Jacht

Bejaagde wilde diersoorten in Zwitserland: wie wordt waarom een doelwit?

Een kritisch overzicht van de bejaagbare wilde diersoorten in Zwitserland – van ree en hert tot vos, das, hazen, marmotten en vogels.

Redactie Wild beim Wild — 23 april 2026

Bejaagde wilde diersoorten in Zwitserland wie wordt waarom een doelwit

In Zwitserland worden elk jaar meer dan 130’000 wilde dieren door de hobbyjacht gedood – naast diegene die in het verkeer, in de landbouw of door andere menselijke ingrepen sterven.

Achter de nuchtere jachtstatistieken gaan concrete diersoorten, lotgevallen en politieke besluiten schuil die bepalen wie een doelwit wordt en wie beschermd is. Dit dossier geeft een overzicht van de belangrijkste bejaagde wilde diersoorten in Zwitserland en laat zien waarom veel van hen allang meer bescherming dan kogels nodig hebben.

1. Waarom een overzicht van bejaagde soorten nodig is

Officiële statistieken en jachtverenigingen spreken van «jachtopbrengsten» en «populatiebeheer» wanneer elk jaar tienduizenden wilde dieren worden gedood. Deze taal verhult dat het om voelende individuen gaat – en dat de keuze van de bejaagbare soorten geen natuurwet is, maar een politiek onderhandelingsproces tussen de jachtlobby, de landbouw en de overheid.

Zwitserland kent enerzijds de federale jachtwet met een lijst van beschermde en bejaagbare soorten, anderzijds kantonnale jachtwetten en verordeningen die vastleggen wanneer, waar en hoe intensief er geschoten wordt. Veel soorten die vandaag de dag nog bejaagbaar zijn, staan tegelijkertijd onder druk door verlies van leefgebied, landbouw en klimaat, sommige duiken zelfs op rode lijsten op. Een kritisch totaaloverzicht helpt te herkennen hoe tegenstrijdig het systeem geworden is.

Verdere achtergronden:

2. Evenhoevig wild: reeën, herten, gemzen, wilde zwijnen en steenbokken

2.1 Ree – het meest geschoten wilde dier van Zwitserland

De ree is veruit het meest beschoten wilde dier van Zwitserland: jaar na jaar vallen tienduizenden dieren ten prooi aan de hobbyjacht, daarbij komen nog kalveren en verkeersslachtoffers. Geen enkel ander wild dier wordt vaker tot doelwit gemaakt, hoewel reeën centrale graas- en prooidieren in het ecosysteem zijn.

In het dossier «Ree Zwitserland: meest beschoten wilde dier van de hobbyjacht» wordt gedetailleerd aangetoond hoe de reejacht ecologisch twijfelachtig, ethisch problematisch en politiek gestuurd is. De jachtlobby verkoopt het hoge afschotcijfer als «bescherming van het bos» – hoewel wetenschappelijke studies aantonen dat bosverjonging vooral afhangt van leefgebiedkwaliteit, vraatsturing en grootschalige planning.

2.2 Edelhert, gems, steenbok – wilde dieren als trofeeën en «reguleringsobjecten»

Edelherten, gemzen en steenbokken worden in de hoogjacht al decennialang als «klassieke jachtsoorten» verkocht en als symbool van de Alpenjacht in scène gezet. Jaarlijks worden in Zwitserland tienduizenden dieren van deze soorten geschoten – cijfers die in veel kantons als succes in plaats van als probleem worden gezien.

De rechtvaardiging luidt bijna altijd hetzelfde: «populatieregulering» en «beschermingsbos». Tegelijkertijd tonen jullie analyses en onafhankelijk onderzoek aan dat predatoren zoals lynx en wolf wezenlijk zouden kunnen bijdragen aan de natuurlijke regulering, maar gericht kort worden gehouden of geschoten. Zo ontstaat een kunstmatig systeem waarin hobbyjagers zichzelf onmisbaar maken.

Verder lezen:

2.3 Wild zwijn – zondebok voor verkeerde ontwikkelingen in de landbouw

Wilde zwijnen worden in veel kantons als probleemdieren voorgesteld, hoewel hun populaties sterk profiteren van maïsteelt, bijvoedering en klimaat. De jacht probeert dit door de mens veroorzaakte overaanbod met steeds intensievere afschoten te beheersen – deels met nachtzichttechniek en lokvoedering, wat nieuwe problemen creëert.

Een afzonderlijk dossier over wilde zwijnen, landbouw en jacht kan deze verbanden verdiepen. Tot dan levert het jachtdossier belangrijke argumenten tegen de zondebokretoriek.

Verder lezen:

3. Predatoren in het vizier: vos, das, marter & co.

3.1 De vos – ecologisch waardevol, systematisch vervolgd

Rode vossen behoren tot de meest gedode predators in Zwitserland. Dat gebeurt, hoewel vossen als aasruimers en muizenjagers centrale taken in het ecosysteem vervullen en bijdragen aan de controle van knaagdieren.

De jachtlobby rechtvaardigt vossenjacht met de vossenlintworm, zangvogels en de afname van hazen – argumenten die wetenschappelijk nauwelijks houdbaar zijn of de eigen bijdragen van de jacht aan deze problemen buiten beschouwing laten. In de bijdrage «Wat zijn predators en welke rol spelen ze?» laten jullie al zien hoe vossen en andere predators tot zondebokken worden gemaakt om hobbyjacht te legitimeren.

3.2 Das, marter en andere kleine zoogdieren – slachtoffers van de «traditie»

Dassen en marters worden eveneens elk jaar bij duizenden gedood, meestal met het argument dat ze het «klein wild» zouden bedreigen of schade zouden veroorzaken. In werkelijkheid zijn ze belangrijke aasruimers, bodembewerkers en voedselbronnen voor grotere predators.

Enkele soorten, zoals de boommarter of het wild konijn, zijn in delen van Zwitserland sterk bedreigd, maar worden tegelijkertijd nog steeds bejaagbaar gehouden. Het dossier «Het wild konijn in Zwitserland: sterk bedreigd, toch bejaagbaar» toont op exemplarische wijze hoe absurd deze combinatie van Rode Lijst en jachtwet is.

Verder lezen:

4. Klein wild: hazen, konijnen, marmotten en vogels

4.1 Veld- en sneeuwhazen – afname, maar nog steeds in het vizier

Veldhazen en sneeuwhazen staan in Zwitserland enorm onder druk, hun populaties zijn in veel regio's ingestort. Toch worden elk jaar nog steeds honderden tot duizenden hazen geschoten – hoewel landbouw, verlies van leefgebied en klimaat de doorslaggevende factoren zijn.

In jullie bijdragen over de afname van soorten laten jullie zien hoe sterk het Zwitserse cultuurlandschap verarmt en hoe weinig de jacht bereid is haar eigen bijdrage aan dit probleem onder ogen te zien.

Verder lezen:

Afname van soorten in het cultuurlandschap is beangstigend

4.2 Marmotten – bergsymbolen als jachtobjecten

Marmotten worden vooral in het Alpengebied bejaagd, hoewel ze een grote symbolische waarde hebben voor het alpiene leefgebied en geen «schadelijke dieren» zijn. Hun bejaging toont op exemplarische wijze hoe weinig de categorie «bejaagbaar» met objectieve noodzaak te maken heeft – en hoe sterk traditie en trofeeënpassie doorwerken.

Verder lezen:

Jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en het einde van een narratief

4.3 Vogels – onderschatte slachtoffers van de hobbyjacht

In de officiële jachtstatistiek duikt een hele reeks vogelsoorten op als bejaagbaar – van eenden via zwarte kraaien tot duiven. De discussie over loodvergiftiging, verstoring bij wateren en de rol van de jacht bij de achteruitgang van bepaalde vogelsoorten staat in Zwitserland nog maar in de kinderschoenen.

Voor veel lezers is het een schok om überhaupt te vernemen welke vogelsoorten in Zwitserland legaal mogen worden geschoten. Deze pagina kan hier een eerste overzicht geven en verwijzen naar jullie studie- en beleidsdossiers.

Verder lezen:

5. Tegenstrijdigheden: bedreigde soorten blijven bejaagbaar

Een bijzonder schrijnende tegenstrijdigheid blijkt bij soorten die op nationale Rode Lijsten als «sterk bedreigd» worden ingedeeld – en tegelijkertijd toch bejaagbaar blijven. Het wild konijn is een van de duidelijkste voorbeelden: een sterk bedreigde soort waarvan de populaties in Zwitserland bijna zijn ingestort en die desondanks als «jachtwild» wordt geclassificeerd.

Dergelijke situaties tonen aan hoe ontoereikend de jachtwetgeving de huidige toestand van de biodiversiteit weergeeft en hoe sterk lobbybelangen doorwerken. In plaats van bedreigde soorten consequent te beschermen, wordt vastgehouden aan jachttradities, alsof de 19e eeuw nooit voorbij is geweest.

Verder lezen:

6. Predators vs. jacht: concurrentie om prooi

Predators zoals wolf, lynx en vos worden in Zwitserland niet alleen als vermeend gevaar voor landbouwhuisdieren, maar ook als concurrentie voor hobbyjagers bestreden. In het dossier «Stroperij Zwitserland: jachtcriminaliteit en straffeloosheid» wordt duidelijk dat lynx, wolf en roofvogels onevenredig zwaar door illegale vervolging worden getroffen – niet uit nood, maar omdat ze als ongewenste concurrenten worden gezien.

Tegelijkertijd tonen jullie predator-artikelen en analyses van het Geneefse model aan dat goed functionerende populaties van wolf, lynx en vos hoefwildpopulaties kunnen reguleren en beschermingsbossen kunnen ontlasten. Toch zet het Zwitserse jachtbeleid nog steeds primair in op het geweer in plaats van op de ecosysteemfunctie – en houdt het vast aan de gerichte jacht op predators.

Verder lezen:

7. Hobbyjacht als vrijetijdsgeweld – wat het overzicht laat zien

Het totaaloverzicht van bejaagde wilde diersoorten toont aan: de hobbyjacht in Zwitserland is minder «wildbeheer» dan vrijetijdsgeweld met politieke rugdekking. Veel dieren worden geschoten omdat het traditie is, omdat ze als trofee dienen of omdat lobbyorganisaties er belang bij hebben het beeld van de «noodzakelijke jager» in stand te houden.

In plaats van zich te richten naar ecologische noodzaak, dierenwaardigheid en moderne wildecologie, houdt het systeem vast aan achterhaalde categorieën als «bejaagbaar» en «schadelijk wild». Wie bejaagde wilde diersoorten in Zwitserland wil begrijpen, moet daarom niet alleen cijfers en soorten kennen, maar ook de belangen daarachter – van jagersverenigingen via de boerenlobby tot kantonnale overheden.

Verdere pagina's om actief te worden:

Meer over het thema hobbyjacht: In ons Dossier over de jacht bundelen we factchecks, analyses en achtergrondrapporten.