Italië: minder dan 430’000 actieve hobbyjagers – nieuw onderzoek corrigeert veelgebruikte cijfers

De Italiaanse dierenwelzijnsorganisatie Lega Abolizione Caccia (LAC) heeft op 6 september 2026 een onderzoek gepubliceerd naar het aantal in Italië afgegeven jachtdocumenten.

Volgens dat onderzoek werden voor het jachtseizoen 2025/26 landelijk nog 429’484 jachtdocumenten («tesserini venatori») afgegeven aan personen met woonplaats in Italië.

Ten opzichte van de 53’383’000 Italiaanse staatsburgers met woonplaats in Italië per 1 januari 2026 (exclusief de 5,56 miljoen geregistreerde buitenlanders) komt dit overeen met 0,8 procent van de bevolking. Uit de analyse blijkt bovendien een verdere daling ten opzichte van het voorgaande seizoen, wat een duidelijk ander beeld schetst dan de vaak geciteerde cijfers op basis van wapenlicenties of schattingen van universiteiten, ministeries, verenigingen en de jachtindustrie.

Officiële jachtdocumenten in plaats van wapenlicenties

Curator van het onderzoek is Augusto Atturo, milieuvertegenwoordiger in de jacht- en wildbeheercommissie van de regio Ligurië. Atturo beriep zich op het recht op toegang tot administratieve gegevens conform artikel 5 van het Italiaanse wetsdecreet 33/2013.

Hij vroeg bij de bevoegde instanties van alle 19 regio's, alsook van de autonome provincies Bozen en Trento, het aantal daadwerkelijk afgegeven jachtdocumenten voor de twee laatste jachtseizoenen op. Daarbij werden telkens alleen personen met woonplaats in de betreffende regio meegeteld, om dubbeltellingen te vermijden, bijvoorbeeld wanneer iemand om praktische redenen jachtdocumenten van twee regio's bezit. Voor Bozen en Trento werd gebruikgemaakt van de daar geldende «permessi» voor plaatselijke inwoners.

De methode verschilt wezenlijk van statistieken over wapenlicenties voor jachtdoeleinden, zoals die worden afgegeven door de Questure, de Italiaanse politie-instanties. Dergelijke licenties zeggen niet noodzakelijk iets over de vraag of een persoon in een bepaald seizoen een seizoensgebonden jachtdocument aanvraagt of daadwerkelijk jaagt. Bovendien verschijnen de cijfers over wapenlicenties vaak pas met aanzienlijke vertraging.

Vier regio's respectievelijk provincies – Lazio, Calabrië, Campanië en Bozen – overschreden volgens LAC aanvankelijk de wettelijke antwoordtermijn van 30 dagen. Atturo moest daarom via de bevoegde transparantieambtenaren, de zogenoemde RPCT, aandringen.

Daling met 2,7 procent

In het seizoen 2024/25 werden nog 441’261 afgegeven jachtdocumenten geregistreerd voor personen met woonplaats in Italië. Een jaar later daalde dit aantal naar 429’484. Dat komt overeen met een afname van ongeveer 2,7 procent.

De grootste absolute dalingen werden geregistreerd in Toscane met 3’227, Lombardije met 2’276 en Lazio met 1’743 minder afgegeven jachtdocumenten. Kleine toenames waren er onder meer in Sicilië, Calabrië en de autonome provincies Bozen en Trento.

Een internationaal patroon: Italië, het Iberisch schiereiland en de VS

De afname van de hobbyjacht is geen op zichzelf staand Italiaans verschijnsel. Een wetenschappelijk onderzoek naar de demografische ontwikkeling van de hobbyjacht op het Iberisch schiereiland, met gegevens uit zes Spaanse regio's en Portugal, concludeert dat de vergrijzing van de hobbyjagers sterk, aanhoudend en naar verwachting nauwelijks omkeerbaar is. In het onderzochte gebied daalde het aantal hobbyjagers in de afgelopen 15 jaar met 26 procent, en over een periode van 50 jaar met 45 procent.

Ongeveer 40 procent van de onderzochte hobbyjagers is tegenwoordig ouder dan 60 jaar. De aanwas van jonge hobbyjagers daalde over 50 jaar met 89 procent. Voor de regio Aragón documenteert de studie bovendien een afname van het aantal jachtlicenties van ongeveer 54’000 naar minder dan 46’000 binnen 15 jaar.

Ook in de VS is een langdurige relatieve daling zichtbaar. In 1960 werden daar ongeveer 14,0 miljoen jachtlicenties verkocht, overeenkomend met 7,7 procent van de toenmalige bevolking. In 2020 waren dat ongeveer 15,2 miljoen licenties; door de aanzienlijk sterkere bevolkingsgroei kwam dit nog slechts overeen met 4,6 procent van de bevolking. Terwijl het aantal verkochte jachtlicenties sinds 1960 met 8,6 procent toenam, groeide de bevolking in dezelfde periode met 83,4 procent. Een afzonderlijk onderzoek van de U.S. Fish and Wildlife Service naar de daadwerkelijke jachtdeelname toont een vergelijkbaar beeld: die daalde van 8,9 procent van de bevolking in 1960 naar 4,5 procent in 2016, het tot dusver laagste percentage sinds de start van deze reeks metingen in 1955.

Italië, de onderzochte regio's van Spanje en Portugal, en de VS vertonen daarmee een vergelijkbaar langetermijnpatroon: de hobbyjacht verliest in verhouding tot de totale bevolking aan gewicht en heeft moeite om jongere generaties aan te trekken. Bij directe landenvergelijkingen blijft het echter beslissend dat jachtdocumenten, jachtlicenties en enquêtes over daadwerkelijke jachtdeelname verschillende grootheden meten. Waarom de ontwikkeling in Duitsland in afzonderlijke statistieken anders lijkt, wordt toegelicht in het artikel Waarom de hobbyjacht haar aanwas verliest, behalve in Duitsland.

Ook relevant voor Zwitserland

Ook in Zwitserland veranderen de aantallen hobbyjagers al jaren regionaal, terwijl de maatschappelijke en politieke legitimatie van de hobbyjacht steeds vaker ter discussie wordt gesteld. De internationale gegevens laten duidelijk zien waarom bij jachtstatistieken nauwkeurig moet worden gekeken: wapenlicenties, verenigingscijfers en daadwerkelijk afgegeven jachtdocumenten meten niet hetzelfde. Wie wil weten hoeveel personen in een seizoen een jachtdocument aanvragen en daarmee jachtrechtelijk gerechtigd zijn tot de hobbyjacht, krijgt met de afgegeven jachtdocumenten een aanzienlijk betrouwbaardere basis dan met louter wapenlicentie- of verenigingscijfers.

Meer achtergrondinformatie biedt het dossier over studies naar de gevolgen van de jacht voor wilde dieren en mensen.

Waarom vreugde om te doden geen onschuldig vrijetijdsmotief is

Mensen die er vreugde aan beleven levende wezens te doden en daarvoor te betalen, vertonen vanuit psychologisch oogpunt geen normaal vrijetijdsgedrag. Dit gedrag staat haaks op de fundamentele mechanismen van empathie, medeleven en morele terughoudendheid, zoals die bij de meeste psychisch gezonde mensen aanwezig zijn. Psychologisch gezien gaat het om afwijkend geweldsgedrag, ook al wordt het politiek of cultureel getolereerd.

Vreugde om te doden is een klassiek kenmerk van lustgedreven geweld. De gewelddaad zelf werkt belonend: niet het resultaat, niet een beweerde noodzaak, maar het doden zelf. Dit is geen randverschijnsel, maar wordt in de geweldspsychologie duidelijk beschreven.

Niet elke persoon die jaagt, zal de daad van het doden op dezelfde manier ervaren of openlijk als vreugde benoemen. Maar wie de hobbyjacht juist beleeft als vreugde om het doden, als adrenaline, triomf of persoonlijke voldoening, vertoont een psychologisch problematische geweldsmotivatie. Deze staat historisch en structureel dicht bij autoritaire en ontwaardende denkwijzen, omdat zij het gedode wezen tot middel van eigen bevrediging maakt.