Kantonaal volksinitiatief – kanton Uri

«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op grond van art. 28 van de grondwet van het kanton Uri van 28 oktober 1984 en van de wet over de politieke rechten in het kanton Uri

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondergetekende, in het kanton Uri stemgerechtigde personen dienen het volgende grondwetsinitiatief in:

De grondwet van het kanton Uri van 28 oktober 1984 wordt aangevuld met de volgende artikelen:

Art. [nieuw] Professionele bescherming van wilde dieren

1 De uitoefening van de jacht door particuliere personen (patentjacht, hobbyjacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Uri verboden.

2 De bescherming, de verzorging en, voor zover noodzakelijk, de regulering van in het wild levende dieren komen uitsluitend toe aan vakkundig opgeleide wildbeheerders en wildbeheersters in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is uitsluitend toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of ter afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Het behoeft de voorafgaande goedkeuring van de wildtiercommissie.

4 Het kanton stelt een onafhankelijke wildtiercommissie in, die bestaat uit vertegenwoordigers en vertegenwoordigsters van de dieren- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap alsook de betrokken autoriteiten. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wildpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 Het nadere wordt bij wet geregeld.

Art. [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

1 Het kanton ziet af van verzoeken tot preventieve populatieregulering van beschermde wilde diersoorten op grond van de federale wet op de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels, in het bijzonder van wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en overige op grond van het federale recht beschermde soorten.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen afzonderlijke wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Zij dienen tot het minimum te worden beperkt en door de bevoegde vakdienst van het kanton te worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de bond actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wilde diersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt de noodzakelijke uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen bij de inwerkingtreding van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar rato terugbetaald.

3 De Regeringsraad waarborgt de continuïteit van het beheer van wilde dieren tijdens de overgangsfase.

Toelichting

1. Uitgangssituatie

In het kanton Uri, een alpien kanton in Centraal-Zwitserland met ongeveer 37’000 inwoners op een oppervlakte van 1’077 km², is de huidige hobbyjacht een systeem dat noch de soortenbescherming, noch een eigentijds beheer van wilde dieren dient. Het is de uitoefening van een bloedig vrijetijdsvermaak ten koste van gevoelvolle wezens, gelegitimeerd door verouderde verhalen die een wetenschappelijke toetsing niet doorstaan. De bewering dat zonder hobbyjacht het ecologische evenwicht instort, wordt door het Geneefse model al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (vgl. het uitgebreide dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De hobbyjacht wordt in Uri georganiseerd als vergunningsjacht. Particulieren nemen een kantonnale vergunning en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied. In tegenstelling tot de wijdverbreide bewering nemen de vergunninghouders geen ecologische verantwoordelijkheid, maar handelen zij in het kader van kantonnale afschotplannen die primair op de belangen van de bos- en landbouw zijn gericht (vgl. de psychologie van de hobbyjacht in het kanton Uri alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Tegelijkertijd komen op federaal niveau steeds meer beschermde soorten wilde dieren onder druk te staan. Met de herziening van de jachtwet in december 2022 werd de preventieve regulering van de wolf ingevoerd. De bever mag sinds februari 2025 op kantonnaal verzoek worden afgeschoten. De wolf is in Uri aanwezig. De lynx is in de Uri-vooralpen inheems. De steenarend broedt in de Uri-Alpen. De steenbok leeft op de rotswanden van het Uri-Reussdal. Uri is een van de kantons met de meeste wilde dieren van Zwitserland en tegelijkertijd een van de dunst bevolkte (vgl. de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Uri heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van hobbyjacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde soorten wilde dieren op kantonnaal niveau.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ongeveer twee derde van de kiezers in het kanton Genève voor de afschaffing van de hobbyjacht door milities. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton praktisch uitgeroeid: herten en wilde zwijnen waren al tientallen jaren verdwenen, van het ree leefden nog slechts enkele tientallen exemplaren. Ongeveer 300 hobbyjagers zetten massaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de hobbyjacht.

De ervaringen sinds het hobbyjachtverbod zijn ondubbelzinnig:

– De biodiversiteit is sterk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is van enkele honderden naar ongeveer 30’000 vervelvoudigd. Genève herbergt vandaag de grootste haaspopulatie en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.

– De reestand heeft zich gestabiliseerd op een gezond niveau, met een jaarlijkse speciale afschot door professionele wildhoeders van slechts 20 tot 36 dieren.

– In 2005 sprak zich in een nieuwe volksstemming 90 procent van de Genevse kiezers uit voor het behoud van het hobbyjachtverbod. In 2009 werd in het kantonnale parlement een voorstel tot herinvoering met 70 tegen 7 stemmen verworpen.

– De totale kosten van het professionele wildbeheer in Genève bedragen ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar, verdeeld over ongeveer 600’000 frank voor personeel (ca. drie voltijdse betrekkingen, verdeeld over ongeveer een dozijn milieumedewerkers), 250’000 frank voor preventie en 350’000 frank voor schadevergoeding. Dat komt overeen met ongeveer 2.40 frank per inwoner en per jaar.

De Genevse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker, sinds 2001 verantwoordelijk voor het wildbeheer, omschrijft het hobbyjachtverbod als het financieel voordeligste alternatief voor het kanton. Een uitvoerige uiteenzetting is te vinden in het Dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

De efficiëntie van het Genevse model blijkt uit de directe vergelijking: een professionele wildhoeder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en hoogstens 2 patronen nodig. Een hobbyjager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen nodig. De haasdichtheid in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck Regeringsraad Zürich).

3. Het concept: professionele wildhoede in plaats van hobbyjacht

Het initiatief vervangt de hobbyjacht niet door een vacuüm, maar door een professioneel wildbeheer volgens het wildhoeder-model. Dit model berust op de volgende grondbeginselen:

Vakkundigheid in plaats van vrijetijdsbesteding. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke grondslag, met een biologische opleiding en binnen het kader van een kantonnale prestatieopdracht (vgl. de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratio-beginsel. Een afschot is alleen toegestaan wanneer alle niet-letale maatregelen zijn uitgeput. Daartoe behoren elektrische omheiningen, verjaging, leefgebiedinrichting, verhuizing, smaakafschrikmiddelen en bouwkundige beschermingsmaatregelen.

Democratische controle door een wildtiercommissie. De onafhankelijke commissie voorkomt dat politieke druk het wildbeheer verwatert. Het initiatief verankert de vergunningsplicht grondwettelijk.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend beginsel. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke studies toont aan: wildpopulaties reguleren zich in de meeste gevallen vanzelf. De hobbyjacht verstoort dit natuurlijke proces.

4. Waarom Uri?

Het kanton Uri leent zich om verschillende redenen voor de invoering van een professionele wildbescherming:

Een van de wildrijkste kantons van Zwitserland. Uri herbergt wolf, lynx, steenarend, steenbok, edelhert, gems en talrijke andere soorten in een uniek alpien landschap. Het Urner Reusstal, het Maderanertal en het Meiental zijn leefgebieden van bovenregionale ecologische betekenis. Professioneel wildbeheer zou deze rijkdom consequenter beschermen dan de hobbyjacht (vgl. wildbeimwild.com over nationale parken en beschermde gebieden).

Beschermingsbos bij de Gotthard. Uri heeft het hoogste aandeel beschermingsbos van Zwitserland. De vraatdruk door ree en hert is een van de centrale uitdagingen. De hobbyjacht is er in decennia niet in geslaagd de vraatdruk duurzaam te verminderen. Professioneel wildbeheer, dat de wolf als natuurlijke regulator inzet en de vraatdruk door gerichte, wetenschapsgebaseerde maatregelen verlaagt, is de betere oplossing. De wolf reguleert de reepopulatie en vermindert de vraatdruk in het beschermingsbos – dat is ecologisch en economisch van belang in een kanton waar beschermingsbos beslissend is voor nederzettingen en verkeerswegen.

Wolvenbeleid. De wolf is aanwezig in Uri. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord op het wolvendebat: professioneel wildbeheer in plaats van politiek gemotiveerde afschot (vgl. het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

600 handtekeningen. Uri heeft met 600 handtekeningen de laagste handtekeningendrempel van de serie. Bij 37’000 inwoners is dat 1,6 procent van de bevolking. In Altdorf, Erstfeld, Flüelen en Schattdorf kan worden verzameld (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bebouwd gebied).

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding. De bestaande patenten vervallen en reeds betaalde leges worden naar rato terugbetaald.

Dunste bevolking = minste conflicten. Uri heeft met ongeveer 34 inwoners per km² een van de dunste bevolkingsdichtheden van Zwitserland. Dat betekent: minder conflictzones tussen mens en wild dier dan in welk ander kanton ook. Professioneel wildbeheer heeft hier de beste voorwaarden.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1 – Verbod op hobbyjacht

Het verbod op de patentjacht door privépersonen vormt de kern van het initiatief. Het komt overeen met het Genève-model. De kantonale bevoegdheid hiervoor is onbetwist: de federale jachtwet (JSG) laat de organisatie van het jachtbedrijf uitdrukkelijk aan de kantons over (art. 3 lid 1 JSG). De drie jachtsystemen van Zwitserland – patentjacht, revierjacht en staats- of regiejacht – zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève praktiseert de regiejacht sinds 1974 in overeenstemming met het federale recht.

Lid 2 – Professioneel wildbeheer

In plaats van hobbyjagers en hobbyjaagsters nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders in kantonale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar.

Lid 3 – Afschot als ultima ratio

Een afschot is niet de regel, maar de uitzondering. Passieve maatregelen hebben voorrang.

Lid 4 – Wildtiercommissie

De onafhankelijke wildtiercommissie is gemodelleerd naar het Genève-model. Ze zorgt ervoor dat dieren- en natuurbeschermingsorganisaties medezeggenschap hebben en verhindert dat de regeringsraad zelfstandig uitzonderingen verleent (vgl. wildbeimwild.com/jagd-fakten).

Lid 5 – Natuurlijke regulering en coëxistentie

Het bevorderen van de coëxistentie omvat in Uri met name de bescherming en de verbinding van de alpiene leefgebieden, het veiligstellen van het beschermingsbos door natuurlijke regulering en de voorlichting van de bevolking over het gedrag tegenover wilde dieren (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bewoond gebied).

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de regeringsraad voldoende tijd om de uitvoeringswetgeving uit te werken. Het bestaande Bureau voor Bos en Jacht kan als institutionele basis dienen.

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

Het tweede artikel is voor Uri bijzonder relevant. De wolf is in het kanton aanwezig. De lynx is inheems in de vooralpen. De steenarend broedt in de Urner Alpen. De bever is gedocumenteerd aan de Reuss. De formulering «met name» is opgevat als een dynamische verwijzing naar het federale recht en beschermt ook toekomstige terugkeerders, met name de beer, wiens terugkeer naar Centraal-Zwitserland wordt verwacht (vgl. het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: concreet budget voor Uri

Het Geneefse referentiebudget

In Genève, dat met 282 km² ongeveer vier keer kleiner is dan Uri en ongeveer 500’000 inwoners telt, bedragen de totale kosten ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar.

Conservatieve extrapolatie voor Uri

Voor Uri met een oppervlakte van 1’077 km² en ongeveer 37’000 inwoners ontstaat de volgende bewust conservatieve kostenraming. Deze rekent ruim en houdt rekening met de alpiene topografie en het hoge aandeel beschermingsbos:

Personeelskosten: 360’000 tot 700’000 frank per jaar. Vereist zijn 3 tot 5 voltijdse betrekkingen. Uri is vier keer groter dan Genève en topografisch uiterst veeleisend: hooggebergte, beschermingsbos bij de Gotthard, afgelegen zijdalen. De alpiene topografie vereist deskundigen met terreinkennis en alpiene ervaring. Het hogere aantal betrekkingen houdt rekening met het overgangsbeheer van het edelhert in het beschermingsbos.

Materiële kosten: 80’000 tot 150’000 frank per jaar. Alpiene uitrusting, terreinvoertuigen, monitoringinfrastructuur, kuddebeschermingsmateriaal en publieksvoorlichting.

Schadevergoeding: 40’000 tot 100’000 frank per jaar.

Startinvestering kuddebescherming: 300’000 tot 500’000 frank. Eenmalige investering in de kuddebeschermingsinfrastructuur voor de Urner Alpen en het Reusstal over drie tot vijf jaar: kuddebeschermingshonden-programma's, mobiele hekken, nachtkralen, opleiding van herders.

Totale kosten: 480’000 tot 950’000 frank per jaar (bruto).

Edelhert en beschermingsbos

Het edelhert is in Uri aanwezig en de vraatdruk in het beschermingsbos is een van de centrale uitdagingen. De hobbyjacht heeft het in tientallen jaren niet voor elkaar gekregen om de vraatdruk duurzaam te verminderen – ook vanwege de compensatoire voortplanting, die door de jachtdruk meer geboorten produceert. Professioneel wildbeheer, dat de wolf als natuurlijke regulator inzet en gericht ingrijpt waar de vraatdruk het hoogst is, is de betere oplossing (vgl. Studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en tegenfinanciering

Daar staan besparingen tegenover: geen jachtexamens, geen patentbeheer, geen afschotplanning, geen jachttoezicht. Eén enkele zinloos gedode wolf kost de samenleving ongeveer 35’000 frank.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de hobbyjacht vervallen de patentvergoedingen van naar schatting 200’000 tot 350’000 frank per jaar. Daar staan echter de nooit in de boeken opgenomen externe kosten van de milities-jacht tegenover – wildongevallen, door de jacht veroorzaakte vraatschade in het beschermingsbos, administratieve lasten, politie- en gerechtsinzet – die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten al sinds 1974 – zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 hobbyjagers actief, vandaag doen drie voltijdsbanen hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschoten door professionele wildhoeders zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van jagerslatijn of verkeerd begrepen «natuurervaring» van de hobbyjagers. Een volledige kostenberekening toont aan: de milities-jacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze opbrengt (vgl. «Wat de hobbyjacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Hobbyjagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De hobbyjachtlobby bestrijdt systematisch belangen op het gebied van biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed zij het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 strandde de mede door haar vormgegeven jachtwet bij de stembus (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessiner jagersvereniging het nationaal park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 politiseerden hobbyjagers in het parlement overwegend tegen milieubelangen. Wie beweert dat hobbyjagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessiner jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De netto meerkosten zullen naar verwachting tussen 250’000 en 600’000 frank per jaar liggen, wat overeenkomt met ongeveer 6.75 tot 16.20 frank per inwoner. In een zeer klein, alpien kanton zijn de kosten per hoofd van nature de hoogste van de reeks, omdat slechts 37’000 inwoners de kosten dragen. Maar zelfs ruim gerekend: de absolute kosten bedragen 250’000 tot 600’000 frank – dat is minder dan 0.15 procent van het kantonale budget van ongeveer 501 miljoen frank (staatsrekening 2024, EFV). Ter vergelijking: het kanton Uri geeft een veelvoud van dit bedrag uit aan wegonderhoud (vgl. feitencheck jachtmythen op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hoger recht

Eerste artikel: afschaffing van de hobbyjacht

Conform het federale recht. Art. 3 lid 1 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. Genève sinds 1974 onbetwist.

Tweede artikel: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht daar niet toe. Het afzien daarvan is noch in strijd met het federale recht, noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonale wildbeheer en de bescherming van in het wild levende dieren.

9. Anticipatie op voorzienbare bezwaren

«Uri is een alpien kanton – het Genève-model past hier het minst»

De feiten: Uri is dunbevolkt. Dat betekent: minder conflictzones, niet meer. De hoofdtaak van het professionele wildbeheer in een alpien kanton is het beschermingsbos. De hobbyjacht is er in decennia niet in geslaagd de vraatdruk in het beschermingsbos duurzaam te verlagen. Professioneel wildbeheer, dat de wolf als natuurlijke regulator inzet, is de betere oplossing. En: de absolute kosten zijn met 250’000 tot 600’000 frank per jaar bescheiden (vgl. de psychologie van de hobbyjacht in het kanton Uri).

Communicatieve kernformule: «Dunne bevolkingsdichtheid betekent minder conflicten, niet meer. En de wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de hobbyjacht.»

«Het beschermingsbos heeft de hobbyjacht nodig»

De feiten: De hobbyjacht heeft de vraatdruk in het beschermingsbos in decennia niet duurzaam verlaagd. De wolf reguleert de reeënpopulatie op natuurlijke wijze en effectiever dan de seizoensgebonden patentjacht. Professioneel wildbeheer kan gericht ingrijpen waar de vraatdruk het hoogst is, terwijl de hobbyjacht oppervlakkig en seizoensgebonden opereert.

Communicatieve kernformule: «De hobbyjacht heeft de vraatdruk in het beschermingsbos al decennia niet opgelost. De wolf kan dat wel. Professionele wildhoede kan dat gericht.»

«De kosten per hoofd zijn te hoog»

De feiten: De kosten per hoofd zijn in een kanton met 37’000 inwoners van nature hoger dan in Zürich met 1,5 miljoen. Maar: de absolute kosten bedragen, zelfs ruim gerekend: 250’000 tot 600’000 frank per jaar. Dat is minder dan 0,15 procent van het kantonale budget. Het kanton Uri geeft een veelvoud daarvan uit aan wegonderhoud.

Communicatieve kernformule: «250’000 tot 600’000 frank. 0,1 tot 0,2 procent van het kantonsbudget. Bescheiden.»

10. Samenvatting

Dit initiatief geeft de bevolking van Uri de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op feiten gebaseerd wildbeheer en een uitgebreide bescherming van bedreigde wilde diersoorten. Het eerste artikel volgt het al meer dan 50 jaar beproefde Genève-model. Het tweede artikel beschermt met name de wolf, de lynx, de steenarend en de bever. De laagste handtekeningendrempel van de reeks (600), de dunne bevolkingsdichtheid met weinig conflictzones en de problematiek van het beschermingsbos, die de wolf beter oplost dan de hobbyjacht, maken Uri tot een uniek kanton in de reeks.

Initiatiefcomité «Voor professionele wildbescherming»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden volgens kantonaal recht, met woonplaats in het kanton Uri)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Aanvullende documentatie

De volgende dossiers en bronnen ondersteunen de argumentatie van dit initiatief:

Genève-model in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot – Uitgebreide beschrijving van het Geneefse wildbeheer sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien – Verzameling wetenschappelijke studies over de zelfregulatie van wildpopulaties.

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz – Doorlopend bijgewerkt overzicht van het Zwitserse jachtbeleid.

Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Uri: wildbeimwild.com – Psychologie van de hobbyjacht in het kanton UR – Kantonspecifieke analyse.

Psychologie van de hobbyjacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd – Overkoepelende bijdragen.

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/category/nationalpark – Natuurlijke zelfregulatie in beschermde gebieden.

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/category/wildtiere-im-siedlungsgebiet – Coëxistentie van mens en wild dier.

Jachtmythen: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen – Feitencheck.

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt – Het sjabloon voor de hele initiatiefreeks.

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de initiatieftekst vóór het begin van de handtekeningeninzameling in bij de kanselarij van het kanton Uri voor een voorafgaande toetsing. Voor het tot stand komen van het initiatief zijn 600 geldige handtekeningen vereist. De indieningsmodaliteiten zijn vastgelegd in de wet op de politieke rechten in het kanton Uri.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele wildbescherming» – Kanton Uri Intern werkdocument – Stand maart 2026

Samenvatting

Uri is het beschermbos-kanton van de reeks. Het hoogste aandeel beschermbos van Zwitserland, de dunste bevolkingsdichtheid en de laagste handtekeningendrempel (600) maken Uri uniek. De kernboodschap: de wolf beschermt het beschermbos beter dan de hobbyjacht, omdat hij de reeënstand op natuurlijke wijze reguleert en de vraatdruk vermindert. De absolute kosten zijn met 250’000 tot 600’000 frank bescheiden. Wolf, lynx, steenarend en steenbok zijn in het kanton aanwezig.

1. Waarom uitgerekend Uri?

Beschermbos-kanton. Hoogste aandeel beschermbos van Zwitserland. De wolf beschermt het beter dan de hobbyjacht.

600 handtekeningen. Laagste drempel van de reeks. 1,6 procent van de bevolking.

Dunste bevolkingsdichtheid. Weinig conflictzones. Beste voorwaarden voor professioneel wildbeheer.

Rijkdom aan wild. Wolf, lynx, steenarend, steenbok, edelhert, gems.

Patentjacht = eenvoudige systeemwisseling. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Absolute kosten bescheiden. 250’000 tot 600’000 frank. 0,05 tot 0,1 procent van het kantonsbudget.

2. De lessen uit Zürich: wat we anders doen

Positieve titel. «Voor professionele wildbescherming» in plaats van «Wildhoeders in plaats van jagers».

Beschermbos-argument. In Uri het sterkste argument: De wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de hobbyjacht.

Absolute kosten in plaats van per hoofd. In een klein kanton zijn cijfers per hoofd misleidend. Het absolute getal (150’000–350’000 frank) is overtuigender.

3. Analyse van tegenstanders en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Uri is alpien – het Genève-model past niet»

De feiten: Dunne bevolking betekent minder conflicten. En de wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de hobbyjacht.

Communicatieve korte formule: «Minder mensen betekent minder conflicten. En de wolf beschermt het beschermingsbos.»

Tegenargument 2: «Het beschermingsbos heeft de hobbyjacht nodig»

De feiten: De hobbyjacht heeft de vraatdruk al decennialang niet opgelost. De wolf kan het. Professioneel wildbeheer kan het gericht.

Communicatieve korte formule: «De hobbyjacht heeft de vraatdruk al decennialang niet opgelost. De wolf kan het.»

Tegenargument 3: «De kosten zijn te hoog»

De feiten: 250’000 tot 600’000 frank absoluut. 0,05 tot 0,1 procent van het kantonsbudget.

Communicatieve korte formule: «250’000 tot 600’000 frank. Een fractie van het kantonsbudget.»

4. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«De wolf beschermt het beschermingsbos beter dan de hobbyjacht.» Het sterkste argument voor Uri. Ecologisch en economisch.

«Genève doet het al 50 jaar voor.» 90 procent instemming, stabiele populaties, minimale kosten.

«Professioneel in plaats van hobby.» Vakmensen in plaats van vrijetijdsschutters.

5. Tijdschema en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdsbestek
Comitévorming & voorafgaande tekstcontrole	Jurist(e) inschakelen; comitéleden met woonplaats in UR rekruteren	Maand 1–3
Indiening voor voorafgaande controle	Standeskanzlei Uri	Maand 3–4
Publicatie & start van de inzameling	Doel: 750+ handtekeningen als buffer; 600 is de laagste drempel van de reeks	Maand 4
Partijcontacten & coalitieopbouw	SP, Groenen; Pro Natura Uri; beschermingsbos als argument voor bredere coalitie	Maand 1–10
Indiening van de handtekeningen	Standeskanzlei, officiële controle	Na de inzamelingstermijn
Landratsdebat	Parlementaire verankering; mediawerk	Volgende maanden
Stemcampagne	Beschermingsbos-argument, wolf als natuurlijke regulator, absolute kosten	Voor de stemming

6. Campagnemateriaal

Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentarium.
De Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Uri als achtergrondmateriaal.
Lokale media: Urner Zeitung, Urner Wochenblatt, Tele 1.
Infographic: beschermingsbos en wolf als leidmotief. Vraatdruk met en zonder wolf. Absolute kosten (150’000–350’000 frank).

7. Aanvullende bronnen

Dit document is een modeltekst van de IG Wild beim Wild. Het kan door activisten, organisaties of initiatiefcomités vrij worden gebruikt en aan de omstandigheden in het kanton Uri worden aangepast.

Feitencheck: de beweringen van de hobbyjacht-lobby

De brochure «De jacht in Zwitserland beschermt en is nuttig» van JagdSchweiz leest als een reclamefolder – maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien narratieven onder de loep, van «staatstaak» via «soortenrijkdom» tot «80 % instemming»: Dossier: feitencheck JagdSchweiz-brochure →