Twee vreemde vogels boven de Tessijnse hemel

De heilige ibis is inheems in Afrika en het Midden-Oosten.

Hij kwam ook voor in Egypte, waar hij in de oudheid als goddelijk symbool werd vereerd. In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw werd hij vanwege zijn opvallende uiterlijk in verschillende Europese dierentuinen ingevoerd, voornamelijk in Frankrijk.

Dierentuinen zijn echter open instellingen, en enkele exemplaren ontsnapten en pasten zich aan hun natuurlijke omgeving aan, waardoor ze in Frankrijk en Italië tot een invasieve soort werden die de lokale fauna bedreigde. En nu — zoals te zien is op deze foto van de Piano di Magadino — is hij ook in Ticino aangekomen.

Wij insiders zijn een beetje verontrust, omdat het gaat om een soort die in Noord-Italië grote problemen veroorzaakt: de heilige ibis is een invasieve soort die zeer gevaarlijk is voor de inheemse soorten, legt de Ficedula-ornithologe Chiara Scandolara uit.

Heilige ibissen zijn vogels die al meer dan 2000 jaar zijn afgebeeld op de hiërogliefen van de piramides. Maar terwijl ze aan de Nijl een van de Egyptische goden belichamen, zijn ze aan de Ticino — net als de muskusrat, de rode rivierkreeft uit Louisiana en de Amerikaanse moerasschildpad — slechts weer een menselijke fout die het delicate evenwicht van de natuur dreigt te verstoren.

“In Noord-Italië zijn hele kolonies nesten, van blauwe reigers en andere soorten, precies door de heilige ibis vernietigd”, waarschuwt Scandolara. Als roofdier van eieren van andere vogelsoorten is hij echter ook een regulerende factor voor een andere grote indringer in onze rivieren. “Hij is een soort die kan helpen in de strijd tegen de rivierkreeft uit Louisiana, die zeer aanwezig is in Ticino en waarvan hij zich voedt”, vervolgt de ornithologe van Ficedula.

Het geval van de halsbandparkiet

Maar dat is niet het enige wat de ornithologen van Ticino de laatste tijd heeft verontrust. «In de afgelopen weken», aldus Scandolara, «hebben we veel meldingen ontvangen van mensen die zich zorgen maakten omdat iemand een grote, groene parkiet was kwijtgeraakt.»

«Dankzij de foto's en video's die ons door de bevolking zijn toegestuurd, konden we vaststellen dat het gaat om vrij levende parkieten die zijn waargenomen in Bellinzona, Gudo, Ascona, Losone en ook in de omgeving van Lugano.»

De halsbandparkiet is oorspronkelijk afkomstig uit Afrika en Azië, maar heeft zich door toevallige ontsnappingen en vrijwillige vrijlatingen in meerdere Europese steden gevestigd. «Het is een prachtige soort. Maar hij is ook behoorlijk problematisch, omdat hij concurreert met al onze soorten die in holtes nestelen. Vooral in de stad kan hij grote problemen veroorzaken voor de gierzwaluw, die al een bedreigde soort is», waarschuwt Scandolara. «Het is duidelijk dat een of twee soorten meer niet noodzakelijk goed zijn voor de biodiversiteit. We moeten afwachten welke soorten erbij komen en welke intussen zijn verdwenen», besluit Chiara Scandolara.

Dit zijn opnieuw tekenen dat zelfs een schijnbaar onbeduidende beslissing, zoals de invoer of het uitzetten van een diersoort, kan leiden tot een verstoring van ons ecosysteem.