Kanton Schwyz: vergiftigde steenarenden, doodgeschoten lama's, illegale wolvenvallen

In juni 2026 gaat een virale post over twee vergiftigde steenarenden viraal – en werpt een blik op een decennium van jachtpolitieke straffeloosheid in de kanton Schwyz.

Twee steenarenden dood aangetroffen – kanton Schwyz bevestigt vergiftiging

Een afbeelding van twee levenloze steenarenden op de bosbodem zorgt momenteel duizendvoudig voor verontwaardiging op sociale media. De bijdrage werd gepubliceerd door Steven Diethelm – wildhoeder van de kanton Schwyz voor de districten March en Höfe en tevens exploitant van een roofvogelopvangstation in Galgenen SZ. Hij beweert dat de dieren in de kanton Schwyz aan vergiftigd geitenvlees zijn gestorven – het vlees zou doelgericht voor wolven zijn uitgelegd, en de kanton zou de zaak hebben toegedekt.

Dat een ambtelijke kantonale wildhoeder zijn eigen werkgever publiekelijk van doofpotpraktijken beschuldigt, geeft de post een politiek gewicht dat ver uitgaat boven een gebruikelijk viraal moment van verontwaardiging.

Remo Bianchi, hoofd van het Bureau voor Bos en Natuur van de kanton Schwyz, bevestigt tegenover nau.ch de kern van de post: «Wij kunnen een incident met een vergiftiging van twee steenarenden uit het jaar 2016 bevestigen.» De arenden werden destijds in de omgeving van Einsiedeln SZ gevonden. Dat het om vergiftigd geitenvlees ging en dat de lokaas doelgericht voor wolven werd uitgelegd, kan de kanton niet bevestigen: «Men kon niet vaststellen voor welk dier het vergiftigde lokaas was uitgelegd.»

Er werd aangifte tegen onbekend gedaan. De daders werden nooit opgespoord. Een eigen mededeling van de kanton Schwyz over de zaak uit het jaar 2016 bestaat niet – de uitspraken van Bianchi zijn uitsluitend afkomstig uit het nau.ch-interview van 5 juni 2026.

Giflokaas in Zwitserland: verboden, maar moeilijk te vervolgen

Het uitleggen van giftig aas is in Zwitserland volgens de Federale wet op de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels (JSG) en de Dierenwelzijnswet (TSchG) uitdrukkelijk verboden en strafbaar. Giftig aas treft niet alleen het eigenlijke doeldier: roofvogels zoals steenarenden, wouwen of lammergieren sterven regelmatig als secundaire slachtoffers – vaak door het eten van vergiftigde prooidieren.

Dat de strafvervolging in zulke gevallen op niets uitloopt, is geen toeval. Zoals ons Dossier Stroperij en jachtcriminaliteit in Zwitserland laat zien, bestaat er in Zwitserland noch op federaal niveau, noch op kantonniveau een systematische registratie van stroperijgevallen. Het dark number is dienovereenkomstig hoog.

Kanton Schwyz: structureel falen bij de bescherming van wilde dieren

De huidige zaak is geen op zichzelf staand geval. Het kanton Schwyz staat al jaren in het brandpunt van de kritiek op de bescherming van wilde dieren:

In december 2024 werden bij Pfäffikon SZ zes draadstrikken ontdekt, die twee mannen in een bosperceel hadden geïnstalleerd om wilde dieren te vangen. Bovendien werden verboden jachtmiddelen zoals een katapult en een krachtige pijl-en-boog meegevoerd. Beiden werden aangegeven – maar zoals ons rapport Kanton Schwyz: eldorado voor jachtmisdrijven documenteert, ontbreken bij zulke gevallen systematisch consequenties. De strafmaat is daarbij veelzeggend: een hobbyjager die in september 2024 in Euthal SZ op een gesloten dag een gems doodde, kreeg per strafbeschikking een geldboete van 200 frank en 340 frank proceskosten opgelegd – in totaal 540 frank. De daders met de strikvallen kwamen op 13.039 frank uit. De vergiftigde steenarenden van 2016 kostten niemand iets. Het kanton, dat zelf illegaal wolvenkadaver-aas uitlegde: tot dusver eveneens zonder consequenties. Zo ziet de strafcultuur in het kanton Schwyz eruit – aflopend naarmate de daad zwaarder is en de betrokkenen machtiger zijn.

Tegelijkertijd breidt het kanton Schwyz de hobbyjacht uit: vanaf het najaar van 2026 mogen hobbyjaagsters en hobbyjagers voor het eerst wilde zwijnen doden, en een speciaal opgeleide groep houders van een hobbyjacht-patent moet voortaan ook predatoren zoals wolf en lynx reguleren – daarover ons rapport Kanton Schwyz opent voor het eerst de jacht op wilde zwijnen.

Daarbij ontbreekt het aan elementaire trefzekerheid: in september 2021 schoot een hobbyjager tijdens de hoogjacht in het Bisistal in Muotathal SZ een lama dood – en wel de leidmerrie, die de landbouwer als kuddebeschermingsdier tegen wolf en wilderende honden hield. Het dier is geen vluchtdier; het gaat op predatoren af en onderbreekt hun jachtdrift. De hobbyjager meldde zich pas nadat de media erover berichtten – niet onmiddellijk na het schot. Jachtbeheerder Manuel Wyss van het Amt für Wald und Natur bevestigde tegenover Blick.ch dat de zaak aan het Openbaar Ministerie werd overgedragen. Een gedocumenteerd vonnis bestaat niet. Het kanton Schwyz bespreekt ondertussen of diezelfde hobbyjagers voor wolvenafschoten moeten worden ingezet.

Wildrustzones daarentegen stranden in het kanton herhaaldelijk op de jachtlobby, zoals wij in Geen wildrustzones in het kanton Schwyz hebben gedocumenteerd.

Zes dagen vóór de virale steenarend-post – op 29 mei 2026 – gaf Rinze Zgraggen, afdelingshoofd Jacht en Wilde Dieren bij het kantonale Amt für Wald und Natur, aan de Schwyzer Kantonalen Patentjäger-Verband (SKPJV) een schriftelijk interview. Daarin sprak hij van «jachtethiek», «verantwoordelijk en transparant optreden» en «respect voor wilde dieren en hun leefgebieden». Vergiftigde steenarenden, strikvallen, het doodgeschoten lama, illegaal wolvenkadaver-aas of het premie-debat: geen enkel woord. In plaats daarvan verklaarde Zgraggen dat de aanpassingen van de jachtbedrijfsvoorschriften 2026/27 voortkwamen uit «federaalrechtelijke voorschriften, voorstellen van de jachtcommissie of inzichten uit praktijk en wetenschap» – een wildbiologische onderbouwing voor de uitbreiding naar wilde zwijnen of de regulering van predatoren bleef hij schuldig. Het interview verscheen op de website van de Schwyzer hobbyjacht, niet op die van het kanton. Het is het zelfbeeld van een instantie die haar eigen recht schendt – en het naar buiten toe routineus als ethiek verkoopt.

Steenarenden als collaterale schade van de hobbyjachtcultuur

De steenarend (Aquila chrysaetos) staat in Zwitserland onder strenge bescherming. Hij is beschermd volgens de Conventie van Bern en het JSG. Zijn populatie heeft zich dankzij beschermingsmaatregelen de afgelopen decennia weliswaar hersteld, maar blijft fragiel – in het bijzonder omdat vergiftigingen en illegale afschoten een structurele bedreiging vormen.

Het model van Genève laat zien hoe het anders kan: sinds het jachtverbod in 1974 worden in het kanton Genève de wildpopulaties gereguleerd door professionele wildbeheerders – zonder hobbyjacht, zonder giftig aas, zonder structurele belangenconflicten. De roofvogelpopulatie in het kanton Genève heeft zich sinds 1974 opmerkelijk hersteld.

Hobbyjagers uit Schwyz in Oostenrijk: drijfjacht op drachtige dieren

De vergiftigingszaak van 2016 staat niet op zichzelf. Al in 2019 zorgden hobbyjagers uit het kanton Schwyz internationaal voor opschudding: op 30 maart 2019 organiseerde een Zwitserse pachter in het Grosse Walsertal (Fontanella I, district Bludenz, Vorarlberg) een drijfjacht met meerdere honden – vermomd als bewegingsjacht, één dag vóór het aflopen van zijn pachtcontract. Ongeveer tien deelnemers uit Zwitserland en Vorarlberg waren erbij. Volgens de Luzerner Zeitung en 20 Minuten bewijzen foto's van ter plaatse geparkeerde voertuigen dat het bij de Zwitserse deelnemers om hobbyjagers uit de kantons Schwyz en Luzern ging – herkenbaar aan de nummerplaten.

Bij de drijfjacht werden acht stuks wild geschoten – gems, rood- en reewild – waaronder aantoonbaar drachtige dieren. Eind maart bevindt een gemsgeit zich al in het laatste derde deel van de dracht; de foetus is gevoels- en pijngevoelig. De jagers van Vorarlberg veroordeelden het voorval scherp: provinciaal jachtmeester dr. Christof Germann sprak van een schending van «elke jachtethiek» en startte onmiddellijk een uitsluitingsprocedure. Ook de Vorarlbergse landsraad Christian Gantner veroordeelde de jacht.

Verschillende Oostenrijkse en Zwitserse media berichtten erover, waaronder ORF Vorarlberg, de Kleine Zeitung, de Tiroler Tageszeitung, VOL.at en 20 Minuten. De districtsoverheid van Bludenz onderzocht mogelijke overtredingen van het jachtrecht. Of er strafrechtelijke gevolgen volgden, is niet gedocumenteerd.

De hoofdpachter – een man uit Schwyz – had op dat moment al een ander jachtgebied in Vorarlberg gepacht. Het patroon is hetzelfde als bij de vergiftigingszaak van 2016 en de strikvondsten van 2024: hobbyjagers uit het kanton Schwyz duiken bovengemiddeld vaak op in zaken die dierenbeschermingsorganisaties, autoriteiten en zelfs andere jachtverenigingen als ethisch onaanvaardbaar of illegaal bestempelen – en de gevolgen blijven minimaal tot onbestaand. Ons verslag daarover: Zwitserse hobbyjagers kwellen wilde dieren bij drijfjacht in Oostenrijk.

Het kanton als dader: illegaal bijvoederen voor de wolvenjacht

Wat individuen deden in de gevallen van 2016, 2019 en 2024, nam het kanton Schwyz in 2025 zelf op zich – en daarbij overtreedt het zijn eigen recht.

In oktober 2025 ontdekten twee bestuursleden van CHWOLF in het kerngebied van de Chöpfenberg-wolvenroedel het volgende: een reeds sterk verwest hert en een vers ontweid ree, beide vastgebonden en doelgericht voor een door het kanton aangebrachte fotoval geplaatst. Niet ver daarvandaan stond een provisorische zitplaats met een directe schootslijn op de kadavers. Op een andere plek lag hondenvoer gedeponeerd binnen het zicht van een verdere fotoval.

Het probleem: het voederen van wilde dieren is volgens § 59 van de kantonnale jacht- en wildbeschermingswet (JWG) van het kanton Schwyz in beginsel verboden. Geen van de wettelijke uitzonderingen dekt het aanvoederen van wolven. Bovendien heeft het BAFU in zijn toestemmingsbesluit van 28 augustus 2025 uitdrukkelijk bepaald dat afschoten niet mogen plaatsvinden bij rendez-vousplaatsen of kadaverlokaas, waar geen leereffect kan worden bereikt.

CHWOLF deed onmiddellijk aangifte bij het bevoegde openbaar ministerie. De Chöpfenberg-roedel was tot op dat moment onopvallend – vijf weken na de bevestiging ervan in juli 2025 lag het afschotbesluit voor twee derde van de welpen voor. Tegen november 2025 waren drie van de vijf welpen dood. Het kanton Schwyz breekt daarmee niet alleen zijn eigen jachtwet, maar veronachtzaamt ook de voorwaarden van de federale autoriteit. Ons verslag: Wolvenjacht in het kanton Schwyz: verboden aanvoedering.

Premie op wolven: Schwyz plant de terugval naar de 19e eeuw

Op 14 oktober 2025 zette de regeringsraad de motie M 13/25 over de regulering van predatoren om in een postulaat – feitelijk de deuropener om particuliere hobbyjaagsters en hobbyjagers officieel bij de wolvendoding te betrekken. En meer nog: het idee van een afschotpremie werd uitdrukkelijk onderzocht.

Een door de staat ingestelde premieregeling voor wolven zou een terugkeer naar de 19e eeuw betekenen. Zwitserland kende tot 1902 daadwerkelijk afschotpremies van 100 frank per wolf – in een tijd waarin de wolf al in 1872 was uitgeroeid. Tegenwoordig is hij streng beschermd onder de JSG, de Conventie van Bern en CITES. Een premie voor het doden van een beschermde soort zou een duidelijke schending van het federale recht zijn – juridische bezwaren zouden vrijwel zeker slagen. Worden wolven afgeschoten, dan vallen roedelstructuren uiteen – onervaren jonge dieren grijpen dan vaker terug op schapen. De conflicten nemen toe, niet af. Ons verslag: Premie op wolven: kanton Schwyz en de jachtlobby.

Meer dan 1.000 reacties – en een diepe kloof

De post op de Facebook-pagina «Wolf Facts Schweiz» leidde binnen korte tijd tot meer dan 2.000 reacties en werd duizenden keren gedeeld. Meer dan 1.000 reacties laten zien hoe geladen het debat is. Nau.ch citeert bij wijze van voorbeeld: «Dieren vergiftigen is het laaghartigste wat je een schepsel kunt aandoen» en «En dan hebben ze het over de boze wolf.» Een volledige inhoudelijke analyse van de reactiekolom is zonder directe toegang niet serieus mogelijk – maar het enorme bereik van de post maakt wel duidelijk hoe diep de kloof loopt tussen de gemeenschap voor de bescherming van wilde dieren en de voorstanders van de hobbyjacht.

Opmerkelijk is wie de bal aan het rollen bracht: Steven Diethelm is niet zomaar een verontwaardigde burger, maar officieel wildhoeder van het kanton Schwyz. Dat hij het platform van een Facebook-account dat zich inzet voor de bescherming van wilde dieren gebruikt om zijn eigen kanton van doofpotpraktijken te beschuldigen, is een politiek signaal – of het nu gewild is of niet.

«Laffe misdaad» – en geen dader

Het patroon in het kanton Schwyz is veelzijdig en bewezen: in 2016 worden twee steenarenden vergiftigd – geen daders opgespoord. In 2019 jagen hobbyjagers uit Schwyz en Luzern in Oostenrijk op drachtige dieren – minimale gevolgen. In 2021 schiet een hobbyjager in het Muotatal het kuddebeschermingslama dood – geen gedocumenteerd vonnis. In 2024 worden bij Pfäffikon SZ strikvallen ontdekt – strafbevel van 13.039 frank, geen jachtverbod. In 2025 plaatst het kanton zelf illegaal kadaveraas in het wolvenkerngebied, overtreedt de eigen jachtwet en de BAFU-voorwaarden – en schiet desondanks drie van de vijf welpen van de eerste Schwyzer wolvenroedel af. Zes dagen voor de virale post verklaart de bevoegde afdelingsleider publiekelijk dat de jacht staat voor «ethiek» en «transparantie».

Wat overblijft: geen falen van individuele hobbyjaagsters en hobbyjagers, maar een systeem – gedragen door een kantonsoverheid die het eigen recht schendt, en een hobbyjachtcultuur die straffeloosheid als normaal beschouwt. De virale post over twee vergiftigde steenarenden is de jongste uiting van een patroon dat het kanton Schwyz al jaren begeleidt.