Psychologia hobbystycznego polowania w kantonie Vaud

W kantonie Vaud polityka wobec dzikich zwierząt prowadzona jest z dwóch twarzy: na zewnątrz prezentuje się on jako progresywny kanton ekologiczny, który potępia kłusownictwo na wilki i wyznacza obszary chronione. Wewnątrz natomiast realizuje się kontyngenty odstrzału, zabija zwierzęta przewodzące watahom i schlebia przeciwnikom wilków za pomocą międzykantonalnych petycji. Ta sprzeczność nie jest wypadkiem przy pracy. To program.

Redakcja Wild beim Wild — 20 lutego 2026

Pikantne pod względem prawnym jest przy tym to, że w kantonie Vaud, w ramach zatwierdzonych przez rząd federalny od 1 grudnia 2024 odstrzałów prewencyjnych, celowo wzięto na celownik zwierzę przewodzące watasze przy Mont-Tendre. Odstrzały zwierząt przewodzących mają znacznie poważniejsze konsekwencje niż odstrzały młodych osobników, ponieważ mogą prowadzić do rozpadu całych watah. To nie jest regulacja. To celowe niszczenie struktury społecznej.

Szalone polowanie na wilki w Szwajcarii

Kłusownictwo na wilki jako symptom kultury łowieckiej

Na początku 2024 roku w regionie Broye, niedaleko Avenches, znaleziono szczątki zastrzelonego wilka — ważącego 32 kilogramy samca, nielegalnie zabitego z broni palnej około tydzień przed jego znalezieniem. Rada Stanu publicznie potępiła to kłusownictwo i złożyła doniesienie do prokuratury. Sprawcy do dziś nie ustalono.

Pod względem psychologicznym przypadek ten jest pouczający — nie ze względu na sam czyn, lecz ze względu na klimat, który go umożliwia. Kto w regionie, w którym składane są międzykantonalne petycje o eliminację populacji wilków, nielegalnie zastrzeli wilka, nie działa w społecznej próżni. Działa w środowisku, które definiuje wilki jako wrogów i znormalizowało odstrzał jako uprawnioną odpowiedź. Oficjalne potępienia nie zmieniają nic w tym klimacie, dopóki komunikacja polityczna obsługuje ten sam wizerunek wroga.

Kłusownictwo na wilka w kantonie Vaud

Petycje jako polityczny środek nacisku

9 marca 2023 roku do kancelarii stanowej kantonu Fryburg złożono międzykantonalną petycję przeciwników wilków, która skierowana była również do kantonu Vaud i domagała się natychmiastowych środków w celu eliminacji wilków w regionie Broye. «Eliminacja» nie jest pojęciem biologicznym, lecz politycznym: oznacza wilka nie jako dzikie zwierzę w ekosystemie, lecz jako problem, który należy usunąć.

Z psychologicznego punktu widzenia takie petycje funkcjonują jako zbiorowe ukierunkowanie agresji. Kto podpisuje, należy do grupy poszkodowanych i zdolnych do działania. Kto nie podpisuje, zakłóca wspólnotę. Petycja tworzy presję społeczną, która znacznie wykracza poza administracyjną wartość podpisów: normalizuje żądanie eksterminacji jako wyraz demokratycznego uczestnictwa. Dla rzeczowej polityki wobec dzikich zwierząt, opierającej się na nauce i proporcjonalności, jest to cofnięcie się do feudalnych struktur myślowych.

Przeciwnicy wilków ponoszą porażkę

Trzy watahy i matematyka odstrzału

W kantonie Vaud istnieją trzy watahy wilków w jurze Vaud. Do momentu wykrycia kłusownictwa na początku 2024 roku w kantonie zabito już sześć wilków w ramach odstrzałów regulacyjnych. Do tego dochodzą odstrzały w łuku jurajskim, gdzie Gruppe Wolf Schweiz (GWS) udokumentowała bezprawne odstrzały: osobniki przewodnie watah Marchairuz i Risoux zostały zabite w 2022 roku, co poważnie zagroziło całym regionalnym populacjom wilków.

Z perspektywy ochrony dzikich zwierząt ta matematyka odstrzału jest niepokojąca. Jeśli na niewielkim obszarze istnieją trzy watahy, a jednocześnie zabija się osobniki przewodnie, zatwierdza odstrzały prewencyjne i działają kłusownicy, to pytanie nie brzmi już, czy, lecz kiedy te watahy się załamią. To, że w komunikacji politycznej kantonu Vaud ten kolaps jawi się nie jako ryzyko, lecz jako ukryty cel, stanowi właściwy skandal.

Wilk w Szwajcarii: fakty, polityka i granice łowiectwa
Najgorsi strzelcy Szwajcarii mają polować na wilki

Łowiectwo na patent i teatr regulacji

Łowiectwo na patent w kantonie Vaud podąża za znanym w całej Szwajcarii schematem: zakup patentu, dostęp do całego obszaru kantonu, odstrzał ustalonej liczby zwierząt w ograniczonym sezonie. To, co administracyjnie wydaje się przejrzyste, ma fundamentalne słabości ekologiczne: czasowe zagęszczenie presji łowieckiej na kilka tygodni jesieni wywołuje masową panikę i fale stresu w populacji dzikich zwierząt, które wpływają na przeżywalność zimową i rozród.

Z psychologicznego punktu widzenia system patentów oferuje hobby hunters wygodne uprawomocnienie: zapłaciło się, więc ma się prawo. Patent uszlachetnia zabijanie jako akt prawny. To, że zwierzę, którego to dotyczy, nie jest stroną umowy, a jego „pozyskanie" odbywa się z czysto rekreacyjnych pobudek, pozostaje niewidoczne. Język administracyjny dopełnia reszty: „kontyngent", „stopień realizacji" i „pokot" zastępują słowa zwierzę, ból i śmierć. Tak powstaje system, który uodpornił się moralnie, kontrolując własny język.

Dlaczego hobby hunting zawodzi jako kontrola populacji

Romandia i uśpiona krytyka

Kanton Vaud leży w Romandii, czyli w tej części Szwajcarii, której można by przypisać większą otwartość na debaty o ochronie zwierząt. Genewa całkowicie zakazała polowań i funkcjonuje. Neuchâtel i Jura również znają głosy krytyczne wobec polowań. Vaud natomiast, mimo geograficznego sąsiedztwa z kantonem wolnym od polowań, postępuje tak, jakby model genewski nie istniał.

Z psychologicznego punktu widzenia to milczenie jest wymowne. Model genewski obala podstawową tezę, że bez hobby hunters populacje dzikich zwierząt i struktury rolnicze załamałyby się. Byłby to oczywisty argument dla każdej krytycznej wobec polowań inicjatywy w parlamencie kantonu Vaud. To, że niemal nigdy nie jest używany, wskazuje na środowisko polityczne, w którym interesy łowieckie są głęboko wpisane w administrację i sieci polityczne, a argumenty krytyczne wobec polowań są systematycznie wypychane z okna Overtona.

Inicjatywa domaga się „strażników łowieckich zamiast hobby hunters"
Wzory tekstów dla krytycznych wobec polowań inicjatyw w parlamentach kantonalnych

Vaud jako zwierciadło podzielonej polityki wobec dzikich zwierząt

Psychologia hobby hunting w kantonie Vaud nie jest lokalnym przypadkiem szczególnym, lecz soczewką skupiającą sprzeczność między publiczną obietnicą ochrony a prywatnym przywilejem łowieckim. Kłusownictwo na wilki bez sprawców, bezprawne odstrzały zwierząt przewodzących stadu, międzykantonalne petycje o eliminację oraz polowanie patentowe, które zarządza zwierzętami jako kontyngentami: składa się to na obraz instytucjonalnej podwójnej moralności i politycznego tchórzostwa.

Tam, gdzie nauka, etyka zwierząt i demokratyczna kontrola byłyby traktowane poważnie, system ten musiałby zostać gruntownie zakwestionowany. Odpowiedzialna opinia publiczna w kantonie Vaud miałaby model genewski już dawno wyznaczyła standard. Zamiast tego odwraca się wzrok, podpisuje petycje i nazywa to zarządzaniem dziką zwierzyną.

Szwajcaria poluje, ale właściwie po co jeszcze?
Badania nad wpływem polowań hobbystycznych na dzikie zwierzęta

Więcej na ten temat w dossier: Psychologia polowania

Kantonalne analizy psychologiczne: