% afgenomen.

IJsberen hebben zee-ijs nodig om zeehonden te vangen, een van hun belangrijkste voedselbronnen. Volgens berichten zou de toenemende hitte in de Arctis de beren kunnen dwingen om naar ander prooidieren zoals rendieren te zoeken.

Een hetere Arctis en smeltend zee-ijs betekenen dat veel ijsberenpopulaties tegen het jaar 2100 met uitsterven bedreigd zouden kunnen worden, aldus een studie uit 2020. Volgens het meest recente rapport van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) leven er naar schatting 26.000 ijsberen in het wild.

Onderzoek uit 2018 wees uit dat ijsberen in vroegere, heetere geologische periodes – toen het zee-ijs beperkt was en de toegang tot zeehonden moeilijk – overleefden door zich te voeden met walviskadavers.

Maar dat geldt mogelijk niet meer wanneer de planeet opwarmt, aldus de auteurs van de studie. Ten eerste voltrekt de opwarming van de aarde zich veel sneller dan in het verre verleden, stellen zij vast.

Bovendien heeft de mens de walvispopulaties, waar ijsberen mogelijk van afhankelijk zouden kunnen zijn, sterk gedecimeerd.

Voordat er van de 18e tot de 20e eeuw op grote schaal op hen werd gejaagd, waren er volgens de non-profitorganisatie American Cetacean Society naar schatting wereldwijd 1,1 miljoen potvissen. Vandaag de dag zijn er nog ongeveer 360’000 potvissen in het wild.