Dubbelleven van een schandaaljournalist: plagiaat in het Bundeshaus, vernietiging van een bestaan in het jachtbos

Hij gold als een van de invloedrijkste rechtse opiniemakers van Duitstalig Zwitserland.

Dominik Feusi, plaatsvervangend hoofdredacteur van «Nebelspalter», recreatieve jager en nauwe vertrouweling van uitgever Markus Somm, stond op het punt om het vermeende hoogtepunt van zijn carrière te bereiken: op 1 juli zou hij als Bundeshausredacteur overstappen naar de economieredactie van de Neue Zürcher Zeitung (NZZ). In plaats daarvan ligt zijn reputatie nu aan diggelen.

Maar het eigenlijke schandaal is groter dan een plagiaatzaak.

Het milieu dat Feusi vormde

Om de zaak-Feusi te begrijpen, moet men begrijpen wat «Nebelspalter» onder Markus Somm is geworden. Het voormalige satiremagazine werd doelgericht omgebouwd tot een uiterst-rechts platform: SVP-gezind, jachtvriendelijk, gericht op een cultuurstrijd. Feusi was daarbij geen figurant, maar het gezicht en de motor. Samen met Somm runt hij de podcast «Bern einfach», het vlaggenschip van deze opiniemakerij.

Dit milieu is geen toeval. Zoals wij in ons artikel over de raakvlakken tussen recreatieve jagers en extreemrechts hebben gedocumenteerd, delen uiterst-rechtse kringen en de georganiseerde recreatieve jacht veel meer dan alleen de liefde voor het wapen: hetzelfde vijandbeeld-denken, dezelfde bereidheid om geweld als probleemoplossing in te zetten, dezelfde sekteachtige afscherming tegen kritiek. Begrippen als «rover», «schadelijk dier» of «plaag» zijn geen biologische categorieën, maar denigrerende retoriek die doden moet rechtvaardigen. En journalisten zoals Feusi dragen deze retoriek rechtstreeks vanuit het jachtwoud over naar het publieke debat.

Somm zelf slaagde er in 2015 net niet in om hoofdredacteur van de NZZ te worden, door verzet vanuit de redactie. Nu zou zijn naaste medestander Feusi diens plaats innemen. Een trojaans paard uit het rechtse opiniemakersmilieu.

90 procent uit Londen gejat

Onderzoek van Blick onthulde nu dat Feusi in oktober 2024 een Midden-Oostenanalyse van de Britse krant «Telegraph» voor ongeveer 90 procent kopieerde, in het Duits vertaalde en onder zijn eigen naam publiceerde bij «Nebelspalter». De originele tekst was van «Telegraph»-commentator Allister Heath. Feusi nam niet alleen alinea's over, maar ook de opbouw, stellingen, historische voorbeelden, metaforen en conclusies.

«Nebelspalter»-chef Somm probeerde het incident onder de pet te houden. Het artikel werd achteraf aangevuld met bronvermeldingen, met de toevoeging dat in de eerste versie «ten onrechte de bronnen waren weggelaten». Een schaamteloze bagatellisering van een volledig plagiaat.

Toen Blick de NZZ confronteerde met de onderzoeksresultaten, werd Feusi's contract nog voor zijn eerste werkdag ontbonden. Feusi toonde zich publiekelijk inzichtig: «Er is absoluut geen excuus voor wat ik heb gedaan. Dit is duidelijk plagiaat, zoiets mag niet gebeuren.»

Maar terwijl hij zich naar buiten toe verslagen toont, laat zijn eigen handelen al lang een heel ander beeld zien.

Een onafhankelijke journalist moest vertrekken nog voordat Feusi arriveerde

Wat in de berichtgeving over het plagiaatschandaal weinig aandacht krijgt, is de eigenlijke nevenschade: toen bekend werd binnen de NZZ-redactie dat Feusi als Bondshuisredacteur zou aantreden, nam de langjarige, Europavriendelijke Bondshuischef Fabian Schäfer ontslag. In de branche is het een publiek geheim dat Feusi de reden was voor dit prominente vertrek. Kort daarvoor had de gerenommeerde economisch expert Hansueli Schöchli de NZZ al om politieke redenen verlaten.

Dat is het eigenlijke patroon: niet Feusi alleen is het probleem, maar de aantrekkingskracht die zijn type journalistiek uitoefent. Onafhankelijke, serieuze redacteuren verlaten een krant wanneer rechtse opiniemakers hun intrek nemen. Dat is geen op zichzelf staande waarneming, maar een structureel verschijnsel dat zich bij de NZZ onder hoofdredacteur Eric Gujer, die het blad al jaren consequent op streng rechts-liberale koers stuurt, steeds duidelijker aftekent.

Jachtlobby, intimidatie en gecoördineerd misbruik van justitie

Naast het plagiaat toont een gelekte e-mailwisseling hoe Feusi buiten de redactie om opereerde. In berichten aan jachtfunctionaris Hanspeter Egli ontwierp hij een agressieve campagne tegen jachtcriticus Carl Sonnthal en IG Wild beim Wild. Zijn doel was geen inhoudelijke discussie, maar georganiseerde vernietiging van bestaanszekerheid.

In het jargon van een hardliner schreef Feusi: «Hij zal nog meer aanklachten indienen. Het doel is dat Sonnthal helemaal tot zwijgen wordt gebracht. […] Hoe meer aanklachten er zijn, hoe eerder hij van het toneel verdwijnt.»

Dat is geen journalistiek. Dat is gecoördineerd misbruik van het rechtssysteem als intimidatiemiddel: een vloed van strafaanklachten om kritische stemmen financieel en psychisch uit te putten. Precies dezelfde logica waarmee uiterst-rechtse kringen al jaren tegen ongewenste tegenstanders optreden, toegepast op de strijd van de lobby van de recreatieve jacht tegen haar critici.

Vervlechting tot in de federale politiek

Feusi raadde de vereniging JagdSchweiz aan om dezelfde advocaat te nemen, «om de zaak te coördineren» – namelijk Thierry Burkhart, FDP-kantonsraadslid. Een journalist die in het Bundeshaus onafhankelijk verslag zou moeten doen, zette topolitici en het strafrecht tegelijk in om dierenwelzijnscritici het zwijgen op te leggen.

Dat is de cirkel die zich sluit: uiterst-rechtse media, de lobby van de recreatieve jacht en de federale politiek als gecoördineerd netwerk dat kritiek niet beantwoordt, maar vernietigt. Dat Feusi als Bundeshaus-redacteur van de NZZ juist over deze verwevenheid had moeten berichten, is de bitterste ironie van de hele zaak.

Klinkende oorveeg voor de rechtbank

De intimidatietactiek mislukte volledig. De vereniging JagdSchweiz sleepte IG Wild beim Wild wegens vermeende laster voor het strafgerecht van het kanton Ticino in Bellinzona. Het resultaat: volledige vrijspraak op alle punten. Rechter Siro Quadri stelde onomwonden vast dat feitelijk onderbouwde kritiek op de recreatieve jacht een wettelijk toelaatbare meningsuiting in het openbaar belang is. Ook bij de civiele rechtbank in Locarno leed de vereniging een pijnlijke nederlaag: de procedures werden volledig geschorst.

Erfolg: Verband Jagd Schweiz verliert

Het onherroepelijke vonnis stelt een duidelijke norm: wie deelneemt aan maatschappelijke debatten, kan ongemakkelijke waarheden niet met strafaanklachten laten verdwijnen. Meer over de Criminaliteit rond de recreatieve jacht documenteren we doorlopend.

Een systeem dat zichzelf ontmaskert

Het geval Dominik Feusi is geen bedrijfsongeval. Het is het logische resultaat van een milieu dat mening boven vakmanschap, ideologie boven integriteit en netwerken boven onafhankelijkheid stelt. Een recreatieve jager en rechtse opiniemaker die teksten vervalst, critici uitput met stortvloeden aan aangiften en federale politici inschakelt voor lobbycampagnes, is geen journalist. Hij is de verlengde arm van een lobby.

En het feit dat met zijn opkomst bij de NZZ een serieuze journalist van het Bondshuis het bedrijf verliet nog voordat Feusi ook maar één dag had gewerkt, zegt alles over het gewicht dat dit soort journalistiek uitoefent op onafhankelijke redacties.

Wie in het glazen huis van vervalste artikelen zit, moet niet proberen het bestaan van dierenbeschermers te vernietigen met massale aangiften.