Commerciële recreatieve jacht in Polen: groeiend verzet

De term dewizowe heeft historische wortels uit de tijd van de Volksrepubliek Polen (1945-1989), toen dergelijke jachten vooral dienden om deviezen (dewizy) binnen te halen, die schaars waren in de socialistische economie.

Hoewel Polen niet langer afhankelijk is van deviezen, is het aanbieden van jachtmogelijkheden aan internationale toeristen nog steeds legaal. Naar schatting bezoeken jaarlijks zo'n 25.000 buitenlandse recreatieve jagers Polen en geven zij ongeveer 30 miljoen euro uit voor de mogelijkheid om op Poolse wilde dieren te jagen. Meer over de Psychologie van hobbyjagen.

De belangrijkste klanten komen uit West- en Noord-Europa, waarbij de grootste groepen uit Denemarken, Zweden, Noorwegen, Finland en Duitsland komen. De afgelopen jaren is het aantal recreatieve jagers uit Spanje en Italië afgenomen, wat vooral te wijten is aan een afname van de vogelpopulaties die deze recreatieve jagers van oudsher verkozen.

De omvang van de commerciële recreatieve jacht blijft echter aanzienlijk en relatief stabiel. Actuele regelingen voor de commerciële recreatieve jacht worden in Polen uitgevoerd volgens artikel 43 van de jachtwet. Een belangrijke wettelijke bepaling stelt dat een buitenlandse recreatieve jager zonder Poolse jachtkwalificatie alleen mag jagen onder toezicht van een vertegenwoordiger van de plaatselijke jachtvereniging of de bosbouwautoriteit.

In de praktijk wordt de naleving van deze voorschriften echter wisselend gehandhaafd. Uit een onderzoek van de hoogste rekenkamer (NIK) uit 2015 bleek dat het toezicht op de commerciële recreatieve jacht ontoereikend is, omdat geen enkele overheidsinstantie effectief toezicht houdt op de activiteiten van particuliere jachtbureaus die reizen voor buitenlandse klanten organiseren. In sommige gevallen werden buitenlandse recreatieve jagers aan hun lot overgelaten bij het kiezen van doelwitten, wat leidde tot incidenten zoals het illegaal doodschieten van twee wolven door Belgische recreatieve jagers in het bosgebied Głusko. Meer hierover in Criminaliteit rond de recreatieve jacht.

Commerciële jachten worden in Polen zowel georganiseerd door jachtverenigingen (aangesloten bij de PZŁ) als door de staatsbosbeheerorganisatie, die aangewezen gebieden voor wildbeheer (OHZ) beheert. Daarnaast bestaat er een netwerk van particuliere jachtbureaus die reizen coördineren, accommodatie regelen en de juridische formaliteiten voor buitenlandse recreatieve jagers afhandelen.

Volgens economische rapporten zijn er in Polen honderden van dergelijke bedrijven actief – naar schatting 300 in 2012, opgelopen tot meer dan 500. Deze bureaus werken nauw samen met jachtverenigingen en OHZ's en bieden tegen aanzienlijke vergoedingen toegang tot eersteklas jachtgebieden.

Financiële aspecten: een lucratieve sector

De officiële gegevens over de inkomsten uit commerciële recreatieve jacht zijn niet volledig transparant. De PZŁ publiceert geen gedetailleerde statistieken over commerciële recreatieve jacht, maar schattingen van de NIK en berichten in de media wijzen erop dat de totale marktwaarde jaarlijks tussen de 130 en 170 miljoen PLN ligt.

Volgens gegevens van de staatsbosbeheerorganisatie uit 2017 genereerden de staatlijke wildreservaten 61,7 miljoen zloty met commerciële recreatieve jacht, terwijl de bij de PZŁ aangesloten jachtverenigingen in 2016 72,5 miljoen zloty inden. Dit betekent dat commerciële recreatieve jacht ongeveer 25% van de inkomsten van de jachtverenigingen uitmaakt.

Voorgestelde wijzigingen en ethische bezwaren

Al jaren is de commerciële recreatieve jacht onderwerp van publiek debat en ethische controverse. Natuurbeschermingsorganisaties en dierenrechtengroepen roepen steeds vaker op tot strengere regelgeving of een volledig verbod op commerciële recreatieve jacht in Polen. Critici stellen dat trofeeënjacht onethisch is en niet te rechtvaardigen valt als instrument voor wildbeheer. Zoals studies aantonen, faalt de recreatieve jacht als populatiebeheersing.

Voorgestelde hervormingen omvatten een verbod op de recreatieve jacht tijdens de paartijd (bijvoorbeeld de bronsttijd van hertachtigen) om verstoring van het natuurlijke voortplantingsgedrag te voorkomen, de afschaffing van de door de staat beheerde wildkweekstations (OHZ), die grotendeels worden gebruikt door commerciële jachtklanten, en een strengere controle en striktere handhaving van de jachtwetten.

De publieke opinie: een groeiende kloof

De commerciële recreatieve jacht wekt in Polen sterke emoties op en stuit op brede afwijzing bij het publiek. Voor velen is het idee dat buitenlandse toeristen wilde dieren enkel als trofee neerschieten moeilijk te accepteren. Volgens een CAWI-enquête die tussen 6 en 17 februari 2025 werd uitgevoerd onder een landelijke steekproef van 1'000 respondenten, wijst 50% van de Polen de commerciële recreatieve jacht voor buitenlandse toeristen af, terwijl slechts 25% vindt dat deze legaal zou moeten blijven.

Dierenwelzijnsorganisaties veroordelen de commerciële recreatieve jacht als een schandaal en benadrukken het wrede en uitbuitende karakter ervan. Zij stellen dat de commerciële recreatieve jacht een duidelijke verdraaiing is van modern wildbeheer, waarbij alle rechtvaardigingen rond ‘populatiebeheer’ of ‘behoud’ wegvallen. In plaats daarvan verandert het in een gelegaliseerd, winstgedreven bloedbad, waarbij financiële winst en trofeeën voorrang krijgen boven natuurbehoud. Het dierenwelzijnsprobleem van de recreatieve jacht is duidelijk.

Jachtsaboteurs vermomd als paddenstoelenplukkers

Vóór de invoering van straffen voor jachtverstoringen in 2020 waren protesten tegen de commerciële recreatieve jacht aan de basis gebruikelijk. Activisten blokkeerden regelmatig jachtgebieden, patrouilleerden er en verstoorden de recreatieve jacht. In een opmerkelijk geval saboteerden demonstranten een Slowaakse jachtgroep in het bosgebied Bircza, joegen het wild weg en drongen het jachtgebied binnen. De gefrustreerde buitenlandse recreatieve jagers weigerden uiteindelijk te betalen voor hun mislukte jacht. In 2018 leidde een protest in de buurt van Bydgoszcz tot een rechtszaak, toen een jachtvereniging negen activisten aanklaagde voor 20'000 PLN aan gederfde inkomsten. De recreatieve jagers verloren echter het proces en werden veroordeeld tot betaling van 48'753 PLN aan gerechtskosten.

Vertegenwoordigers van de jachtindustrie wijzen deze kritiek van de hand en beweren dat de inkomsten uit de commerciële recreatieve jacht bijdragen aan de financiering van lokale jagersverenigingen. Zij stellen dat dit geld bijdraagt aan het behoud van leefgebieden en dat buitenlandse jachttoeristen een bijdrage leveren aan de lokale economie. Ondanks deze argumenten neemt het verzet tegen de commerciële recreatieve jacht in Polen verder toe, schrijft zakazpolowania.pl.