Doden van overtollige dieren – dierentuinen falen bij soortenbescherming

Enkele dagen geleden meldde Zoo Leipzig de doding van vier moerasantilopen – een sterk bedreigde soort – wegens ruimtetekort.

Dat dierentuinen steeds vaker dieren doden die economisch onhandig voor hen zijn geworden en dit tegenover het publiek presenteren als een soortenbeschermings- en educatieve maatregel, laat zien dat dierentuinen vooral commercieel geëxploiteerde vrijetijdsvoorzieningen zijn.

«Dierentuinen benadrukken altijd dat het houden van bedreigde diersoorten in hun verblijven een belangrijke bijdrage zou leveren aan de soortenbescherming. Kijkt men echter beter, dan stelt men vast dat maar zeer weinig dieren in dierentuinen überhaupt een kans hebben om te worden uitgezet», stelt Laura Zodrow, vakreferente bij Pro Wildlife e.V., vast.

Soortenbescherming als vijgenblad

Dat bewijst ook een antwoord van de Duitse regering op een kleine parlementaire vraag, waaruit blijkt dat in 15 jaar (van 2005 tot 2020) in totaal slechts 149 dieren van beschermde soorten voor uitzettingsprojecten uit Duitse dierentuinen naar het buitenland zijn uitgevoerd. Gezien de circa 17.000 dieren die alleen al in de bij de Verband der zoologischen Gärten (VdZ) aangesloten dierentuinen worden gehouden, is dat verwaarloosbaar gering. Sowieso hebben maar zeer weinig diersoorten die in het wild zijn of waren uitgestorven, dankzij fokinspanningen overleefd.

Sowieso stuiten dierentuinen met hun populatiebeheer vaak op hun grenzen. «Het begrip overtolligheid is inmiddels gangbaar standaardvocabulaire in het dierentuinbeheer, maar bevat al een ethisch en dierbeschermingsrechtelijk twijfelachtige indeling van dieren in levenswaardig en waardeloos. Dieren zijn gevoelige wezens en niet slechts genreserves», aldus dr. Yvonne Würz, vakreferente bij PETA Deutschland e.V.

Schending van wettelijke en ethische beginselen

Steeds opnieuw probeert de dierentuinsector het doden van gezonde dieren als noodzakelijk voor te stellen. In een recent gepubliceerd artikel in het vaktijdschrift «Proceedings of the National Academy of Sciences» (PNAS) beargumenteren dierentuinverantwoordelijken dat men de dieren zonder fokkerij essentiële gedragsvormen zoals voortplanting, jongenopvoeding en sociale interactie met jonge dieren zou onthouden. «De auteurs vermelden echter niet dat dieren in de dierentuin als vanzelfsprekend op alle levensgebieden worden beperkt en bijvoorbeeld noch hun sociale partners zelf kunnen kiezen, noch belangrijke gedragsvormen zoals verkenningsgedrag, sociaal en territoriaal gedrag, voedselzoeken of rust- en comfortgedrag kunnen uitleven. Het hele leven van dieren in de dierentuin wordt door mensen bepaald. De argumentatie is daarmee volledig ongegrond», zegt Claudia Lotz, voorzitter van de Bundesverband Tierschutz e.V.

Doden om economische redenen is onrechtmatig

Ook ethische en dierenwelzijnsrechtelijke belangen zijn voor de auteurs blijkbaar van secundair belang: oude dieren, die meer verzorging en middelen nodig hebben, zouden volgens hen gedood moeten worden om plaats te maken voor jongere en gezondere dieren. Voor Dierenbeschermingsorganisaties, die zich met opoffering ontfermen over elk dier dat aan hun zorg is toevertrouwd, kan dit niet de juiste weg zijn. «Als dierenasiels of dierenartsen in Duitsland ertoe zouden overgaan om oude of intensieve zorg behoevende dieren systematisch te laten inslapen om economische redenen, zou de verontwaardiging waarschijnlijk groot zijn. Het is niet te accepteren dat dierentuinen zich onttrekken aan hun verantwoordelijkheid voor hun dieren, die ze bovendien speciaal hebben gefokt. Niet in de laatste plaats is een doding zonder redelijke grond onrechtmatig», kritiseert Thomas Schröder, voorzitter van de Deutscher Tierschutzbund e.V.

De dierenwelzijnsorganisaties roepen de dierentuingemeenschap op te stoppen met het doden van «ongewenste» dierentuindieren. Torsten Schmidt, wetenschappelijk adviseur bij de Bund gegen Missbrauch der Tiere e.V., hierover: «Dierentuinen moeten hun verantwoordelijkheid nemen en voor alle dieren die aan hen zijn toevertrouwd, diervriendelijke leefomstandigheden creëren. Dit omvat met name het verminderen van de gehouden soorten, het stopzetten van de fok, evenals de uitbreiding van verblijven tot en met de bouw van nieuwe verblijven, om dieren die niet herplaatst kunnen worden, te kunnen blijven houden.»

Verdere artikelen

• Dierentuinen berokkenen dieren meer schade dan u zich wellicht bewust bent
• Gerechtigheid voor dierentuindieren
• Is het tijd om dierentuinen te verbieden?
• Finland: dierentuin wil reuzenpanda's vanwege onderhoudskosten terugsturen naar China
• Het houden van olifanten in dierentuinen moet eindelijk stoppen!
• Doden van overtollige dieren – dierentuinen falen bij soortenbescherming