Jachtwapens in de kledingkast: het stille dreigingsdecor in huishoudens van hobbyjagers

In Zwitserland wordt om de twee weken een vrouw door haar partner of ex-partner gedood.

Wat in deze berichten bijna nooit voorkomt: of de dader een hobbyjager was. Of er een jachtwapen in de kledingkast stond. Of de wet de dood mede mogelijk heeft gemaakt.

Geen kluis, geen probleem

De Zwitserse wapenwet schrijft voor dat wapens «zorgvuldig» moeten worden bewaard. Een afsluitbare wapenkast eist de wet voor lange wapens echter niet per se – en er worden ook geen controlebezoeken door de overheid uitgevoerd. Voor een veilige bewaring wordt een afgesloten wapenkast aanbevolen, zo staat in officiële informatiebladen. Aanbeveling, geen verplichting. Het verschil is voor de vrouw die met een hobbyjager samenleeft niet theoretisch.

In één op de drie huishoudens in Zwitserland bevindt zich een wapen. In veel gevallen van huiselijk geweld wordt het vuurwapen door mannen als dreigmiddel ingezet.

30’000 hobbyjagers, minstens dubbel zoveel wapens

Het aantal hobbyjagers in Zwitserland wordt geschat op ongeveer 30’000. Wie hobbyjacht beoefent, bezit doorgaans meerdere wapens: een buks voor hoefwild, een hagelgeweer voor verenwild, vaak ook een pistool. Conservatief gerekend liggen alleen al in huishoudens van hobbyjagers 60’000 tot 100’000 jachtwapens in Zwitserse woningen – de meeste daarvan zonder verplichte beveiliging.

Dat onderscheidt het huishouden van een hobbyjager fundamenteel van een burgerhuishouden waarin ergens een vergeten legerwapen op zolder ligt. Sinds 2010 kunnen legerleden hun ordonnanswapen vrijwillig in het tuighuis deponeren. In heel Zwitserland maken slechts 789 personen daar gebruik van. Het legerwapen blijft dus eveneens thuis – maar het ligt ongebruikt in een hoes. De jachtbuks van de hobbyjager wordt regelmatig gepoetst, geladen en gebruikt.

Dagelijks doden – dat is de oefening

De Zwitserse soldaat trekt nooit ten strijde. Het neutrale Zwitserland voert geen gevechtsmissies uit. Het wapen in het militaire huishouden is een artefact, een symbool van een militieplicht. De hobbyjager daarentegen doodt routinematig. Hij kent zijn wapen als doodgereedschap uit de dagelijkse praktijk. Hij weet hoe het werkt, hoe het aanvoelt, wat het kan. Dat is geen bijzaak – dat is de kern van een structurele dreigingssituatie.

De enkele aanwezigheid van het wapen in de woonruimte neemt de communicatie over. Er is geen uitgesproken woord nodig. De vrouw weet waar het wapen staat. De man weet dat zij het weet.

Het daderprofiel past

De gemiddelde leeftijd van de daders bij dodingen met vuurwapens in de huiselijke sfeer bedraagt 63 jaar, ongeveer 86 procent is Zwitser. Uitsluitend mannelijke verdachten gebruiken een wapen. Dat is exact het demografische profiel dat overeenkomt met de typische Zwitserse hobbyjager: oudere Zwitserse man, geworteld in een landelijke traditie, wapen sinds decennia een vanzelfsprekend onderdeel van het huishouden.

In internationaal vergelijk worden vuurwapens in Zwitserland bovengemiddeld vaak ingezet bij femicides. Meer dan de helft van alle dodingsdelicten vindt plaats in de familiale of partnerrelationele omgeving – in meer dan 90 procent van de gevallen zijn de slachtoffers vrouwen. In Zwitserland werden de afgelopen 30 jaar bij partnerfemicides het vaakst vuurwapens als wapen ingezet.

De vrouwenhuizen weten het niet – en worden niet gevraagd

De koepelorganisatie van de vrouwenhuizen Zwitserland en Liechtenstein (DAO) verzamelt jaarlijks statistieken over de opgenomen vrouwen: nationaliteit, geweldsvormen, verblijfsduur. Over de daders daarentegen wordt nauwelijks iets systematisch geregistreerd. Geen beroep, geen vrijetijdsactiviteiten, geen wapenbezit. De vrouwenhuizen begeleiden de slachtoffers – de dader is niet hun cliënt. Een vraag als «Heeft je partner een jachtvergunning?» wordt vandaag niet gesteld en als wel, nergens geanalyseerd.

Dat is geen nalatigheid van de vrouwenhuizen. Het is een structureel falen van het hele systeem. Het doorgeven van dader- en slachtoffergegevens aan advies- of meldpunten is van kanton tot kanton verschillend geregeld – in sommige kantons gebeurt het helemaal niet. Zelfs als een vrouwenhuis zou willen, zou het geen volledige dadergegevens kunnen verzamelen.

Wie niet vraagt of de geweldpleger een hobbyjager was, hoeft het antwoord nooit openbaar te maken. Het hiaat in de gegevens is geen toeval – het is politiek gemakkelijk.

Het zwijgen van het systeem

Afhankelijk van het kanton wordt op verschillende manieren of helemaal niet gedocumenteerd of een moordwapen legaal was, waar het vandaan kwam of dat de dader al bekend stond wegens bedreigingen of geweld. Niemand vraagt of de dader een hobbyjager was. Niemand analyseert hoeveel femicides plaatsvonden in huishoudens waar jachtwapens legaal en ongecontroleerd werden opgeslagen.

De wapenlobby en de jachtlobby overlappen elkaar in Zwitserland aanzienlijk. Beide hebben met succes verhinderd dat de bewaarplicht wordt aangescherpt. Linkse en groene politici hebben meermaals geprobeerd de afgifte voor thuis af te schaffen – maar strandden daarbij steeds op het burgerlijke verzet.

Actueel: aantal adviesgesprekken blijft toenemen

Het probleem groeit, het krimpt niet. Volgens het Federaal Bureau voor de Statistiek registreerden de Zwitserse slachtofferhulpdiensten in 2025 in totaal 55’260 adviesgesprekken – zeven procent meer dan het jaar daarvoor. 72 procent daarvan werd gevoerd door vrouwelijke slachtoffers of naasten. De uitbetaalde schadevergoedingen en smartengeld stegen met tien procent tot 7,3 miljoen frank. De meest voorkomende adviesonderwerpen: lichamelijk letsel, geweldplegingen en bedreigingen. Dit zijn geen abstracte cijfers. Dit zijn vrouwen die hulp hebben gezocht – nadat er iets is gebeurd. Niet daarvoor. (Bron: SRF, 9 juni 2026)

Wat geëist zou moeten worden

Een gecertificeerde, afsluitbare wapenkast als wettelijke verplichting voor elk huishouden met jachtwapens. Een systematische registratie of daders bij huiselijk geweld jachtwapens in het huishouden hadden. De mogelijkheid voor bedreigde partners om de inbeslagname van jachtwapens door de overheid aan te vragen – zonder zelf aangifte te hoeven doen. En een uniforme verplichting voor vrouwenopvang en politie om het wapenbezit van de dader te registreren en te analyseren.

Zolang de kledingkast als wapenkast geldt en niemand vraagt of de dader een hobbyjager was, is het dreigingsklimaat in het huishouden van de hobbyjager wettelijk gewaarborgd – en statistisch onzichtbaar.

Meer over dit onderwerp: Criminaliteit & jacht | Jachtwet | Psychologie & jacht