Boer bestrijdt wilde zwijnen met rattengif

In een bos ten noorden van Lausanne, bij Corcelles-le-Jorat in het kanton Waadt, is rattengif in maïs aangetroffen. Een boer wilde daarmee wilde zwijnen uitroeien. Het duurt echter zes tot zeven dagen voordat rattengif een everzwijn doodt.

De populatie everzwijnen blijft zowel in Zwitserland als in de buurlanden toenemen. De jacht faalt daarbij volledig en jaagt volgens studies de voortplanting zelfs nog aan. Recreatieve jagers schieten de gevoelige sociale structuren van deze 'boswachters' aan flarden. Het gevolg is dat zelfs jonge dieren al drachtig zijn en everzwijnen zich daardoor explosief vermenigvuldigen. In Zwitserland leven volgens een schatting van de sectie Wilde dieren en Bosbiodiversiteit van het Federaal Bureau voor het Milieu tussen de 6000 en 10.000 everzwijnen. De aantallen schommelen, omdat de sterfte onder de jongen afhankelijk is van het klimaat: in natte, koude lentes sterven er veel.

Wijfjes, zeugen genoemd, leven in het bos in familieverband met hun 'dochters' en vaak ook 'kleindochters'. Jonge beren verlaten met ongeveer een jaar deze rotte en leven enige tijd samen met andere jonge mannetjes in een roedel. Op een leeftijd van anderhalf tot twee jaar beginnen de mannetjes als solitair te leven. Everzwijnen hebben struiken en bomen nodig om verborgen te kunnen rusten, en vochtige, modderige plekken om te wentelen. Het wentelen, drogen en vervolgens schuren aan een boom dient voor de bestrijding van parasieten, de bescherming tegen muggen en de afkoeling.

Behalve in de Alpen en in delen van Centraal-Zwitserland komen everzwijnen overal in Zwitserland voor. Bovendien veroveren ze voortdurend hoger gelegen gebieden.

Everzwijnen zijn weliswaar alleseters, maar in loofbossen eten ze vooral beukennootjes en eikels. Omdat in het Zwitserse Middenland decennialang vooral dennen zijn aangeplant voor de bosbouw, vinden everzwijnen hun favoriete boomvruchten nauwelijks nog. Vooral in slechte eikeljaren wijken de zeugen daarom graag uit naar akkers en eten ze alle gewassen zoals maïs, bieten, koolzaad of aardappelen. Voor boeren kan de inval van een rotte everzwijnen verwoestende oogstverliezen tot gevolg hebben.

In tegenstelling tot boeren heeft een stuk bos echt geluk wanneer er zich een rotte wilde zwijnen vestigt: volgens Duitse studies bevordert de aanwezigheid van wilde zwijnen op de lange termijn de biodiversiteit in bossen. Doordat ze de bodem voortdurend omwoelen, neemt de kiemkracht van zaden toe en vooral kortlevende, eenjarige planten profiteren van grotere overlevingskansen. Als alleseters zijn de zwijnen via hun uitwerpselen ook vervoerders en verspreiders van allerlei zaden, waardoor ze de biodiversiteit extra bevorderen.

In de bossen hier bereiken wilde zwijnen ongeveer een schouderhoogte van 60 en een lengte van 120 centimeter. De mannetjes, beren genoemd, kunnen hier tot 120 kilo wegen. Het lichaamsgewicht schommelt echter met het voedselaanbod: in de Karpaten zijn al wilde zwijnen van 350 kilo geschoten.

Bij hoge jachtdruk is de vruchtbaarheid van wilde zwijnen aanzienlijk hoger dan in gebieden waar nauwelijks wordt gejaagd. Bovendien treedt bij intensieve bejaging de geslachtsrijpheid duidelijk eerder in – vóór het einde van het eerste levensjaar – waardoor zelfs frisserbiggen al drachtig worden. Ook het gemiddelde gewicht van de voor het eerst vruchtbare wilde zwijnen is bij hoge jachtdruk lager. In gebieden waar weinig recreatieve jagers rondlopen, is de voortplanting van wilde zwijnen duidelijk geringer en treedt de geslachtsrijpheid bij de zeugen later en pas bij een hoger gemiddeld gewicht in.

Afgelopen maandag ontdekte een hulp van de lokale wildbeheerder Christian Jaquet de aasplaats met het vergiftigde maïs. Er werd een onderzoek ingesteld en diezelfde avond werd de dader gevonden. «Ik begrijp de woede van de boer, maar die rechtvaardigt de daad niet. Daarom is hij aangegeven bij het openbaar ministerie«, legt Christian Jaquet uit aan 20min.ch

Een langzame dood

Tegelijkertijd werden jagers in de regio gewaarschuwd voor het gevaar. «Er zijn wilde zwijnen geweest. Maar we weten niet hoeveel en hoeveel gif ze hebben binnengekregen, of waar ze naartoe zijn gegaan«, zegt de wildbeheerder. Het rattengif blijft zes tot zeven dagen in de lever van het dier voordat het sterft. Er bestaat het risico dat mensen besmet vlees eten.

„Uit voorzorg hebben we afgeraden om tot het einde van het jaar in een straal van tien kilometer rond het dorp wilde zwijnen te schieten.“ Bovendien zouden ook andere dieren zich kunnen hebben vergiftigd. «Voorlopig hebben we echter nog geen kadavers gevonden«, besluit Christian Jaquet.

De tijdlijn klopt niet

«Bovendien werd onze hond Bella in Corcelles-le-Jorat vergiftigd met rattengif«, klaagt een jonge vrouw op Facebook. Een andere internetgebruiker legde het verband tussen beide gevallen. «Maar de hond is lang voordat het gif werd neergelegd gestorven«, meent Christian Jaquet. Bella's dood zou eind oktober zijn ingetreden. Het is echter niet uitgesloten dat er eerder op een andere aasplaats vergiftigd voedsel is verstopt.