IJsberen paren steeds vaker met grizzlyberen

Hun vacht schakeert tussen wit en bruin.

«Pizzly's» zijn de nakomelingen van ijsberen en grizzlyberen in Alaska en Canada. De verspreiding van de hybride beren baart onderzoekers zorgen.

Hun moeders zijn ijsberen, de vaders grizzlyberen. In delen van Alaska en West-Canada verspreiden zich beren met een wit-bruin gespikkelde vacht, die door de bewoners pizzly's of grolars worden genoemd: een kruising van poolberen (Engels: polars) en grizzlyberen.

Sporadisch zijn dergelijke mengvormen of hybriden al voorgekomen in dierentuinen, maar ook in de vrije natuur. Nu neemt hun aantal echter toe. Volgens onderzoekers komt dat door de hogere temperaturen als gevolg van de klimaatverandering.

Overlappende leefgebieden

“De leefgebieden van ijsberen en grizzlyberen overlappen elkaar steeds meer”, legt Andrew Derocher uit. De hoogleraar biologie aan de University of Alberta (Canada) doet al 30 jaar onderzoek naar Arctische beren. “We weten niet precies hoeveel hybriden er momenteel zijn. Genetisch eenduidig vastgesteld hebben we er tot nu toe acht. Maar ik schat dat enkele duizenden ijsberen leven in regio’s van Alaska en Canada waar ze grizzlyberen kunnen ontmoeten.” Ook in Rusland zouden er overlappingen kunnen zijn.

De onderzochte DNA-cocktails laten zien: tot nu toe zijn het altijd mannelijke grizzlyberen die paren met vrouwelijke ijsberen – nooit andersom. Dat komt doordat de vrouwtjes van beide soorten eerder trouw blijven aan hun thuisgebied, terwijl vooral mannelijke grizzlyberen hun territorium graag uitbreiden. De onderzoekers rond Derocher vonden op Arctische breedtegraden niet alleen 50:50-hybriden, maar ook exemplaren met drie vierde grizzly-DNA. Daaruit kan worden afgeleid dat pizzly’s zich kunnen voortplanten.

“We weten niet precies hoe de hybriden leven, maar grizzlyberen en ijsberen zijn dramatisch verschillende soorten”, benadrukt Derocher. IJsberen hebben het ijs nodig, waar ze walrussen en zeehonden als voedsel vinden; ze houden geen winterslaap en trekken niet zuidwaarts de toendra in. Momenteel zijn er wereldwijd volgens het WWF naar schatting nog 20.000 tot 25.000 dieren.

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=7hrfAb1vxNE%5D

Grizzlyberen daarentegen komen gewoonlijk niet ten noorden van de boomgrens voor, omdat het in de permafrost te koud is en de jacht op landdieren op het ijs te moeilijk. Maar met de stijgende temperaturen verschuift ook de boomgrens naar het noorden. “Waarschijnlijk leven hybriden eerder als grizzlyberen”, schat Derocher. Daarop wijst het eerste gedocumenteerde geval uit 2006, waarin een pizzly op landdieren joeg. “Dat was des te verrassender, omdat hij tweeënhalf jaar met zijn ijsbeermoeder had doorgebracht.”

De wetenschappelijk leider van de organisatie “Polar Bears International”, Steven Amstrup, benadrukt dat hybriden zoals de pizzly’s geenszins genetische afwijkingen zijn, maar bij nauw verwante soorten zeker voorkomen. Zo is er de coywolf – een mengvorm van coyote, hond en wolf – en ook de kruising van rode lynx en Lynx.

Het begin van het einde

In het geval van de beren is echter de vraag wie zich verder uitbreidt en zich mogelijk doorzet. «De recreatieve jacht is niet het grootste risico voor ijsberen», zegt Derocher. «We maken ons weliswaar zorgen over jachtquota, giftige chemicaliën, olievervuiling en scheepvaart, maar die zijn gering in vergelijking met het verlies van leefgebied door de klimaatverandering.»

De opmars van de grizzly naar het noorden hoort daarbij. Als de eerste grizzlyvrouwtjes paren met ijsbeermannetjes, zou dit het begin van het einde van de grote witte beren kunnen zijn, schat Derocher.

Tegen het midden van deze eeuw, voorspellen de experts, zullen twee derde van de huidige ijsberenpopulaties verdwenen zijn. In het zuiden van Alaska zal er niet meer genoeg ijs zijn.

Alleen op de hoogste plekken van de Canadese archipel en in het noorden van Groenland zullen dan nog ijsberen kunnen leven. De beslissende vraag luidt volgens Derocher dan: «Is er daar genoeg ruimte voor voldoende dieren om de soort in stand te houden totdat de planeet weer afkoelt?»

---

Gerelateerde dossiers en bijdragen:

• Dossier: De bruine beer in Zwitserland
• Dossier: Jacht en biodiversiteit
• Dossier: Rode Lijsten Zwitserland
• Dossier: Trofeejacht
• Actief worden