Het houden van olifanten in dierentuinen moet stoppen

Zoo Basel heeft zijn hoopvolle olifant Tusker laten inslapen, zo maakte de directie van de dierentuin bekend.

De olifantenstier had tuberculose, en door verkeerde huisvesting lopen nu nog meer dieren gevaar. Voor de Fondation Franz Weber (FFW) onderstreept deze recente gebeurtenis de eis om olifanten in hun natuurlijke leefgebied te laten.

Gewichtsverlies, passiviteit, gebrek aan zin en weinig eetlust – Tusker vertoont al maanden symptomen van tuberculose.Op woensdagochtend maakte de directie van de dierentuinen Basel bekend dat hij vanwege deze ziekte werd geëuthanaseerd. Veel vragen blijven echter onbeantwoord, met name de vraag hoe hij besmet is geraakt met de verwekker en waarom de stier, gezien zijn diverse symptomen, niet van zijn soortgenoten (in het bijzonder van Heri, het vrouwtje dat momenteel drachtig is) werd afgezonderd.

Hoe raakte Tusker besmet?

«Studies wijzen erop dat de meeste tuberculosegevallen bij olifanten worden veroorzaakt door de menselijke vorm van tuberculose (Mycobacterium tuberculosum) en van mensen op olifanten worden overgedragen!», benadrukt dr. David Perpiñán, dierenarts en expert in dierentuingeneeskunde. Hij wijst erop dat deze zoönotische ziekte vooral olifanten treft die menselijk contact hebben, dus in gevangenschap leven. Het is bekend dat Tusker de afgelopen jaren aan de tuberculoseverwekker was blootgesteld. Daarom was de oorspronkelijke overdracht naar Zoo Basel in 2017 stopgezet. In 2021 kwam de olifantenstier toch naar de «Zolli» – als hoop voor hun fokprogramma.

Gezien de specifieke geschiedenis van Tusker had men hem vanaf de eerste symptomen moeten isoleren. Het feit dat Zoo Basel hem zonder meer met zijn soortgenoten liet omgaan, toont duidelijk het falen van de directie van de dierentuin, wat met name de toekomst van de drachtige Heri en haar ongeboren kalf in gevaar brengt. Onder deze omstandigheden ligt het voor de hand dat het fokprogramma van de dierentuin niet moet worden voortgezet.

Dierentuinen moeten verantwoordelijkheid nemen

Voor Vera Weber, voorzitter van de FFW, is dit nieuwe sterfgeval slechts een bevestiging dat olifanten niet in gevangenschap zouden moeten leven – en dat de situatie van deze dieren in Zwitserse dierentuinen niet beter is dan elders. «Dierentuinen moeten eindelijk hun verantwoordelijkheid nemen», verklaart ze. «Net als de dierentuin van Zürich probeert ook de ‘Zolli’ de indruk te wekken dat het pech was. Maar dat is niet het geval: deze dood is, net als die in Zürich, uitsluitend te wijten aan de omstandigheden van gevangenschap, het contact met mensen en andere factoren die inherent zijn aan het houden van dieren in dierentuinen. Het is een evidente waarheid dat de basisbehoeften van olifanten in dierentuinen niet kunnen worden vervuld.»

Dierentuinen dragen niet bij aan de bescherming van olifanten

Het fokprogramma voor olifanten in Europese dierentuinen, waaraan de dierentuinen van Zürich en Basel deelnemen, is volledig mislukt. De populatie olifanten in gevangenschap neemt al lange tijd voortdurend af. Bijzonder veelzeggend is het geval in Basel: de ‘Zolli’ houdt al ongeveer 70 jaar Afrikaanse olifanten en kan slechts vier geboortes voorleggen – waarvan twee doodgeboren olifanten. De andere twee stierven eveneens op de leeftijd van respectievelijk 16 en 21 jaar – een jonge leeftijd voor olifanten. Erger nog: olifanten die in dierentuinen geboren worden en overleven, blijven voor altijd in dierentuinen, omdat ze niet opnieuw in het wild kunnen worden uitgezet.

«Het fokprogramma voor olifanten heeft, net als het houden van olifanten in dierentuinen, absoluut geen zin en draagt niet bij aan de bescherming van de soort», bevestigt olifantenbioloog dr. Keith Lindsay. Ook voor de African Elephant Specialist Group van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) heeft ex-situgevangenschap (in dierentuinen) geen enkel nut voor het behoud van de soort in het wild – dus in situ.

De dierentuin van Basel is, naast die van Zürich en Rapperswil, de enige in Zwitserland die nog olifanten houdt. Dit actuele voorbeeld toont eens te meer aan dat ook voor hen de tijd gekomen is om het houden van olifanten op te geven!

Verdere artikelen

• Dierentuinen berokkenen dieren meer schade dan u zich wellicht bewust bent
• Gerechtigheid voor dierentuindieren
• Is het tijd om dierentuinen te verbieden?
• Finland: dierentuin wil reuzenpanda's vanwege onderhoudskosten terugsturen naar China
• Het houden van olifanten in dierentuinen moet eindelijk stoppen!
• Doden van overtollige dieren – dierentuinen falen bij soortenbescherming