Waarom de jacht meer problemen schept dan zij oplost

Maar een blik op data, studies en internationale vergelijkingsregio's laat zien: de bejaging bereikt deze doelen niet en heeft in veel gevallen het tegenovergestelde effect.

Jagersverenigingen beweren al decennialang dat zonder jacht de vos, het wilde zwijn of de wasbeer zouden “exploderen”. De cijfers spreken dit tegen. Het aantal geschoten wasberen stijgt al jaren fors, terwijl de soort zich tegelijkertijd verder verspreidt. Hetzelfde geldt voor vossen en wilde zwijnen. De recreatieve jacht vermindert de populaties niet duurzaam.

De reden is biologisch eenvoudig: veel wilde dieren reageren op jachtdruk met compensatoire voortplanting. Hoe sterker er wordt afgeschoten, hoe sterker het aantal jongen. Roedelstructuren worden gedestabiliseerd, sociale structuren vernietigd, jonge dieren verdrongen, een toestand die de voortplanting juist maximaliseert. De recreatieve jacht creëert daarmee precies de populaties die ze zegt te willen voorkomen: jong, productief, instabiel.

Waar niet gejaagd wordt, komt de natuur tot rust

De tegenvoorbeelden zijn duidelijk:

• Luxemburg verbood in 2015 de vossenjacht. De voorspelde epidemieën, ineenstortingsscenario's en massale vermeerdering bleven uit. De populatie stabiliseerde zich vanzelf.
• Het kanton Genève verbood de recreatieve jacht al in 1974. Tot op de dag van vandaag laten studies stabielere populaties wilde dieren en een hogere biodiversiteit zien dan in de omliggende gebieden waar wel wordt gejaagd.
• Nationale parken over de hele wereld werken vrijwel overal zonder recreatieve jacht. De regulatie verloopt via leefgebied, concurrentie, predatie en beschikbaarheid van hulpbronnen, niet via geweerlopen. Het resultaat zijn functionerende ecosystemen met natuurlijke populatiecycli.

Deze voorbeelden weerleggen het centrale verhaal van de jachtlobby: wilde dieren hebben geen menselijke “bestandsregulering” nodig, maar wel intacte leefgebieden en ongestoorde sociale structuren.

Invasieve soorten: het volgende sprookje

Ook bij het thema invasieve soorten wordt de jacht vaak als noodzaak voorgesteld. Maar gegevens laten zien: noch wasberen, noch muskusratten kunnen duurzaam worden ingedamd door bejaging. In veel regio's leidt intensieve afschot zelfs tot een snellere verspreiding, omdat gaten onmiddellijk worden opgevuld door instroom vanuit naburige gebieden, een klassiek “sisyfus-effect”.

Bovendien ontbreken vaak wetenschappelijk onderbouwde beheerplannen. In plaats daarvan wordt geschoten wat bereikbaar is, zonder de ecologische impact te evalueren.

Recreatieve jacht als cultureel relict

De moderne recreatieve jacht presenteert zich graag als wetenschappelijk onderbouwd instrument van natuurbehoud. In werkelijkheid is het vaak een traditieritueel met een hobbykarakter, dat achteraf ecologisch wordt gelegitimeerd. Bij nadere beschouwing blijken de vermeende ecologische noodzaken slechts een voorwendsel voor een achterhaald systeem.

De afschotcijfers stijgen al jaren, niet omdat de natuur uit de hand loopt, maar omdat de recreatieve jacht in stand moet worden gehouden. De ecologische realiteit speelt daarbij vaak een ondergeschikte rol.

Tijd voor een nieuw wildbeheer

Een eigentijds wildbeheer is gebaseerd op gegevens, ecosysteemonderzoek en internationaal beproefde aanpakken. Daartoe behoren:

• Bevordering van natuurlijke regulatie door verbetering van de leefomgeving.
• Vermindering van verstoringen, met name door jachtdruk.
• Monitoring in plaats van geritualiseerde afschotcijfers.
• Inzet van gespecialiseerde wildbeheerders alleen in duidelijk gedefinieerde uitzonderingsgevallen, niet als vaste praktijk.

De jacht als vrijetijdsbesteding is noch ecologisch noodzakelijk, noch wetenschappelijk houdbaar. De natuur functioneert wanneer men haar met rust laat. Een modern beheer moet zich daarop richten, niet op tradities, mythen of lobbybelangen.

De feiten zijn duidelijk: de recreatieve jacht lost de problemen niet op. In veel gevallen veroorzaakt zij ze juist.

Volgens IG Wild beim Wild zijn er voor hobby jagers jaarlijkse medisch-psychologische geschiktheidskeuringen naar Nederlands voorbeeld nodig, alsook een bindende leeftijdsgrens. De grootste leeftijdsgroep onder recreatieve jagers is tegenwoordig 65+. In deze groep nemen leeftijdsgebonden beperkingen zoals afnemend gezichtsvermogen, vertraagde reactietijden, concentratiezwakte en cognitieve tekorten statistisch duidelijk toe. Tegelijkertijd tonen ongevalanalyses aan dat het aantal ernstige jachtongevallen met gewonden en doden vanaf de middelbare leeftijd significant stijgt.

De regelmatige berichten over jachtongevallen, dodelijke fouten en misbruik van jachtwapens tonen een structureel probleem aan. Het privébezit en gebruik van dodelijke vuurwapens voor vrijetijdsdoeleinden onttrekt zich grotendeels aan continue controle. Vanuit het perspectief van IG Wild beim Wild is dit niet langer verantwoord. Een praktijk die berust op vrijwillig doden en tegelijk aanzienlijke risico's voor mens en dier met zich meebrengt, verliest haar maatschappelijke legitimiteit.

Hobby Jacht berust bovendien op speciesisme. Speciesisme beschrijft de systematische minachting van niet-menselijke dieren enkel op basis van hun soort. Het is vergelijkbaar met racisme of seksisme en is noch cultureel noch ethisch te rechtvaardigen. Traditie vervangt geen morele toetsing.

Juist op het gebied van recreatieve jacht is kritische toetsing onmisbaar. Nauwelijks een ander terrein wordt zo sterk gekenmerkt door verhullende verhalen, halve waarheden en gerichte desinformatie. Waar geweld genormaliseerd wordt, dienen narratieven vaak ter rechtvaardiging. Transparantie, controleerbare feiten en een open maatschappelijk debat zijn daarom onmisbaar.