Kantonnaal volksinitiatief – Kanton Glarus

«Voor professionele bescherming van wilde dieren»

Memorialaanvraag aan de Landsgemeinde van het kanton Glarus

Op grond van art. 56 e.v. van de Grondwet van het kanton Glarus van 1 mei 1988 en op grond van de Wet op de politieke rechten

Ingediend door [Naam], [Woonplaats GL], [Datum]

Opmerking: Het kanton Glarus is een Landsgemeinde-kanton. Tijdens de Landsgemeinde kunnen alle stemgerechtigde Glarners rechtstreeks stemmen over grondwets- en wetsvoorstellen. Een Memorialsantrag (verzoekschrift) kan door iedere afzonderlijke stemgerechtigde persoon worden ingediend. Er zijn geen handtekeningen vereist.

Verzoek

De Landsgemeinde van het kanton Glarus besluit tot de volgende wijziging van de grondwet van het kanton Glarus van 1 mei 1988:

Art. [nieuw] Professionele bescherming van wilde dieren

1 De uitoefening van de jacht door particulieren (vergunningsjacht, hobbyjacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Glarus verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover noodzakelijk, de regulering van in het wild levende dieren berusten uitsluitend bij vakkundig opgeleide wildbeheerders in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is alleen als laatste maatregel toegestaan, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of ter afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Het vereist de voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie.

4 Het kanton stelt een onafhankelijke wildcommissie in, die bestaat uit vertegenwoordigers van de dieren- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken overheden. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 Het nadere wordt geregeld bij wet.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

1 Het kanton ziet af van aanvragen voor de preventieve populatieregulering van beschermde wilde diersoorten volgens de federale wet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels, in het bijzonder van wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere volgens federaal recht beschermde soorten.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen afzonderlijke wilde dieren die een onmiddellijke en aanzienlijke bedreiging voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Zij moeten tot het minimum worden beperkt en worden uitgevoerd door de bevoegde vakdienst van het kanton.

4 In het kader van de interkantonale samenwerking en ten opzichte van de Bond zet het kanton zich actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wilde diersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging de noodzakelijke uitvoeringsbepalingen uit.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij de inwerkingtreding van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De regeringsraad waarborgt de continuïteit van het beheer van wilde dieren tijdens de overgangsfase.

Toelichting

1. Uitgangssituatie

In het kanton Glarus, een klein Alpenkanton met ongeveer 40’000 inwoners op een oppervlakte van 685 km², is de huidige hobbyjacht een systeem dat noch de soortenbescherming noch een eigentijds beheer van wilde dieren dient. Het is de uitoefening van een bloedig vrijetijdsvermaak ten koste van gevoelige levende wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die een wetenschappelijke toets niet doorstaan. De bewering dat zonder hobbyjacht het ecologisch evenwicht ineenstort, wordt door het Geneefse model al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (vgl. het uitgebreide Dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De hobbyjacht wordt in Glarus georganiseerd als vergunningsjacht. Privépersonen lossen een kantonale vergunning en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied (vgl. de Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Glarus alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

De wolf is aanwezig in het Glarnerland. De lynx is inheems in het kanton. De steenarend broedt in de Glarner Alpen. De bever mag sinds februari 2025 op kantonaal verzoek worden afgeschoten. Het Klöntal en het Sernftal zijn leefgebieden van regionaal belang. De UNESCO-werelderfgoedlocatie Tektonikarena Sardona ligt deels in het kanton Glarus (vgl. de Analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en het Wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Glarus heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven. De Landsgemeinde biedt daarvoor het ideale democratische instrument: één enkele persoon kan het voorstel indienen, en de gehele stemgerechtigde bevolking beslist rechtstreeks.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ongeveer twee derde van de stemmers in het kanton Genève voor de afschaffing van de militie-hobbyjacht. De ervaringen zijn eenduidig:

– De biodiversiteit is opvallend toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is vermenigvuldigd van enkele honderden tot zo'n 30’000. Genève herbergt vandaag de grootste populatie veldhazen en een van de laatste populaties patrijzen van Zwitserland.

– De reeënstand heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, met een jaarlijks speciaal afschot door professionele wildhoeders van slechts 20 tot 36 dieren.

– In 2005 sprak 90 procent van de Genevese kiezers zich uit voor het behoud. In 2009 werd een voorstel tot herinvoering met 70 tegen 7 stemmen verworpen.

– De totale kosten bedragen zo'n 1,2 miljoen frank per jaar, ongeveer 2.40 frank per inwoner per jaar.

De Genevese fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker bestempelt het verbod op hobbyjacht als het financieel voordeligste alternatief. Uitgebreide uiteenzetting in het dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com. De doeltreffendheid van het Genevese model blijkt uit de directe vergelijking: een professionele wildhoeder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een hobbyjager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De dichtheid van veldhazen in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. feitencheck regeringsraad Zürich).

3. Het concept: professionele wildhoede in plaats van hobbyjacht

Het memoriaalvoorstel vervangt de hobbyjacht door een professioneel beheer van wilde dieren volgens het wildhoeder-model:

Vakkennis in plaats van vrijetijdsbesteding. Professionele beheerders van wilde dieren handelen op wetenschappelijke grondslag (vgl. de kritische analyse van de jachtopleiding).

Ultima-ratio-principe. Een afschot is alleen toegestaan wanneer alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput.

Democratische controle door een wildbeheercommissie.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. Aangetoond door Genève, nationale parken en studies.

4. Waarom Glarus?

Landsgemeinde: de meest directe democratie van Zwitserland. Eén enkele stemgerechtigde persoon kan een memoriaalvoorstel indienen. Geen handtekeningen nodig. De laagste drempel van heel Zwitserland.

UNESCO-werelderfgoed Tektonikarena Sardona. Professioneel beheer van wilde dieren versterkt de bescherming van dit unieke gebied.

Glarner Alpen: beschermingsbos en wilde dieren. Wolf, lynx, steenarend, steenbok, gems. Klöntal en Sernftal als waardevolle leefgebieden (vgl. wildbeimwild.com over beschermde gebieden en wolvenbeleid).

Vergelijkbare grootte als Genève. 685 km² vs. 282 km². Dunner bevolkt, minder conflictzones (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bewoond gebied).

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

5. Over de tekst van het voorstel

De zes alinea's van het eerste artikel en de vier alinea's van het tweede artikel komen exact overeen met het Genève-model en de patentjacht-variant van de gehele reeks initiatieven. Conform het federale recht volgens art. 3 lid 1 JSG. Genève sinds 1974 onbetwist. De Wilddierencommissie voorkomt dat de Regeringsraad zelfstandig uitzonderingen verleent (vgl. wildbeimwild.com/jagd-fakten).

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

Wolf, lynx en steenarend zijn in het kanton aanwezig. De formulering «in het bijzonder» beschermt ook toekomstige terugkeerders.

7. Kostengevolgen

In Genève (282 km², 500’000 inwoners): 1,2 miljoen frank per jaar. Voor Glarus (685 km², 40’000 inwoners) levert dit de volgende bewust conservatieve raming op, die alpine meerkosten ruimhartig in aanmerking neemt:

Personeelskosten: 360’000 tot 700’000 frank. Nodig zijn 3 tot 5 voltijdsbanen. Glarus is een topografisch veeleisend Alpenkanton met het UNESCO-werelderfgoed Tektonikarena Sardona, het Klöntal en het Sernftal. Het hogere aantal banen houdt rekening met het overgangsbeheer van het edelhert.

Materiële kosten: 70’000 tot 130’000 frank. Schadevergoeding: 35’000 tot 90’000 frank.

Startinvestering kuddebescherming: 300’000 tot 500’000 frank. Eenmalige investering in de infrastructuur voor kuddebescherming voor de Glarner Alpen en het Sernftal over drie tot vijf jaar.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de hobbyjacht vervallen de vergunningsgelden van naar schatting 200’000 tot 350’000 frank per jaar. Daar staan echter de nooit verrekende externe kosten van de milities-jacht tegenover – wildongevallen, jachtgerelateerde vraatschade in het beschermingsbos, administratieve lasten, politie- en gerechtelijke inzet –, die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten sinds 1974 – zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 hobbyjagers actief, vandaag doen drie voltijdsbanen hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschoten door professionele wildbeheerders zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of een verkeerd begrepen «natuurbeleving» van de hobbyjagers. Een volledige kostenberekening toont aan: de milities-jacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze opbrengt (vgl. «Wat de hobbyjacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Hobbyjagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De hobbyjachtlobby bestrijdt systematisch biodiversiteits- en soortenbeschermingsbelangen. In 2024 bestreed ze het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de door haar mee vormgegeven jachtwet bij de stembus (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessiner jagersvereniging het Nationaal park Parc Adula. In de legislatuurperiode 2015 tot 2019 politiseerden hobbyjagers in het parlement overwegend tegen milieubelangen. Wie beweert dat hobbyjagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessiner jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

Totale kosten bruto: 465’000 tot 920’000 frank. Na besparingen (geen vergunningsbeheer, jachttoezicht, afschotplanning; een zinloos gedode wolf kost 35’000 frank): Netto meerkosten 250’000 tot 600’000 frank per jaar. Het edelhert is aanwezig in de Glarner Alpen. De compensatoire voortplanting door jachtdruk betreft ook Glarus. Na de systeemwijziging is er een gericht overgangsbeheer nodig in de eerste drie tot vijf jaar. Voor een kanton met een budget van ongeveer 434 miljoen frank (staatsrekening 2024, EFV) bescheiden: minder dan 0,15 procent (vgl. Jachtmythen-feitencheck).

8. Verenigbaarheid met hoger recht

In overeenstemming met het federale recht (art. 3 lid 1 JSG, drie gelijkwaardige jachtsystemen, Genève sinds 1974). Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht er niet toe. Eenheid van materie gewaarborgd.

9. Anticipatie op te verwachten bezwaren

«Glarus is te klein»

De feiten: Genève doet het al 50 jaar op 282 km². Glarus heeft 685 km² en is dunner bevolkt. 250’000 tot 600’000 frank absoluut (vgl. de Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Glarus).

Communicatieve korte formule: «Genève doet het al 50 jaar op 282 km². Glarus heeft 685 km².»

«De wolf brengt het vee in gevaar»

Communicatieve korte formule: «Professionele kuddebescherming beschermt de kuddes. Hobbyjagers beschermen ze niet.»

«De kosten zijn te hoog»

Communicatieve korte formule: «250’000 tot 600’000 frank. 0.1 tot 0.2 procent van het kantonsbudget.»

10. Samenvatting

Dit Memorialverzoek geeft de Glarner Landsgemeinde de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op bewijs gebaseerd wildbeheer. De Landsgemeinde is het ideale democratische instrument: één enkele persoon dient het verzoek in, de stemgerechtigde bevolking beslist rechtstreeks. De laagste democratische drempel van Zwitserland voor de grootst mogelijke verandering.

Verzoeker/verzoekster: [Naam], [Adres], [Woonplaats GL]

(Iedere in het kanton Glarus stemgerechtigde persoon kan een Memorialverzoek indienen.)

Bijlage: Aanvullende documentatie

Het Genève-model in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz

Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Glarus: wildbeimwild.com – Psychologie van de hobbyjacht in het kanton GL

Nationale parken: wildbeimwild.com/category/nationalpark

Jachtmythes: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst Basel-Stadt

Aanwijzing bij de procedure

Een Memorialverzoek kan door iedere afzonderlijke in het kanton Glarus stemgerechtigde persoon worden ingediend. Het verzoek moet uiterlijk op de in het Amtsblatt gepubliceerde sluitingsdatum bij de Ratskanzlei worden ingediend. Het verzoek wordt in het Memorial gepubliceerd. De Regierungsrat neemt een standpunt in. Op de volgende gewone Landsgemeinde (telkens op de eerste zondag in mei) wordt over het verzoek gestemd. De verzoekster of verzoeker heeft het recht het verzoek persoonlijk toe te lichten.

Strategische briefing voor activisten

Memorialverzoek «Voor professionele bescherming van wilde dieren» – Kanton Glarus Intern werkdocument – Stand maart 2026

Samenvatting

Glarus is een Landsgemeinde-kanton. Eén enkele persoon kan het memorialverzoek indienen. Geen handtekeningen nodig. De laagste drempel van de reeks. 685 km², 40’000 inwoners. UNESCO-werelderfgoed Tektonikarena Sardona. 150’000–350’000 frank netto meerkosten.

1. Bijzonderheid: Landsgemeinde-procedure

Geen handtekeningen. Een memorialverzoek kan door één enkele stemgerechtigde persoon worden ingediend.

Persoonlijke motivering. De aanvrager of aanvraagster motiveert het verzoek persoonlijk op de Landsgemeinde (3–5 minuten).

Directe stemming. De stemgerechtigde bevolking beslist door handopsteking.

Let op de uiterste datum. Het verzoek moet tijdig bij de Ratskanzlei worden ingediend.

2. Tegenstandersanalyse

«Glarus is te klein»: «Genève doet het al 50 jaar op 282 km². Glarus heeft 685 km².»

«De wolf bedreigt het vee»: «Professionele kuddebescherming beschermt de kuddes. Hobbyjagers beschermen ze niet.»

«De kosten zijn te hoog»: «250’000 tot 600’000 frank. 0,1 tot 0,2 procent van het kantonsbudget.»

3. Kernboodschappen

«Genève geeft al 50 jaar het voorbeeld.» 90 procent instemming.

«Professioneel in plaats van hobby.» Vakmensen in plaats van vrijetijdsschutters.

«De Landsgemeinde beslist rechtstreeks.» Geen omweg via partijpolitiek.

4. Tijdschema

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Verzoek voorbereiden	Jurist(e) inschakelen; tekst afronden	Maand 1–3
Indiening	Ratskanzlei, vóór de uiterste datum	Volgens het publicatieblad
Mediawerk	Südostschweiz Glarus, Glarner Nachrichten	Na indiening
Steunkring	SP, Groenen; Pro Natura GL; BirdLife; lokale verenigingen	Doorlopend
Landsgemeinde-toespraak	3–5 min., helder, feitgebaseerd, persoonlijk	Vóór de Landsgemeinde
Landsgemeinde	1e zondag in mei; verzoek motiveren; handopsteking	Dag van de Landsgemeinde

5. Tips voor de Landsgemeinde-toespraak

Kort en helder. 3 tot 5 minuten. Persoonlijk beginnen. Genève als bewijs. «Genève doet het al 50 jaar. 90 procent wil het behouden.» Kosten concreet. «250’000 tot 600’000 frank.» Afsluiten met een oproep. «Stem voor professionele bescherming van wilde dieren. Voor onze dieren. Voor ons Glarnerland.»

6. Bronnen

Dit document is een voorbeeldtekst van IG Wild beim Wild. Het kan vrij worden gebruikt door activisten, organisaties of indieners en worden aangepast aan de situatie in het kanton Glarus.

Factcheck: De beweringen van de hobbyjacht-lobby

De brochure «De jacht in Zwitserland beschermt en is nuttig» van JagdSchweiz leest als een reclamefolder – maar de centrale beweringen houden geen stand bij een factcheck. Tien verhalen tegen het licht gehouden, van «staatstaak» en «biodiversiteit» tot «80 % instemming»: Dossier: Factcheck JagdSchweiz-brochure →