Giftige PFAS: otters en dolfijnen in Engeland belast

Dolfijnen, otters, bruinvissen, vissen en vogels in heel Engeland hebben giftige ‘forever chemicals’ in hun weefsel en organen, zo blijkt uit een analyse van officiële gegevens.

De kunstmatig geproduceerde chemicaliën, PFAS genoemd omdat ze niet afbreken, worden gebruikt in een breed scala aan consumentenproducten en industriële processen. Sommige daarvan zijn in verband gebracht met ernstige ziekten bij mens en dier, waaronder kanker. Er is vastgesteld dat PFAS op grote schaal water en bodem vervuilen, en men gaat ervan uit dat ze in het bloed van elk mens op aarde aanwezig zijn.

Wijdverspreide besmetting bij meer dan 1’000 dieren

Officiële gegevens van meer dan 1’000 dieren wezen op een wijdverspreide besmetting door een reeks PFAS-stoffen, met name PFOS en PFOA.

Er bestaan meer dan 10’000 soorten PFAS, en over de toxische effecten van de meeste daarvan is weinig bekend.

Een milieukwaliteitsnorm voor PFOS bepaalt dat geen enkele vis meer dan 9 microgram per kilogram (9,1 µg/kg) in zijn weefsel mag bevatten, om topprädatoren en mensen die de vis eten te beschermen tegen bio-accumulatie van PFAS in hun lichaam. Toch overschrijdt 12 % van de vissen in de datasets deze grenswaarde, waarbij sommige, zoals bot en ruisvoorn, zelfs 34 µg/kg of 41 µg/kg bereiken. Een vergelijkbare milieubelasting treft ook de Zwitserse wateren.

Bijna de helft van alle dieren overschrijdt grenswaarden

Als de grenswaarde voor alle soorten zou gelden, zou bijna de helft van alle bemonsterde dieren deze overschrijden. De grenswaarde wordt door velen als te hoog beschouwd, en de EU overweegt de drempelwaarde te verlagen naar 0,077 µg/kg. In dat geval zou 92 % van de dieren de grenswaarde overschrijden.

Belangrijkste veroorzakers: luchthavens, leger en industrie

Tot de belangrijkste veroorzakers van PFAS-vervuiling behoren luchthavens, militaire terreinen en chemische fabrikanten. Een studie van de Universiteit van Cardiff uit het afgelopen jaar liet zien dat PFOA-concentraties werden aangetroffen bij otters in de buurt van een chemische fabriek waar PFOA in het verleden veel werd verwerkt, en dat de waarden daalden naarmate de otters zich verder van de locatie bevonden.

Andere bronnen zijn rioolwaterzuiveringsinstallaties, brandweerkazernes en brandweeroefenlocaties, metaalbedrijven, pulp- en papierfabrieken, leer- en textielfabrikanten, energie- en industriële installaties, en vuilstortplaatsen, waaronder historische en vergunde stortplaatsen.

PFAS kunnen ook via verontreinigd rioolslib dat op landbouwgrond wordt uitgereden, in de bodem en het water terechtkomen. Volgens een rapport van de Britse milieudienst zouden er landelijk tot 10’000 PFAS-hotspots kunnen zijn. Sommige van de dierlijke gegevens strekken zich uit over meerdere decennia. PFAS zijn persistent en worden pas na duizenden jaren afgebroken. De belasting van wilde dieren met milieugiffen is een wereldwijd probleem dat ook een rol speelt in het Zwitserse pesticidenbeleid.