Bayer koopt Monsanto – wordt het nu nog erger voor de wilde dieren?

Het Duitse chemieconcern Bayer koopt de Amerikaanse zaadproducent Monsanto voor bijna 66 miljard dollar.

Het farmaceutische en chemieconcern betaalt 128 dollar per Monsanto-aandeel, meldde Bayer woensdag 14 september 2016. Het is de grootste overname die een Duits bedrijf ooit heeft gedaan.

Met de fusie stijgt het Duitse farmaceutische concern op tot wereldwijde nummer één in de agrochemische sector. Het is ook de grootste overname door een Duits concern uit de geschiedenis.

Wat ons nu boven het hoofd hangt, is een nachtmerrie voor milieu en consument. Het nieuwe megaconcern zal de markt voor pesticiden en zaaizaad beheersen. Het zal bepalen wat wij in de toekomst eten en hoeveel wij daarvoor moeten betalen. Dat betekent meer bijendodende neonicotinoïden, meer giftig glyfosaat en meer genetisch gemodificeerd voedsel in de supermarkten.

Deskundigen zijn het erover eens: ons dreigen hogere voedselprijzen, minder keuze en landbouwmonoculturen die gevoelig zijn voor ziekten.

De som van al het giftige cocktailafval uit antibiotica, hormonen, genetisch gemodificeerd veevoer, pesticiden, spuitmiddelen, herbiciden enzovoort, dat Zwitserse boeren op de akkers storten, tast nu al niet alleen de wilde dieren en vogels ernstig aan, maar alle levende wezens.

Gebrekkige en onevenwichtige voeding tast de gezondheid van wilde dieren aanzienlijk aan, waardoor de weerstand tegen ziekten duidelijk afneemt. Het natuurlijke evenwicht tussen gastheer en parasiet kan dan in het voordeel van de parasieten verschuiven en de vatbaarheid voor infectieziekten vergroten.

Wilde dieren van het open veld vinden nauwelijks voedsel dat niet is verontreinigd met een gewasbeschermingsmiddel dat glyfosaat bevat.

Zo is bekend dat glyfosaat de placentabarrière passeert en dus al vóór de geboorte inwerkt op foetussen en kalfjes. De talloze gevolgen voor mens en dier worden steeds beter bekend.

Het Zwitserse pesticidegebruik bedraagt ongeveer 2200 ton per jaar, met een stijgende tendens. Veel boeren schaffen bovendien illegale pesticiden aan in het buitenland. Volgens talrijke studies worden pesticideresten ervan verdacht kanker te bevorderen, de celdeling te verstoren en het erfelijk materiaal te veranderen. Volgens een studie van Pro Natura en Friends of the Earth heeft meer dan veertig procent van de Europeanen alleen al het gif glyfosaat, een zogeheten totaalherbicide, in het lichaam.

Emilie Bréthaut, dierenarts bij het COR, bracht het onlangs bij de redding van een rode wouw treffend onder woorden: "Als je zoiets ziet, ga je toch nadenken over het fruit en de groenten die wij consumeren", aldus de dierenarts. Met een sonde bracht ze vuil en groen materiaal uit de maag van de vogel aan het licht, dat sterk naar chemische stoffen rook.

Terwijl onze steden oases van biodiversiteit worden, zijn op het platteland veel plante- en diersoorten die vroeger vanzelfsprekend waren zeldzaam geworden of zelfs helemaal verdwenen. Ongeveer de helft van de Midden-Europese soorten geldt als bedreigd, en de rode lijsten worden van jaar tot jaar langer.

Vijand van de soorten nr. 1 is de industriële landbouw, aldus prof. dr. Josef H. Reichholf in zijn boek „Die Zukunft der Arten“: overbemesting, verarming van de landschapsstructuur en monoculturen zijn soortendoders. De industrialisering en intensivering van de landbouw hebben de afgelopen decennia talloze wilde dieren en planten voortdurend leefgebied en voedselbronnen ontnomen: door de ruilverkaveling met het droogleggen van moerassen en uiterwaarden, het rechttrekken van waterlopen en het kappen van heggen; door de zegetocht van de agrochemie met excessief gebruik van kunstmest, pesticiden en fungiciden; door de overbemesting met enorme hoeveelheden gier, die het bodemleven doen stikken en wilde planten die schrale bodems nodig hebben uitroeien; door monoculturen die cultuursteppen creëerden. Er is een gebrek aan leefgebieden zoals heggen, wateren en plekken zonder intensief landbouwkundig gebruik. En van onze bossen is productiebos geworden, dat rendement en zo veel mogelijk geld moet opleveren: veel bossen zijn door intensieve bosbouw veranderd in loutere stakenhoutakkers, vrijwel zonder enige schuilmogelijkheid.

Na de industriële landbouw is de jacht vijand van de soorten nr. 2: op het platteland wordt overal in de bossen en velden het hele jaar door gejaagd. Prof. dr. Reichholf is ervan overtuigd: bij de meeste grotere soorten hangt de toekomst aan de geweerlopen van de jagers. De jacht creëert kunstmatig schuwheid en beperkt daarmee de levensmogelijkheden van de bejaagde soorten zeer sterk. »Iedereen kan dit direct vaststellen aan de onevenredig geringere schuwheid van de in steden levende dieren in vergelijking met het open land buiten«, aldus Reichholf. In vergelijking met de jacht zijn de schade door bouw- en nederzettingsactiviteiten, door industrie en verkeer relatief gering.

Hoezeer we ons er ook over kunnen verheugen dat de biodiversiteit in de steden steeds groter wordt en dat er oases zijn ontstaan voor wilde dieren, hoezeer we ons ook verheugen dat de dieren hun onnatuurlijke schuwheid voor de mens hebben verloren en zo weer voor ons te beleven zijn – des te duidelijker wordt het dat er op het platteland iets moet veranderen. Willen we de natuur en de dieren die daarin leven behouden, dan is een andere kijk op de landbouw meer dan overdue. Meer dan hoognodig is ook een andere kijk op dieren: wilde dieren zijn niet de vijanden van de landbouw, maar horen bij onze natuur. Uiteindelijk vernietigen wij mensen door de vernietiging van de leefgebieden van steeds meer dieren en planten onze eigen leefomgeving – en bedreigen we ons voortbestaan op planeet aarde.