Bündner vergunninghouders: Tarzisius Caviezel vertrekt, wolvenkoers blijft

Caviezel zat negen jaar in het bestuur van de Bündner Kantonale vergunninghoudersbond (BKPJV), eerst drie jaar als vicevoorzitter, sinds 2020 als centraal voorzitter.

De beperking van de ambtstermijn dwingt hem nu tot terugtreden. Tijdens de 111e afgevaardigdenvergadering in Disentis/Mustér moesten de afgevaardigden een opvolgster of opvolger kiezen. De vertrekkende voorzitter nam met diplomatieke woorden afscheid: hij had «grote vreugde» beleefd aan de taak en sloot af «met een lachend en een huilend oog».

Belangrijk voor de duiding: Graubünden organiseert de hobbyjacht als vergunningjacht. Particulieren nemen een kantonale vergunning en mogen daarmee in het hele kanton jagen, zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied te dragen. De bond is dus geen natuurbeschermingsorganisatie, maar de belangenbehartiger van een gewapende vrijetijdslobby die in de modus van zelfcontrole opereert. Wie hier voorzitter is, bepaalt de kantonale stem van de georganiseerde hobbyjagers.

Een vertegenwoordiger met een voorgeschiedenis

Wie de hobbyjagers van Graubünden negen jaar lang heeft vertegenwoordigd, laat meer achter dan diplomatieke afscheidswoorden. Caviezel zit sinds 2010 ook in het bestuur van de nationale koepelorganisatie JagdSchweiz en beheert daar de afdeling communicatie. De jacht zelf omschrijft hij als «een koortsachtige ziekte waarvan hij niet genezen kan worden», en hij citeert graag Bismarcks bon mot, volgens welk nooit zoveel gelogen wordt als voor een verkiezing, in de oorlog en na de jacht. Voor een bondsvoorzitter is dat een opmerkelijk openhartige bekentenis over waaruit de hobbyjacht haar motivatie put. Inderdaad is de hobbyjacht altijd ook iets ziekelijks, waarbij liegen tot het programma behoort en wilde dieren de dupe zijn. Geweld en leugens behoren tot dezelfde munt.

Pikant is deze communicatiefunctie, omdat dezelfde overkoepelende organisatie herhaaldelijk heeft geprobeerd jachtkritische stemmen met strafaanklachten de mond te snoeren. In 2020 mislukte Jagd Schweiz voor het strafgerecht van het kanton Tessin in zijn poging om de berichtgeving van IG Wild beim Wild te verhinderen. De rechtbank sprak het platform vrij en stelde rechtsgeldig vast dat harde, op feiten gebaseerde kritiek op de hobbyjacht geen laster is, maar gedekt wordt door de vrijheid van meningsuiting. In de procedure is de taal van het milieu gedocumenteerd, waarin lastige critici «kalmgesteld» en «van het toneel moeten verdwijnen» — oftewel de cultuur van die organisatie die Caviezel naar buiten toe vertegenwoordigt.

Tot over de kantonsgrenzen heen werd Caviezel bekend door een voorval in februari 2019. In Davos-Clavadel joeg zijn niet aangelijnde zweethond een ree door de straten en doodde het. Ooggetuigen verweten de hobbyjager dat hij de hond vervolgens meerdere keren had geschopt en geslagen, wat Caviezel ontkende. Het Bündner Bureau voor Jacht en Visserij opende een procedure over de vraag of het laten stropen van de hond in strijd was met de jachtwet. IG Wild beim Wild diende een aanklacht in. Ook in zijn standpunt over het Bündner jachtinitiatief van 2021 trad de voorzitter op als verdediger van een systeem dat in datzelfde kanton jaarlijks meer dan 1’000 aanklachten en boetes tegen hobbyjagers tot gevolg heeft. Het is deze mengeling van openbaar ambt, lobbyfunctie en gedocumenteerde dierenwelzijnskwesties die de scheidende voorzitter tot een omstreden figuur maakt.

De wolf, tussen «samenleven» en steun voor afschot

Een van de twee terugkerende thema's van de ambtsperiode was de wolf. Caviezel toont zich verzoenend: «De wolf is op natuurlijke wijze naar Graubünden geëmigreerd en is niet uitgezet. We moeten leren samen te leven.» In dezelfde adem benadrukt hij echter dat de populatie «niet te groot» mag worden, reden waarom de organisatie het kantonnale Bureau voor Jacht en Visserij steunt bij de regulering.

Precies hier ligt de tegenstrijdigheid. «Regulering» betekent sinds de op 1 februari 2025 in werking getreden herziening van de jachtwet preventief afschot, dus het doden van wolven voordat er überhaupt schade is ontstaan. Graubünden behoort tot de kantons die deze praktijk het meest offensief toepassen. In het kader van de hoogjacht 2025 mochten geautoriseerde hobbyjagers en hobbyjaagsters jonge dieren uit acht roedels evenals een eenzame wolf in het Boven-Engadin afschieten. De «steun» van de vereniging is daarmee geen symbolisch gebaar, ze levert de schutters voor het proactieve afschot.

De dimensies: eind 2025 telde het kanton rond de 12 roedels. Voor heel Zwitserland keurde het Federaal Bureau voor Milieu voor de reguleringsperiode 2025/2026 het doden van zo'n 115 wolven goed, 77 werden afgeschoten. Wetenschappelijk blijft het nut van dit beleid omstreden: deskundigen noemen de proactieve regulering een dure experiment zonder solide ecologische grondslag, dat juist die conflicten verergert die het zou moeten ontladen. Het verzoenende «samenleven» en het actieve meewerken aan het afschot «op voorraad» laten zich moeilijk verenigen.

Kalibergeschil: traditie verslaat meerderheid

Het tweede terugkerende thema was het geschil over de jachtkalibers. Graubünden is het enige kanton dat de jacht met grootkalibrige wapens vanaf 10,3 millimeter voorschrijft. Een jaar geleden wezen de afgevaardigden een versoepeling af, beslist door de doorslaggevende stem van Caviezel, hoewel hij persoonlijk voor een wijziging zou zijn geweest: «Het bestuur was tegen de kaliberwissel. Dan kan ik als voorzitter niet anders beslissen.»

De gang van zaken illustreert een grondprobleem van de hobbyjacht. Over uitrustingsnormen met directe gevolgen voor het dierenwelzijn beslist geen onafhankelijke vakinstantie, maar een belangenorganisatie die zichzelf controleert. Traditie zet zich door tegen de persoonlijke inschatting van de eigen voorzitter.

Alcohol, toezicht en de lacunes in het systeem

Achter de diplomatieke toon schuilt een systeem met tastbare lacunes, waarvoor de vereniging medeverantwoordelijk is. Voor de hobbyjacht bestaat er in heel Zwitserland geen uniforme promillegrens: terwijl voor automobilisten 0,5 promille geldt, zwijgt het jachtrecht in de meeste kantons. Precies hier zette het Bündner volksinitiatief «Voor een natuurvriendelijke en ethische jacht» aan, dat bloedalcoholgrenzen analoog aan het wegverkeer alsook periodieke geschiktheids- en schietvaardigheidsproeven eiste. De georganiseerde Bündner hobbyjagers, tot wier top Caviezel behoorde, bestreden dit initiatief en stelden het voor als een aanval op de tradities. Pas Zürich en Neuchâtel hebben inmiddels geregeld dat wie herhaaldelijk dronken op pirsch gaat zijn jachtvergunning verliest. In Graubünden, het kanton met de hoogste jachtintensiteit, bewaken weinig wildhoeders ruim 7’000 vierkante kilometer, alcoholtests zijn niet voorzien, en het kantonale Amt für Jagd und Fischerei registreert jaar na jaar meer dan 1’000 aangiften en boetes tegen hobbyjaagsters en hobbyjagers. Met het beeld van de goed opgeleide, verantwoordelijke jagers, dat de vereniging cultiveert, heeft dat weinig te maken.

Wanneer kinderen aan het doden worden gewend

Het duidelijkst wordt deze houding bij de kwestie van de aanwas. Hetzelfde initiatief eiste reeds in 2014 dat kinderen onder de twaalf jaar niet mee op jacht worden genomen en op school niet tot de jacht worden aangezet. Ook dit punt bestreden de hobbyjagers. Het VN-Kinderrechtenverdrag verplicht de staten in artikel 19 om minderjarigen tegen elke vorm van geweld te beschermen en hun lichamelijke en geestelijke integriteit te vrijwaren. Wie een initiatief bestrijdt dat precies deze bescherming in het jachtrecht wil verankeren, stelt de traditie boven de kinderbescherming. Een vrijetijdsbesteding waarvan het hoogtepunt het doden van een dier is, doorgeven aan kinderen en op scholen promoten is geen onschuldige traditie, maar vroege gewenning aan wapen, doding en zinloos geweld.

Wat overblijft, en wat Genève toont

Personeel wisselt de leiding, inhoudelijk blijft de koers. De vereniging beschouwt zichzelf nog steeds als uitvoeringspartner van een afschotbeleid, niet alleen ten aanzien van de wolf. Dat het anders kan, toont het kanton Genève, dat de hobbyjacht in 1974 heeft afgeschaft en het beheer van wilde dieren sindsdien toevertrouwt aan opgeleide wildhoedsters en wildhoeders. Sinds meer dan 50 jaar werkt dit Geneefs model, zonder dat wildbestanden instorten. Een kantonnaal jachtverbod is volgens het federale recht te allen tijde mogelijk, daarvoor is geen wetswijziging in Bern nodig.

Voor Graubünden, waar georganiseerde hobbyjagers en hobbyjaagsters predatoren reguleren die zich in intacte ecosystemen grotendeels zelf zouden reguleren, blijft de cruciale vraag onbeantwoord, geheel los van wie de vereniging in de toekomst voorzit: wie controleert eigenlijk de controleurs?