«Voor professionele wildbescherming»

Grondwetsinitiatief in de vorm van een uitgewerkt ontwerp

Op grond van § 34 van de grondwet van het kanton Schwyz van 24 november 2010 en van de wet over verkiezingen en stemmingen

Ingediend door het initiatiefcomité [datum van indiening]

Initiatieftekst

De ondertekenende, in het kanton Schwyz stemgerechtigde personen dienen het volgende grondwetsinitiatief in:

De grondwet van het kanton Schwyz van 24 november 2010 wordt aangevuld met de volgende paragrafen:

§ [nieuw] Professionele bescherming van wilde dieren

1 Het uitoefenen van de jacht door particuliere personen (patentjacht, hobbyjacht) is op het gehele grondgebied van het kanton Schwyz verboden.

2 De bescherming, het beheer en, voor zover noodzakelijk, de regulering van in het wild levende dieren berusten uitsluitend bij vakkundig opgeleide wildbeheerders en wildbeheersters in dienst van het kanton.

3 Het afschieten van wilde dieren is uitsluitend toegestaan als laatste maatregel, wanneer alle andere geschikte maatregelen ter voorkoming van schade of afwending van gevaar zijn uitgeput of ontoereikend zijn. Het behoeft de voorafgaande goedkeuring van de wildcommissie.

4 Het kanton stelt een onafhankelijke wildcommissie in, die is samengesteld uit vertegenwoordigers van de dieren- en natuurbeschermingsorganisaties, de wetenschap en de betrokken overheidsinstanties. De commissie houdt toezicht op het wildbeheer en beslist over reguleringsmaatregelen.

5 Het kanton bevordert de natuurlijke regulering van de wilde dierenpopulaties, de verbinding van leefgebieden en de coëxistentie van mens en wild dier.

6 Het nadere wordt geregeld bij wet.

§ [nieuw] Bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

1 Het kanton ziet af van aanvragen tot preventieve populatieregulering van beschermde wilde diersoorten op grond van de federale wet inzake de jacht en de bescherming van in het wild levende zoogdieren en vogels, in het bijzonder van wolf, lynx, beer, bever, otter, goudjakhals, steenarend, grote zaagbek en andere op grond van het federale recht beschermde soorten.

2 Het zet in op de bevordering van de coëxistentie van mens en wild dier, passieve schadepreventie, de ecologische opwaardering van leefgebieden en de wetenschappelijke begeleiding van de aanwezigheid van wilde dieren.

3 Maatregelen tegen afzonderlijke wilde dieren die een onmiddellijk en aanzienlijk gevaar voor mensen vormen, blijven voorbehouden. Zij dienen tot het minimum te worden beperkt en door de bevoegde vakdienst van het kanton te worden uitgevoerd.

4 Het kanton zet zich in het kader van de interkantonale samenwerking en tegenover de bondsstaat actief in voor de bescherming en het behoud van bedreigde wilde diersoorten.

Overgangsbepaling

1 De regeringsraad vaardigt de noodzakelijke uitvoeringsbepalingen uit binnen twee jaar na aanvaarding van deze grondwetswijziging.

2 Bestaande jachtvergunningen vervallen met de inwerkingtreding van de uitvoeringsbepalingen. Reeds betaalde vergunningskosten voor het lopende jachtseizoen worden naar evenredigheid terugbetaald.

3 De Regeringsraad waarborgt de continuïteit van het wildbeheer tijdens de overgangsfase.

Toelichting

1. Uitgangssituatie

In het kanton Schwyz, een alpien kanton in Centraal-Zwitserland met ongeveer 160’000 inwoners op een oppervlakte van 908 km², is de huidige hobbyjacht een systeem dat noch de soortenbescherming noch een eigentijds wildbeheer dient. Het is de beoefening van een bloederig vrijetijdsvermaak ten koste van levende wezens met gevoel, gelegitimeerd door verouderde verhalen die geen wetenschappelijke toets doorstaan. De bewering dat zonder hobbyjacht het ecologisch evenwicht zou instorten, wordt door het Genève-model al meer dan 50 jaar empirisch weerlegd (vgl. het uitgebreide dossier over het Geneefse jachtverbod op wildbeimwild.com).

De hobbyjacht wordt in Schwyz georganiseerd als vergunningsjacht. Particulieren kopen een kantonnale vergunning en jagen zonder vaste verantwoordelijkheid voor een jachtgebied. In tegenstelling tot de wijdverbreide bewering nemen de vergunninghouders geen ecologische verantwoordelijkheid op zich, maar handelen zij binnen het kader van kantonnale afschotplannen die primair gericht zijn op de belangen van de bos- en landbouw (vgl. de psychologie van de hobbyjacht in het kanton Schwyz alsook de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Tegelijkertijd komen op federaal niveau steeds meer beschermde wilde diersoorten onder druk te staan. Het kanton Schwyz staat in het centrum van het nationale wolvendebat: in juli 2025 werd de eerste wolvenroedel in het kanton bevestigd door middel van cameravalbewijs. Reeds ongeveer vijf weken later vroeg het kanton bij het BAFU om regulering en kreeg het op 28 augustus 2025 de toestemming om twee derde van de welpen te laten afschieten. Tot eind november 2025 werden drie van de vijf jonge wolven gedood. De tijdspanne tussen het eerste bewijs en het afschot illustreert hoe snel uit een biologisch feit een politiek doodvonnis wordt. De bever mag sinds februari 2025 op kantonnaal verzoek worden afgeschoten. De lynx is in het kanton inheems (vgl. de analyse van het jachtbeleid op wildbeimwild.com en het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Het kanton Schwyz heeft de mogelijkheid om hier een duidelijk signaal af te geven: niet alleen voor professionele bescherming van wilde dieren in plaats van hobbyjacht, maar ook voor de consequente bescherming van bedreigde wilde diersoorten op kantonaal niveau.

2. Het voorbeeld: kanton Genève

Op 19 mei 1974 stemde ongeveer twee derde van de kiezers in het kanton Genève voor de afschaffing van de hobbyjacht door milities. Vóór het verbod was het grofwild in het kanton praktisch uitgeroeid: herten en wilde zwijnen waren al tientallen jaren verdwenen en van de ree leefden nog slechts enkele tientallen exemplaren. Ongeveer 300 hobbyjagers zetten massaal fazanten, patrijzen en hazen uit voor de hobbyjacht.

De ervaringen sinds het verbod op hobbyjacht zijn eenduidig:

– De biodiversiteit is opmerkelijk toegenomen. Het aantal overwinterende watervogels is verveelvoudigd van enkele honderden tot ongeveer 30’000. Genève herbergt vandaag de grootste populatie veldhazen en een van de laatste patrijzenpopulaties van Zwitserland.

– De reepopulatie heeft zich op een gezond niveau gestabiliseerd, met een jaarlijkse speciale afschot door professionele wildhoeders van slechts 20 tot 36 dieren.

– In 2005 sprak zich bij een hernieuwde volksstemming 90 procent van de Geneefse kiezers uit voor het behoud van het verbod op hobbyjacht. In 2009 werd in het kantonsparlement een voorstel tot herinvoering met 70 tegen 7 stemmen verworpen.

– De totale kosten van het professionele beheer van wilde dieren in Genève bedragen ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar, verdeeld in ongeveer 600’000 frank voor personeel (ca. drie voltijdse banen, verdeeld over een dozijn milieugevolmachtigden), 250’000 frank voor preventie en 350’000 frank voor schadevergoeding. Dat komt overeen met ongeveer 2.40 frank per inwoner en per jaar.

De Geneefse fauna-inspecteur Gottlieb Dandliker, sinds 2001 verantwoordelijk voor het beheer van wilde dieren, omschrijft het verbod op hobbyjacht als het financieel voordeligste alternatief voor het kanton. Een uitvoerige uiteenzetting is te vinden in het dossier «Genève en het jachtverbod» op wildbeimwild.com.

De efficiëntie van het Geneefse model blijkt uit de directe vergelijking: een professionele wildhoeder in Genève heeft voor een sanitair afschot van een wild zwijn gemiddeld 8 uur en maximaal 2 patronen nodig. Een hobbyjager in het kanton Zürich heeft daarvoor 60 tot 80 uur en tot 15 patronen. De veldhazendichtheid in Genève bedraagt 17,7 dieren per 100 hectare (de hoogste van Zwitserland), in het kanton Zürich slechts 1,0 per 100 hectare (vgl. Feitencheck Regeringsraad Zürich).

3. Het concept: professionele wildhoede in plaats van hobbyjacht

Het initiatief vervangt de hobbyjacht niet door een vacuüm, maar door een professioneel wildbeheer volgens het wildhoeder-model. Dit model berust op de volgende uitgangspunten:

Vakkundigheid in plaats van vrijetijdsplezier. Professionele wildbeheerders handelen op wetenschappelijke grondslag, met biologische opleiding en binnen het kader van een kantonnale opdracht (vgl. de kritische analyse van de jachtopleiding op wildbeimwild.com).

Ultima-ratio-principe. Een afschot is alleen toegestaan wanneer alle niet-dodelijke maatregelen zijn uitgeput. Daartoe behoren elektrische rasters, verjaging, leefgebiedvormgeving, herplaatsing, smaakafweermiddelen en bouwkundige beschermingsmaatregelen.

Democratische controle door een wildtiercommissie. De onafhankelijke commissie verhindert dat politieke druk het wildbeheer verwatert. Het initiatief verankert de vergunningsplicht grondwettelijk.

Natuurlijke zelfregulatie als leidend principe. De ervaring uit Genève, uit nationale parken en uit talrijke wetenschappelijke studies bewijst: wildtierpopulaties reguleren zichzelf in de meeste gevallen vanzelf. De hobbyjacht verstoort dit natuurlijke proces.

4. Waarom Schwyz?

Het kanton Schwyz leent zich om meerdere redenen bijzonder goed voor de invoering van een professionele wildbescherming:

Schwyz staat in het centrum van het wolvendebat. In juli 2025 werd de eerste wolvenroedel in het kanton bevestigd. Vijf weken later lag de afschotvergunning klaar. Tegen november 2025 waren drie van de vijf welpen dood. De afstand tussen het eerste bewijs en het afschot illustreert hoe snel uit een biologisch feit een politieke dodingsbeschikking wordt – en waarom een grondwettelijke bescherming nodig is voordat het zover komt. Het initiatief biedt een grondwettelijk antwoord op het wolvendebat: professioneel wildbeheer in plaats van politiek gemotiveerde afschoten (vgl. het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

Mythen en Muotatal: unieke wildernisgebieden. Het Muotatal en de Mythen-regio herbergen enkele van de laatste wildernisgebieden van Centraal-Zwitserland. De lynx is hier inheems, de steenbok leeft op de rotsgraten. Professioneel wildbeheer zou deze unieke leefgebieden consequenter beschermen dan de hobbyjacht (vgl. wildbeimwild.com over nationale parken en beschermde gebieden).

2’000 handtekeningen. Bij 160’000 inwoners zijn 2’000 handtekeningen slechts 1,25 procent van de bevolking. In Schwyz, Freienbach, Küssnacht, Einsiedeln en Wollerau kan efficiënt worden verzameld (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bebouwd gebied).

Bevers aan de Sihl en aan de zuidoever van het Zürichmeer. De bever is in het kanton gedocumenteerd. Sinds februari 2025 mag hij in heel Zwitserland op kantonaal verzoek worden afgeschoten. Het initiatief beschermt de bever (vgl. wildbeimwild.com over predatoren).

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding. De bestaande patenten vervallen en reeds betaalde leges worden naar evenredigheid terugbetaald.

Stedelijke basis aan het Zürichmeer. De gemeenten Freienbach, Wollerau en Küssnacht behoren tot het verzorgingsgebied van Zürich en hebben een stedelijk karakter. Samen met de hoofdplaats Schwyz en Einsiedeln woont een aanzienlijk deel van de kantonsbevolking in agglomeraties.

Signaalwerking voor Centraal-Zwitserland. Een succes in Schwyz zou een signaalwerking hebben voor heel Centraal-Zwitserland (LU, OW, NW, UR, ZG). Schwyz is het kanton dat het wolvendebat symboliseert.

5. Over de initiatieftekst

Lid 1 – Verbod op de hobbyjacht

Het verbod op de patentjacht door particulieren is de kern van het initiatief. Het komt overeen met het Genève-model. De kantonale bevoegdheid hiervoor is onbetwist: de federale jachtwet (JSG) laat de organisatie van het jachtbedrijf uitdrukkelijk over aan de kantons (art. 3 lid 1 JSG). De drie jachtsystemen van Zwitserland – patentjacht, revierjacht en staats- respectievelijk regiejacht – zijn gelijkwaardig. Het kanton Genève praktiseert de regiejacht sinds 1974 in overeenstemming met het federale recht.

Lid 2 – Professioneel wildbeheer

In plaats van hobbyjagers en hobbyjaagsters nemen vakkundig opgeleide wildbeheerders en wildbeheersters in kantonale dienst alle taken over. In Genève bewijst dit systeem zich al meer dan 50 jaar.

Lid 3 – Afschot als ultima ratio

Een afschot is niet de regel, maar de uitzondering. Passieve maatregelen hebben voorrang. In Genève worden jaarlijks ongeveer 250 wilde zwijnen door wildhoeders gedood (volgens de jachtstatistiek van het BAFU), hoofdzakelijk jonge dieren, waarbij leidende dieren expliciet worden gespaard.

Lid 4 – Wildtierkommission

De onafhankelijke wildlifecommissie is geïnspireerd op het Genève-model. Zij waarborgt dat dieren- en natuurbeschermingsverenigingen inspraak hebben en voorkomt dat de regeringsraad zelfstandig uitzonderingen toestaat. De betrokkenheid van de wetenschap garandeert op feiten gebaseerde beslissingen (vgl. wildbeimwild.com/jagd-fakten). Het wolvendebat in Schwyz heeft aangetoond hoe snel politieke druk tot afschotvergunningen leidt: vijf weken tussen het eerste bewijs en de vergunning. Een grondwettelijk verankerde wildlifecommissie had dit automatisme voorkomen.

Lid 5 – Natuurlijke regulering en coëxistentie

De bevordering van de coëxistentie omvat in Schwyz in het bijzonder het beveiligen en met elkaar verbinden van de wildernisgebieden in het Muotatal en in de Mythenregio, het beschermingsbos op de steile hellingen en de voorlichting van de bevolking over het gedrag tegenover wilde dieren (vgl. wildbeimwild.com over wilde dieren in bewoond gebied).

Overgangsbepalingen

De termijn van twee jaar geeft de regeringsraad voldoende tijd om de uitvoeringswetgeving uit te werken. Het bestaande Amt für Wald und Natur kan als institutionele basis dienen. De systeemwijziging van de patentjacht naar de regiejacht is administratief eenvoudig.

6. Over het tweede artikel: bescherming van bedreigde en beschermde wilde diersoorten

Het tweede artikel is voor Schwyz uiterst actueel. Het geval van de eerste Schwyzer wolvenroedel in 2025 toont op exemplarische wijze waarom een grondwettelijke bescherming nodig is: vijf weken tussen het eerste bewijs en de afschotvergunning. Drie van de vijf welpen dood binnen enkele maanden. Zonder democratische controle door een wildlifecommissie wordt elke wolvenwaarneming automatisch een afschotbeschikking. De lynx is in het kanton inheems. De bever bevolkt de Sihl en de zuidoever van het Zürichmeer. De formulering «in het bijzonder» beschermt ook toekomstige terugkeerders (vgl. het wolvenbeleid op wildbeimwild.com).

7. Kostengevolgen: concreet budget voor Schwyz

Het Genève-referentiebudget

In Genève, dat met 282 km² ongeveer drie keer kleiner is dan Schwyz en ongeveer 500’000 inwoners telt, bedragen de totale kosten ongeveer 1,2 miljoen frank per jaar: ongeveer 600’000 frank voor personeel, ongeveer 250’000 frank voor preventie en ongeveer 350’000 frank voor schadevergoeding.

Conservatieve raming voor Schwyz

Voor Schwyz met een oppervlakte van 908 km² en ongeveer 160’000 inwoners resulteert de volgende bewust conservatieve kostenraming:

Personeelskosten: 480’000 tot 840’000 frank per jaar. Er zijn 4 tot 6 voltijdsbanen nodig. Schwyz is drie keer groter dan Genève en topografisch divers: stedelijk aan het Meer van Zürich, alpien in het Muotatal en in de Mythenregio.

Materiële kosten: 100’000 tot 180’000 frank per jaar.

Schadevergoeding: 60’000 tot 150’000 frank per jaar.

Startinvestering kuddebescherming: 400’000 tot 700’000 frank. Eenmalige investering in de infrastructuur voor kuddebescherming voor de Mythenregio en het Muotatal over drie tot vijf jaar.

Totale kosten: 640’000 tot 1’170’000 frank per jaar (bruto). Dat komt overeen met ongeveer 4.00 tot 7.30 frank per inwoner en per jaar.

Compensatoire reproductie en overgangsbeheer

De compensatoire reproductie door jachtdruk betreft ook het kanton Schwyz. De hobbyjacht produceert door de jachtdruk meer geboorten dan ze onttrekt. Na de systeemwijziging is er in de eerste jaren een gericht overgangsbeheer nodig, dat in de hogere aantallen banen is meegerekend (vgl. Studies op wildbeimwild.com).

Besparingen en tegenfinanciering

Daartegenover staan besparingen: geen jachtexamens, geen patentbeheer, geen afschotplanning, geen jachtopzicht. Eén enkele zinloos gedode wolf kost de gemeenschap ongeveer 35’000 frank. In het jaar 2025 werden in Schwyz drie jonge wolven binnen enkele maanden na de eerste vaststelling van de roedel geschoten – kosten die bij professioneel wildbeheer met als doel co-existentie wegvallen.

Wegvallende inkomsten

Met de afschaffing van de hobbyjacht vervallen de patentvergoedingen van naar schatting 400’000 tot 600’000 frank per jaar. Daar staan echter de nooit in de boeken opgenomen externe kosten van de milstiejacht tegenover – wildongevallen, jachtgerelateerde vraatschade in het beschermingsbos, administratieve lasten, politie- en gerechtelijke inzet –, die een veelvoud van deze inkomsten bedragen. In het kanton Genève vervallen deze inkomsten al sinds 1974 – zonder financiële problemen: vóór het jachtverbod waren er meer dan 400 hobbyjagers actief, tegenwoordig doen drie voltijdsbanen hetzelfde werk beter. Sanitaire en therapeutische afschoten door professionele wildhoeders zijn niet hetzelfde als een regulerende bejaging op basis van het jagerslatijn of een verkeerd begrepen «natuurervaring» van de hobbyjagers. Een volledige kostenberekening laat zien: de milstiejacht kost de belastingbetaler aanzienlijk meer dan ze opbrengt (vgl. «Wat de hobbyjacht Zwitserland werkelijk kost» op wildbeimwild.com).

Hobbyjagers in de politiek stemmen tegen natuurbescherming. De hobbyjachtlobby bestrijdt systematisch belangen op het gebied van biodiversiteit en soortenbescherming. In 2024 bestreed ze het biodiversiteitsinitiatief (63 procent nee). In 2020 sneuvelde de door haar mede vormgegeven jachtwet bij de stembus (51,9 procent nee). In 2016 torpedeerde de Tessiner jagersvereniging het nationaal park Parc Adula. In de zittingsperiode 2015 tot 2019 politiseerden hobbyjagers in het parlement overwegend tegen milieubelangen. Wie beweert dat hobbyjagers natuurbeschermers zijn, negeert hun stemgedrag (vgl. Tessiner jagersvereniging: 30 jaar onzin en Kostendossier).

De netto meerkosten zullen tussen de 350’000 en 800’000 frank per jaar liggen, wat ongeveer 2.20 tot 5.00 frank per inwoner bedraagt. Zelfs ruim berekend: dat is minder dan 0.05 procent van het kantonale budget van ongeveer 1.6 miljard frank (staatsrekening 2024, EFV). Minder dan een kopje koffie per persoon per jaar – voor professionele bescherming van wilde dieren in het kanton, dat symbool staat voor het wolvendebat (vgl. Jachtmythen-feitencheck op wildbeimwild.com).

8. Verenigbaarheid met hoger recht

Eerste paragraaf: afschaffing van de hobbyjacht

In overeenstemming met de federale wetgeving. Art. 3 lid 1 JSG. Drie gelijkwaardige jachtsystemen. Genève sinds 1974 onbetwist.

Tweede paragraaf: bescherming van beschermde soorten

Art. 7a JSG maakt preventieve regulering mogelijk, maar verplicht daar niet toe. Het afzien daarvan is noch in strijd met de federale wetgeving, noch met de Conventie van Bern.

Eenheid van materie

Gewaarborgd, aangezien alle bepalingen betrekking hebben op het kantonale wildbeheer en de bescherming van in het wild levende dieren.

9. Anticiperen op voorzienbare bezwaren

«Schwyz is een alpien kanton – het Genève-model past niet»

De feiten: Schwyz is topografisch divers: de gemeenten aan het Meer van Zürich (Freienbach, Wollerau, Küssnacht) zijn stedelijk. De dalkom van Schwyz en het stroomgebied van Einsiedeln lijken op het Middelland. De alpiene gebieden (Muotatal, Mythenregio) zijn dunbevolkt met minder conflictzones. In het stedelijke deel is de situatie rechtstreeks vergelijkbaar met Genève. In het alpiene deel zijn er minder mensen en dus minder conflicten – niet meer (vgl. de psychologie van de hobbyjacht in het kanton Schwyz).

Communicatieve kernformule: «Freienbach en Küssnacht zijn even stedelijk als Genève. En in het Muotatal is professionele bescherming van wilde dieren nodig, geen hobbyjacht.»

«De wolf moet gereguleerd worden»

De feiten: Vijf weken tussen eerste vaststelling en afschotvergunning. Drie dode welpen. Dat is geen regulering, dat is politiek activisme met het geweer. Professioneel wildbeheer zou de wolf als natuurlijke regulator benutten en de veekuddes door professionele preventie beschermen – niet door reflexmatige afschoten. De wolf vermindert de vraatdruk in het beschermingsbos, wat juist in een kanton met steile hellingen ecologisch en economisch van belang is.

Communicatieve kernformule: «Vijf weken van eerste vaststelling tot afschot. Drie dode welpen. Dat is geen regulering, dat is politiek doden.»

«De kosten zijn voor een klein kanton te hoog»

De feiten: Zelfs ruim gerekend: ongeveer 2,20 tot 5,00 frank per inwoner per jaar. Minder dan een kop koffie per persoon per jaar. Minder dan 0,1 procent van het kantonale budget. Schwyz behoort bovendien tot de kantons met de hoogste belastingkracht.

Communicatieve kernformule: «Minder dan een kop koffie per persoon per jaar. Minder dan 0,1 procent van het kantonale budget. Voor een van de financieel sterkste kantons van Zwitserland draagbaar.»

10. Samenvatting

Dit initiatief biedt de bevolking van Schwyz de mogelijkheid om zich uit te spreken voor een modern, op feiten gebaseerd beheer van wilde dieren en een omvattende bescherming van bedreigde wildsoorten. De eerste paragraaf volgt het Genève-model, dat zich al meer dan 50 jaar bewezen heeft. De tweede paragraaf is een direct antwoord op de zaak van de wolvenroedel in Schwyz in 2025: hij voorkomt dat elke wolvenwaarneming automatisch tot een afschotbesluit leidt, en beschermt ook de lynx, de bever en toekomstige terugkeerders. Als kanton in het centrum van het wolvendebat zou een succes in Schwyz een signaalwerking hebben die ver buiten de kantonsgrenzen reikt.

Initiatiefcomité «Voor professionele bescherming van wilde dieren»

[Naam 1], [Naam 2], [Naam 3] …

(Comitéleden volgens kantonaal recht, met woonplaats in het kanton Schwyz)

Contactadres: [Adres van het comité]

Bijlage: Verdere documentatie

De volgende dossiers en bronnen ondersteunen de argumentatie van dit initiatief:

Genève-model in detail: wildbeimwild.com/dossiers/genf-und-das-jagdverbot – Uitgebreide weergave van het beheer van wilde dieren in Genève sinds 1974.

Wetenschappelijke studies: wildbeimwild.com/studien – Verzameling van wetenschappelijke studies over de zelfregulatie van wildpopulaties.

Jacht in Zwitserland: wildbeimwild.com/jagd-in-der-schweiz – Doorlopend bijgewerkt overzicht van het Zwitserse jachtbeleid.

Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Schwyz: wildbeimwild.com – Psychologie van de hobbyjacht in het kanton SZ – Kantonspecifieke analyse.

Psychologie van de hobbyjacht: wildbeimwild.com/category/psychologie-jagd – Overkoepelende bijdragen.

Wilde dieren in bewoond gebied: wildbeimwild.com/category/wildtiere-im-siedlungsgebiet – Coëxistentie van mens en wild dier.

Nationale parken en beschermde gebieden: wildbeimwild.com/category/nationalpark – Natuurlijke zelfregulatie in beschermde gebieden.

Jachtmythen: wildbeimwild.com/dossiers/jagdmythen – Feitencheck.

Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt: Modeltekst van het initiatief in het kanton Basel-Stadt – Het sjabloon voor de gehele initiatiefreeks.

Opmerking over de procedure

Het initiatiefcomité dient de initiatieftekst vóór de aanvang van de handtekeningeninzameling in bij de Staatskanzlei van het kanton Schwyz voor een voorafgaande toetsing. Voor het tot stand komen van het initiatief zijn 2’000 geldige handtekeningen vereist. De indieningsmodaliteiten richten zich naar de wet over verkiezingen en stemmingen.

Strategische briefing voor activisten

Volksinitiatief «Voor professionele bescherming van wilde dieren» – Kanton Schwyz Intern werkdocument – Stand maart 2026

Samenvatting

Schwyz is de kanton van het wolvendebat. De eerste wolvenroedel werd in juli 2025 bevestigd, vijf weken later lag de afschotvergunning klaar, tegen november waren drie van de vijf welpen dood. Het initiatief is daarop een direct antwoord. 2’000 handtekeningen bij 160’000 inwoners zijn haalbaar. De stedelijke basis aan het meer van Zürich (Freienbach, Wollerau, Küssnacht) levert het mobilisatiepotentieel. De Mythen-regio en het Muotatal zijn unieke wildernisgebieden die professionele bescherming verdienen.

1. Waarom juist Schwyz?

Centrum van het wolvendebat. Eerste wolvenroedel in 2025. Vijf weken van vaststelling tot afschot. Drie dode welpen. Het soortenbeschermingsartikel is een direct antwoord.

Mythen en Muotatal. Unieke wildernisgebieden van Centraal-Zwitserland. Lynx, steenbok, adelaar.

2’000 handtekeningen bij 160’000 inwoners. 1,25 procent. Haalbaar.

Stedelijke basis aan het meer van Zürich. Freienbach, Wollerau en Küssnacht hebben een stedelijk karakter.

Patentjacht = eenvoudige systeemwijziging. Geen pachtcontracten, geen gemeentelijke vergoeding.

Signaalwerking voor Centraal-Zwitserland. Schwyz symboliseert het wolvendebat.

2. De lessen uit Zürich: Wat we anders doen

Positieve titel. «Voor professionele bescherming van wilde dieren» in plaats van «Wildhoeders in plaats van jagers».

Concrete budgetberekening. Ongeveer 2,20 tot 5,00 frank per hoofd. Minder dan een kop koffie per persoon per jaar.

Wolvendebat als mobilisatiethema. De Schwyzer wolvenroedel van 2025 is het meest emotionele argument van de reeks.

Steun van partijen vroeg verzekeren. SP, Groenen en GLP vroeg betrekken. In Schwyz is de basis kleiner, maar de drempel ook (slechts 2’000 handtekeningen).

3. Analyse van de tegenstanders en voorbereide antwoorden

Tegenargument 1: «Schwyz is een alpiene kanton»

De feiten: Freienbach en Küssnacht zijn even stedelijk als Genève. In het Muotatal: minder mensen, minder conflicten.

Communicatieve kernformule: «Freienbach is even stedelijk als Genève. En in het Muotatal is professionele bescherming van wilde dieren nodig, geen hobbyjacht.»

Tegenargument 2: «De wolf moet gereguleerd worden»

De feiten: Vijf weken van eerste vaststelling tot afschot. Drie dode welpen. Dat is geen regulering, dat is politiek activisme met het geweer.

Communicatieve kernformule: «Vijf weken van eerste vaststelling tot afschot. Drie dode welpen. Dat is geen regulering.»

Tegenargument 3: «De kosten zijn te hoog»

De feiten: Rond 2,20 tot 5,00 frank per inwoner per jaar. Minder dan een kop koffie. Schwyz heeft een van de hoogste belastingdraagkrachten van alle kantons.

Communicatieve korte formule: «Rond 2 tot 3 frank. Voor een van de meest belastingkrachtige kantons draaglijk.»

4. Communicatiestrategie: De drie kernboodschappen

«Vijf weken van eerste vaststelling tot afschot. Zo mag het niet verder gaan.» Het wolvendebat emotioneel en feitelijk.

«Genève doet het al 50 jaar voor.» 90 procent instemming, stabiele populaties, minimale kosten.

«Professioneel in plaats van hobby.» Vakmensen in plaats van vrijetijdsschutters.

5. Tijdsplanning en volgende stappen

Fase	Inhoud	Tijdskader
Comitvorming & voorafgaande tekstcontrole	Jurist(e) inschakelen; comiteleden met woonplaats in SZ werven	Maand 1–3
Indiening ter voorafgaande controle	Staatskanselarij Schwyz	Maand 3–4
Publicatie & start handtekeningeninzameling	Doel: 2’500+ handtekeningen als buffer	Maand 4
Contacten met partijen & coalitievorming	SP, Groënen, GLP; Pro Natura Schwyz; BirdLife; wolvenvrienden	Maand 1–12
Indiening van de handtekeningen	Staatskanselarij, officiële controle	Na de inzamelperiode
Debat in de kantonsraad	Parlementaire verankering; mediawerk	Volgende maanden
Stemcampagne	Finale mobilisatie, wolfsargument, Muotatal als visueel element	Voor de stemming

6. Campagnemateriaal

• Het Genève-dossier op wildbeimwild.com als centraal argumentarium.
• De Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Schwyz als achtergrondmateriaal.
• Lokale media: Bote der Urschweiz, Einsiedler Anzeiger, March-Anzeiger, Höfner Volksblatt, Tele 1.
• Infografiek: tijdlijn «Juli–november 2025: Van eerste vaststelling tot afschot». Muotatal en de Mythenregion als visueel element. Kostenvergelijking SZ vs. GE.

7. Verdere bronnen

• Geneefs jachtverbod in detail
• Wetenschappelijke studies
• Jacht in Zwitserland
• Psychologie van de hobbyjacht in het kanton Schwyz
• Feitencheck jachtmythen
• Nationale parken en beschermde gebieden
• Federale jachtstatistiek (BAFU)
• Kantonaal volksinitiatief Basel-Stadt

Dit document is een modeltekst van IG Wild beim Wild. Het kan door activisten, organisaties of initiatiefcomits vrij worden gebruikt en aan de omstandigheden in het kanton Schwyz worden aangepast.

Feitencheck: De beweringen van de hobbyjacht-lobby

De brochure «De jacht in Zwitserland beschermt en is nuttig» van JagdSchweiz leest als een reclamefolder – maar de centrale beweringen houden geen stand bij een feitencheck. Tien verhalen op de proef gesteld, van «staatstaak» over «soortenrijkdom» tot «80 % instemming»: Dossier: Factcheck JagdSchweiz-brochure →