«De hobbyjacht is niet het probleem»? Wanneer PR-interviews journalistiek vervangen

Redacteur Georg Herrmann voerde het gesprek.

Wat zich voordoet als een journalistieke bijdrage, blijkt bij nadere beschouwing een ongecommentarieerde spreekbuis van de hobbyjachtlobby te zijn: geen kritische vragen, geen duiding, geen wetenschappelijke contextualisering. Hieronder een feitencheck van de centrale beweringen.

«Onderdeel van de oplossing als het gaat om gezonde wildpopulaties en stabiele leefgebieden»

Deze zin staat volkomen scheef in het landschap. Hij wordt in het interview maar liefst drie keer herhaald, alsof herhaling een bewijs kan vervangen. Wat Larcher als een vanzelfsprekend feit presenteert, is in werkelijkheid een cirkelredenering: de hobbyjacht heeft in Midden-Europa alle natuurlijke regulatoren uitgeroeid, dus de wolf, lynx en de beer. Zij houdt via systematische wildvoedering de populaties kunstmatig hoog. Zij verstoort door jachtdruk de sociale structuren en bevordert daarmee ongecontroleerde voortplanting. En vervolgens presenteert zij zich als «onderdeel van de oplossing» voor precies de problemen die zij zelf heeft veroorzaakt. Dat is alsof een brandstichter zich als brandweerman laat vieren.

«Gezonde wildpopulaties» betekent in de taal van de hobbyjachtlobby: voldoende dieren om af te schieten, het liefst met grote trofeeën. «Stabiele leefgebieden» betekent: leefgebieden die de belangen van de hobbyjacht dienen, niet die van de wilde dieren. De definities van het BAFU, de IUCN en alle gevestigde natuurbeschermingsorganisaties zeggen het tegenovergestelde: natuurbescherming betekent leefgebieden behouden, biodiversiteit bevorderen en menselijke ingrepen minimaliseren. De hobbyjacht doet het tegenovergestelde. Zij grijpt selectief in naar vrijetijdsbelangen. Een uitgebreide analyse is te vinden in het dossier Jachtmythen: 12 beweringen die je kritisch zou moeten toetsen.

«135’000 hobbyjagers leveren natuurbescherming»

De bewering dat ongeveer 135’000 hobbyjagers en hobbyjaagsters een «bijdrage aan de natuurbescherming» zouden leveren, vermengt doelbewust vrijwillige individuele prestaties zoals het redden van reekalveren of biotoopbeheer met het eigenlijke doel: het afschotrecht als vrijetijdsbesteding. Wie reekalveren redt en in de herfst diezelfde kalveren afschiet, doet niet aan natuurbescherming. Hij beoefent een hobby die af en toe natuurbeschermingsachtige activiteiten omvat. Het werkelijke natuurbeschermingswerk wordt verricht door biologen, rangers, nationaalparkbeheerders en natuurbeschermingsorganisaties.

«Goed opgeleide natuurgebruikers»

Larcher omschrijft hobbyjagers als «goed opgeleide natuurgebruikers die zich intensief bezighouden met ecologie, wildbiologie en duurzaam beheer». De realiteit ziet er anders uit: de opleiding tot jonge jager in Oostenrijk duurt gemiddeld zo'n vier maanden. Er bestaan zelfs compacte cursussen die in slechts drie weken kunnen worden afgerond. Afhankelijk van de deelstaat variëren de vormen van avond- en weekendcursussen tot enkele maanden. De kosten liggen rond de 800 euro. Deze korte opleiding is bij lange na niet vergelijkbaar met een wildbiologische of ecologische studie, die vier tot vijf jaar duurt. Het begrip «natuurgebruiker» is daarbij ontmaskerend eerlijk: het gaat om gebruik, niet om bescherming. Wie een dier voor het persoonlijke plezier doodt, is geen natuurbeschermer, hoe goed opgeleid hij zich ook noemt. De psychologie van de hobbyjacht belicht de achterliggende motieven nader.

«De hobbyjacht reguleert wildpopulaties»

Het reguleringsnarratief is populatie-ecologisch weerlegd. De ecoloog prof. dr. Josef H. Reichholf vat het samen: de hobbyjacht reguleert niet, ze creëert overmatige en onderdrukte populaties. Intensieve bejaging vernietigt familieverbanden en sociale structuren, wat tot ongecontroleerde voortplanting leidt. De hoge jachtdruk verlaagt de levensverwachting drastisch, leidt tot vroegtijdige geslachtsrijpheid en verhoogt het geboortecijfer. In jachtvrije gebieden zoals het Zwitserse Nationaal Park, het Beierse Woud of Italiaanse nationale parken reguleren wildpopulaties zich door natuurlijke mechanismen: voedselaanbod, klimaat, predatoren en sociale structuren. Het dossier Jacht in Zwitserland: cijfers, systemen en het einde van een narratief toont dit aan met uitgebreide gegevens.

Bijvoederen van wild: de vicieuze cirkel van de hobbyjacht

Wat in het interview met Larcher eveneens volledig ontbreekt, is de in Oostenrijk wijdverbreide praktijk van het bijvoeren van wild. Het gaat hierbij om een centrale tegenstrijdigheid in de zelfvoorstelling van de hobbyjacht: enerzijds beweren hobbyjagers dat ze wildpopulaties moeten reguleren, anderzijds voeren ze diezelfde populaties systematisch bij. In Oostenrijk werden in het jachtjaar 2022/23 ongeveer 350’000 reeën en herten gedood. Tegelijkertijd voeren diezelfde hobbyjagers het wild bij van de herfst tot ver in de lente.

Daarbij wordt uitsluitend hoefwild bijgevoerd, dus reeën en herten die geweien dragen. Vossen, marters of andere wilde dieren worden niet gevoerd, maar het hele jaar door vervolgd. Alleen al deze selectie ontmaskert het motief: het gaat niet om dierenwelzijn, maar om het in stand houden van hoge populaties voor het schietplezier en de trofeeproductie. Speciaal ontwikkeld krachtvoer laat de dieren bijzonder grote geweien groeien.

De wetenschap is hier ondubbelzinnig: het kunstmatig bijvoeren verhindert natuurlijke selectie, houdt de populatiedichtheden onnodig hoog, bevordert de verspreiding van ziekten zoals tuberculose en versterkt de bosschade door verhoogde vraat. De wilde dieren worden tot halftamme, van de mens afhankelijke dieren en verliezen hun vrijheid en zelfstandigheid. In sommige regio's van Oostenrijk worden ze meer dan acht maanden per jaar in winterkooien gehouden. Zelfs de Oostenrijkse Bundesforste hebben de wildvoerplaatsen drastisch verminderd, omdat wilde dieren evolutionair aan winterse omstandigheden zijn aangepast en de winter zonder kunstmatig voer overleven, mits ze met rust worden gelaten. Een uitvoerige analyse van de problematiek rond het bijvoeren van wild is te vinden in het artikel Oostenrijk: dierenwelzijn betekent voederverbod.

De wolf als «uitdaging»

Larcher framet de terugkeer van de predatoren uitsluitend als een probleem. Hij spreekt van «conflicten» in het «cultuurlandschap» en eist «duidelijke, rechtszekere oplossingen», waarmee hij afschot bedoelt. Wat hij verzwijgt: wolven nemen precies de regulerende functie over die hobbyjagers beweren te vervullen. Wetenschappelijk is aangetoond dat wolven het ruimtegebruik van hoefdieren veranderen en de vraat meetbaar verlagen, zoals de WSL-studie naar de Calanda-regio aantoont. Het dossier Bos-wild-conflict: vraat rechtvaardigt geen jacht documenteert dit uitvoerig. Kuddebescherming als beproefde oplossing voor coëxistentie wordt in het hele interview niet één keer genoemd. In plaats daarvan wordt er rechtstreeks aangestuurd op het «afschieten van wolven». Dat de hobbyjacht in belangrijke mate verantwoordelijk was voor de uitroeiing van wolf, lynx en beer in Midden-Europa, blijft uiteraard onvermeld.

Wildbraad als «duurzaam levensmiddel»

Larcher prijst wildbraad aan als «hoogwaardig, regionaal en duurzaam levensmiddel» dat «vrij van bio-industrie» zou zijn. Technisch gezien is dat niet onjuist, maar het verzwijgt wezenlijke feiten: de loodbelasting door conventionele jachtmunitie, de stresshormonen bij opgejaagd of aangeschoten wild en het feit dat een aanzienlijk deel van het wild bij kunstmatige voederplaatsen of in omheinde gehegen wordt geschoten. Dat heeft weinig met «vrije natuur» te maken. Ook de geschatte 30 procent misschoten en het daarmee gepaard gaande massale dierenleed blijven onvermeld.

De IFDD-enquête: opdrachtonderzoek van de hobbyjachtlobby

Larcher beweert dat «de duidelijke meerderheid van de mensen» «de noodzaak van de jacht» erkent. Als bewijs dienen enquêtes van het Institut für Demoskopie und Datenanalyse (IFDD), die door Jagd Österreich zelf in opdracht werden gegeven. Opdrachtenquêtes, waarbij de vraagstelling en framing de resultaten van tevoren bepalen, zijn methodisch twijfelachtig en hebben geen enkele onafhankelijke wetenschappelijke waarde. Onafhankelijke onderzoeken schetsen een duidelijk genuanceerder beeld van de maatschappelijke houding tegenover de hobbyjacht.

Eén redacteur, nul tegenvragen

Het ernstigste probleem van het artikel is niet wat Larcher zegt. Het is wat redacteur Georg Herrmann van MeinBezirk.at niet vraagt. In een journalistiek interview zouden tegenvragen vanzelfsprekend zijn geweest: Hoe zit het met de trofee-hobbyjacht? Wat zegt de wildbiologie over de vermeende reguleringsfunctie? Wat met de misschoten en het dierenleed? Wat met de psychologische dimensie van het doden als vrijetijdsbesteding? Waarom wordt kuddebescherming niet ter sprake gebracht? En waarom ontbreekt elke verwijzing naar de wetenschappelijk duidelijk bekritiseerde praktijk van de wildvoedering, die in Oostenrijk systematisch de wildstanden hoog houdt? Geen enkele van deze vragen wordt gesteld. Het interview functioneert als puur reclameplatform voor de Oostenrijkse hobbyjachtlobby. Dat is geen journalistiek, dat is PR met een redactioneel sausje.

Conclusie

De bijdrage op MeinBezirk.at reproduceert ongetoetst alle standaardnarratieven van de hobbyjachtlobby: hobbyjacht als natuurbescherming, hobbyjagers als experts, predatoren als probleem, wildbraad als duurzaam, de samenleving als instemmend. Elk van deze beweringen houdt geen stand bij een wetenschappelijke toetsing. Dat een regionaal medium een lobbyvertegenwoordiger zo'n platform biedt, zonder ook maar één kritische stem te raadplegen, is een armoedig getuigenis voor de journalistiek. Het toont tegelijk aan hoe systematisch de hobbyjachtlobby haar narratieven in de mediaopenbaarheid voedt. Wie zich genuanceerd wil informeren, vindt op wildbeimwild.com de feiten achter de mythen.