Premie op wolven: kanton Schwyz en de jachtlobby

Op het eerste gezicht klinkt dit als een formaliteit.

In werkelijkheid is het een ingrijpende stap: De regering maakt daarmee de weg vrij dat voortaan niet alleen de wildhoede, maar ook particuliere hobbyjagers betrokken worden bij het doden van wolven.

Onder het mom van “efficiëntieverhoging” zouden plaatselijk bekende hobbyjagers in de toekomst officieel jacht mogen maken op beschermde wilde dieren zoals de wolf. Wat in Wallis of Sankt Gallen al praktijk is, wordt nu dus ook in Schwyz ingevoerd, ondanks de duidelijke beschermingsstatus in de federale wet.

De argumentatie is steeds dezelfde: hobbyjagers zouden goedkoper zijn, de autoriteiten ontlasten en de “slaagkans” bij afschot verhogen. Met andere woorden: hoe meer geweren in het bos, des te groter de kans dat wolven verdwijnen. In plaats van de wettelijke bescherming serieus te nemen en in preventie te investeren – zoals kuddebescherming of voorlichting – zet de regering in op afschot als schijnbaar eenvoudige oplossing.

Bijzonder bevreemdend is de gedachte om een afschotpremie in te voeren. Daarmee zou het doden van een wolf financieel beloond worden, een terugkeer naar de 19e eeuw, toen hobbyjagers voor geschoten predatoren een premie incasseerden. Hoewel de wolf in Zwitserland al in 1872 was uitgeroeid, voorzag de staatsjachtwet tot het jaar 1902 in een afschotpremie van 100 frank. Dergelijke prikkels zijn niet alleen ecologisch contraproductief, maar ook maatschappelijk onaanvaardbaar: in een tijd waarin de biodiversiteit wereldwijd onder druk staat, is het volledig uit de tijd om geld uit te keren voor het doden van beschermde dieren. Wie vandaag nog met premies de jachtdrift wil aanwakkeren, toont aan hoe achterhaald en lobbygestuurd de jachtpolitiek in delen van Zwitserland nog altijd is.

De officiële motivering, dat men zich wil baseren op de „positieve ervaringen“ van andere kantons, negeert de realiteit: overal waar wolven systematisch bejaagd worden, ontstaan er nieuwe conflicten met landbouwhuisdieren, omdat de sociale structuren van de roedels worden verstoord en onervaren jongen vaker terugvallen op makkelijke prooi zoals schapen.

In plaats van eindelijk een modern, holistisch predatorenbeheer te ontwikkelen, gaat de regeringsraad door de knieën voor de jachtlobby. Dat juist die belangengroep, die al bij het hoefwild de populaties enorm negatief beïnvloedt, nu ook officieel bij de wolvenregulering wordt betrokken, is een gevaarlijke dijkbreuk. Hobbyjacht betekent bij veel soorten niet minder wild, maar meer geboorten.

Kanton Schwyz: Eldorado für Jagdverbrechen

Het aandeel bedreigde soorten is in geen enkel land ter wereld zo groot als in Zwitserland. Meer dan een derde van de planten, wilde dieren en paddenstoelensoorten geldt als bedreigd. Zwitserland is in heel Europa eveneens hekkensluiter bij het aanwijzen van beschermde gebieden voor de biodiversiteit.

De wolvenpopulatie reguleert zichzelf (ook de vossen) vanaf een bepaald aantal in een gebied en groeit niet verder, maar breidt zich grensoverschrijdend uit. Tot de reguleringsmechanismen behoren toenemende territoriumgevechten, een verhoogde sterfte onder jonge dieren of een beperkt voedselaanbod. De wolven leven nomadisch in roedels binnen een vast leefgebied. De roedelgrootte schommelt in de loop van het jaar en ligt meestal tussen de vier en zes dieren: het ouderpaar en hun nakomelingen van een of twee jaar. Territoria omvatten in Midden-Europa, afhankelijk van de prooidichtheid, een gebied van ongeveer 200 km².

Als de kantonsraad het postulaat aanzienlijk verklaart – waarvan uit te gaan valt –, zal Schwyz zich scharen bij die kantons die de bescherming van de wolf feitelijk ondermijnen. Uiteindelijk blijft er een scheve indruk over: terwijl de federale wetgeving en internationale verdragen de wolf duidelijk beschermen, gebruiken kantons elke maas in de wet om hobbyjagers nieuwe jachtmogelijkheden te verschaffen.

De wolf is geen plaagdier, maar deel van een gezond ecosysteem. Wie zijn populaties kunstmatig klein houdt of zelfs met premies aanzet tot doden, saboteert de natuur en cementeert een onwetenschappelijk jachtsysteem dat allang uit de tijd is.

Regulering van het Chöpfenberg-roedel

De regeringsraad van Schwyz heeft op 02-09-2025 een afschotbeschikking voor regulering uitgevaardigd voor de enige wolvenfamilie die in het kanton Schwyz leeft. Tot 31-01-2026 moet 2/3 van de welpen worden geschoten. Tegen dit besluit van de regeringsraad heeft CHWOLF een toezichtsklacht ingediend bij het kanton. De afschotbeschikking is niet evenredig en niet verenigbaar met de jachtwet, noch met de jachtverordening.

Juridische aspecten:

1. Federale wet en internationale voorschriften
   • De wolf is volgens de federale wet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSG) en de jachtverordening (JSV) een beschermde soort.
   • Ook internationaal is Zwitserland verplicht:
     • Conventie van Bern (Verdrag inzake het behoud van wilde dieren en planten in Europa)
     • CITES (Verdrag van Washington inzake de bescherming van soorten)
   • Deze verplichten Zwitserland om populaties van beschermde soorten op lange termijn veilig te stellen. Afschot is alleen toegestaan in beperkte uitzonderingsgevallen (bijv. aanzienlijk gevaar voor mensen of aanzienlijke schade aan vee).
2. Uitzonderingsvergunningen
   • Volgens de jachtwet kan een kanton alleen dan afschot toestaan wanneer alle andere redelijke maatregelen (bijv. kuddebescherming) niet volstaan.
   • Het Federaal Bureau voor Milieu (BAFU) moet in de regel instemmen.
   • Het besluit van de regeringsraad van Schwyz om 2/3 van de welpen van de Chöpfenberg-roedel te schieten staat daarom op losse schroeven: het is nauwelijks evenredig en zou gerechtelijk kunnen worden aangevochten.
3. Motie vs. postulaat
   • Een motie verplicht de regering tot uitvoering.
   • Een postulaat onderzoekt alleen of een verzoek moet worden uitgevoerd.
   • Dat de regeringsraad de motie M 13/25 omduidt tot een postulaat lijkt formeel onschuldig – maar maakt het mogelijk om later speelruimte op te rekken, bijv. door miserabel opgeleide hobbyjagers officieel in te zetten.
4. Juridisch grijs gebied: kopgeld / premies
   • Een afschotpremie voor strikt beschermde dieren zou een duidelijke breuk zijn met het federaal recht en internationale verplichtingen.
   • Zelfs als het kanton dit formeel zou invoeren, zouden juridische klachten vrijwel zeker succesvol zijn, omdat het doel van de beschermingswetgeving – het veiligstellen van de soort – daarmee wordt tegengewerkt.
   • Juridisch dreigen rechtszaken, internationale kritiek en conflicten met het federaal recht.

IUCN kritisiert Schweizer Wolfsabschüsse 2025

Ecologische gevolgen

1. Verstoring van de roedelstructuren
   • Wolven leven in roedels met duidelijke hiërarchieën.
   • Worden dieren afgeschoten (vooral ouders of leidende wolven), dan vallen de structuren uiteen.
   • Gevolgen: jonge, onervaren wolven jagen op makkelijker bereikbare prooien → meer aanvallen op schapen. Daarmee bereikt men vaak het tegenovergestelde van wat men wilde, zie Graubünden.
2. Zelfregulering van de populaties
   • Wolven reguleren hun populatie zelf:
     • Territoriumgevechten
     • natuurlijke sterfte (vooral jonge dieren)
     • Beperkt voedselaanbod
   • Studies tonen aan: vanaf een bepaalde dichtheid groeit de populatie niet eindeloos verder, maar stabiliseert ze zich.
3. Cascade-effecten in het ecosysteem
   • Wolven zijn toppredatoren; ze reguleren evenhoevig wild (reeën, herten), wat overbegrazing voorkomt en het beschermingsbos versterkt.
   • Ontbreken wolven, dan neemt de druk op bossen en jonge planten toe.
   • Afschot verstoort deze regulering en verzwakt de stabiliteit van het ecosysteem.
4. Biodiversiteit en soortenbescherming in Zwitserland
   • Vandaag al is meer dan 1/3 van de soorten bedreigd (planten, dieren, schimmels).
   • Zwitserland bungelt onderaan in Europa wat het aanwijzen van beschermde gebieden betreft.
   • In een dergelijke context is een beleid dat beschermde soorten zoals de wolf verzwakt, ecologisch tegenstrijdig. Er dreigen instabiele wolvenpopulaties, meer conflicten met landbouwhuisdieren en een verzwakt ecosysteem.

Juridisch begeeft ook het kanton Schwyz zich met de geplande aanpak opnieuw op zeer dun ijs. Zowel ten opzichte van het federale recht als ten opzichte van internationale verplichtingen. Ecologisch is de aanpak contraproductief, omdat hij natuurlijke reguleringsmechanismen verstoort, roedels destabiliseert en conflicten met landbouwhuisdieren zelfs kan versterken.

Het zou veel zinvoller zijn om te investeren in kuddebescherming, vergoedingssystemen en voorlichting, in plaats van militante hobbyjagers met geweren en premies het bos in te sturen.

Dossier: Wolf Zwitserland: feiten, politiek en grenzen van de jacht