Officieel vakrapport ontneemt de vossenjacht zijn grondslag

Elk jaar worden in Zwitserland ongeveer 19’000 rode vossen doodgeschoten, met als reden populatiebeheer, ziektebestrijding en de bescherming van bedreigde soorten. Een vakrapport in opdracht van het kanton Zug heeft deze redenen nu voor het eerst wetenschappelijk onderzocht. Het resultaat: de vossenjacht reguleert de populaties niet, verlaagt het ziekterisico niet en voorkomt geen schade. De IG Wild beim Wild roept de overige kantons op hier consequenties uit te trekken.

Het rapport «Wetenschappelijke grondslagen voor de vossenjacht» werd in opdracht gegeven door het Amt für Wald und Wild van de Direktion des Innern van het kanton Zug en opgesteld door de Zürichse vakinstantie SWILD (stadsecologie, wildonderzoek, communicatie). Het verscheen in mei 2026 en diende de regeringsraad als grondslag voor het beantwoorden van een petitie. Het is tot nu toe het enige kantonale opdrachtrapport over de vossenjacht in Zwitserland.

Geen regulerend effect ondanks grote inzet

Het rapport stelt vast dat de vandaag toegepaste jacht over grotere gebieden geen regulering van de vossenpopulaties bewerkstelligt. Vossen compenseren verliezen snel: de moederdieren planten zich eerder voort, krijgen grotere worpen, jonge en oude dieren overleven beter, en uit omliggende gebieden trekken nieuwe dieren toe. De populatie wordt niet gereguleerd door de jacht, maar door het voedselaanbod en door ziekten. De cijfers uit Zug bevestigen dit: in de laatste 25 jaar werden daar gemiddeld ruim 300 vossen per jaar geschoten, met een sterk afnemende tendens, zonder dat de populatie was toegenomen.

Overwegend gezonde dieren gedood

Hoe weinig de jacht met ziektebestrijding te maken heeft, laat het kanton Luzern zien, dat als enige de gezondheidstoestand van gedode vossen systematisch registreert. Van 2’217 gedode dieren vertoonden slechts 39 een ziektebeeld. Ruim 98 procent van de doodgeschoten vossen was gezond.

Bij de vossenlintworm is de jacht contraproductief

Bijzonder duidelijk is de bevinding bij de vossenlintworm. Het rapport verwijst naar een Franse studie uit de regio Nancy (Comte et al. 2017), waarin intensieve bejaging de vossenpopulatie niet verlaagde, maar de lintworm-prevalentie in het bejaagde gebied van 44 naar 55 procent steeg. De reden: de door de jacht ontstane leemten worden opgevuld door toetrekkende jonge vossen, die een bijzonder hoge parasietenlast dragen. Hetzelfde patroon liet zich zien bij hondsdolheid, die niet door jacht en het vergassen van holen werd overwonnen, maar door vaccinatie-aas.

Luxemburg: besmettingsgraad sinds het jachtverbod aanzienlijk gedaald

Wat de onderzoeksgegevens suggereren, bevestigt Luxemburg in de praktijk. Ons buurland heeft de vossenjacht in 2015 volledig verboden. Sindsdien onderzoekt het staatslaboratorium voor diergeneeskunde jaarlijks ongeveer honderd dood aangetroffen vossen. De besmettingsgraad met de vossenlintworm is sindsdien niet gestegen, maar gedaald van ongeveer 40 naar minder dan 10 procent. De bevoegde minister stelt vast dat de daling «tegen de vrees van sommige actoren in» is opgetreden en dat niets een voortzetting van het verbod in de weg staat. Ook het kanton Genève komt sinds 1974 zonder recreatieve jacht toe; in de afgelopen twee jaar werd daar geen enkele regulerende afschot van een vos verricht.

Schade gering, beschermingsmaatregelen effectiever dan afschot

Ook de bescherming van landbouwhuisdieren rechtvaardigt de jacht niet. In het kanton Zug werden tussen 2012 en 2025 in totaal 67 schadegevallen gemeld, met een totaalbedrag van ongeveer 28’000 frank, oftewel zo'n 2’000 frank per jaar. Meer dan 93 procent van de verliezen betrof kippen. Of een bedrijf getroffen wordt, hangt volgens het rapport niet af van de vossendichtheid, maar van de bescherming van stallen en uitlopen. Goed beveiligde omheiningen en de geboorte van lammeren in de stal voorkomen aanvallen betrouwbaar.

Een Zwitsers kanton heeft eindelijk gedaan wat al lang overdue was: de vossenjacht wetenschappelijk laten toetsen in plaats van haar met gewoonte te rechtvaardigen. Het resultaat is eenduidig. Wanneer een maatregel noch tegen epidemieën, noch voor de soortenbescherming, noch tegen schade werkt, dan is het geen wildbeheer, maar een ritueel. Wij verwachten van de overige kantons dat zij deze feiten ter kennis nemen, zegt Carl Sonnthal van de IG Wild beim Wild.

Eerste gevolgen zijn al zichtbaar

De bevindingen uit Zug reiken tot over de kantonsgrens. De jachtcommissie van Zug heeft besloten de vossenjacht niet langer proactief te bevorderen. Het kanton Basel-Stadt toont zich bereid om een afzien van de reguliere vossenjacht grondiger te onderzoeken, en steunt daarbij eveneens op het rapport uit Zug. De IG Wild beim Wild roept alle kantons op de vossenjacht op dezelfde wetenschappelijke basis te toetsen. Geen enkele federale wet verplicht de kantons tot de vossenjacht; de handelingsruimte ligt bij hen.

Bronnen en aanvullende informatie