Arctisch gebied: 91% van de gletsjers van Spitsbergen krimpt

De experts gebruikten hogeresolutie-satellietgegevens om de randen van de ijsvelden te onderzoeken.

Daarbij bleek dat een van de snelst opwarmende plekken op aarde nog altijd zichtbare tekenen van verandering vertoont.

Volgens de nieuwste studie lijkt 91% van de gletsjers van Spitsbergen te krimpen, waarbij de totale oppervlakte sinds 1985 met meer dan 500 vierkante mijl is afgenomen.

De resultaten tonen aan dat meer dan de helft van deze ijsmassa's duidelijke seizoensgebonden cycli vertoont, waarin ze afbreken en in de omliggende zeeën rollen.

«De omvang van de gletsjerterugtrekking in de afgelopen decennia is verbazingwekkend», aldus dr. Tian Li, senior wetenschappelijk medewerker aan het Glaciology Centre van de Universiteit van Bristol.

De noordelijke breedtegraad van Spitsbergen en de relatief laaggelegen ijsvelden maken het gebied kwetsbaar voor sluipende opwarming door de zeestromingen, terwijl de lucht erboven tot zeven keer sneller opwarmt dan het wereldwijde gemiddelde. De klimaatcrisis verscherpt zich wereldwijd.

cascade van veranderingen in het Arctisch gebied

De opvallendste versnelling van de gletsjerterugtrekking werd in 2016 vastgesteld, toen het ijs sneller kromp als reactie op extreme piekwaarden in lucht- en zeetemperatuur.

«De interjaarlijkse variabiliteit van de terugtrekking van het kalffront toont een sterke gevoeligheid voor atmosferische en oceanische opwarming, met directe reacties op grote temperatuuranomalieën in lucht en oceaan in 2016 en 2019», aldus de onderzoekers.

De experts vermoeden dat een atmosferisch verschijnsel dat bekendstaat als blocking, heeft bijgedragen aan deze omstandigheden. Dit weerpatroon blokkeert vaak de normale luchtstroming en kan in bepaalde delen van het Arctisch gebied leiden tot ongewoon hoge temperaturen.

Deze opwarmingstrend versnelt niet alleen de gletsjerterugtrekking, maar beïnvloedt ook de neerslagpatronen, wat leidt tot een cascade van veranderingen in het hele arctische milieu. De neerslagtrends in de Arctis, met name op Svalbard, zijn de afgelopen decennia aanzienlijk toegenomen. Ook hydroklimatologische extreme gebeurtenissen nemen wereldwijd toe.

Omdat extreme weersomstandigheden toenemen, zal het smelten van gletsjers versnellen, wat ecosystemen en zeedieren bedreigt. Koudwaterhabitats zouden kunnen verdwijnen, waardoor voedselketens worden verstoord en soorten gedwongen worden te migreren.

Vissen en andere zeedieren zijn afhankelijk van stabiele ijsomstandigheden, en hun overleving loopt gevaar wanneer gletsjers zich steeds sneller terugtrekken.

Verhoogd risico op afkalving door gletsjerterugtrekking

Neervallende ijsbrokken die tijdens het kalven in de zee storten, zijn meer dan alleen een spektakel voor passerende schepen.

Het kalven speelt een sleutelrol in de manier waarop gletsjers hun massa behouden of verliezen. Kleine veranderingen in de water- en luchtomstandigheden kunnen ertoe leiden dat er meer ijs afbreekt dan ter plaatse aanvriest.

Professor Jonathan Bamber, medeauteur van de studie, legde uit waarom de huidige schattingen voor de toekomstige zeespiegelstijging nog met aanzienlijke onzekerheden gepaard gaan.

«Het kalven is een slecht gemodelleerd en weinig begrepen proces, dat een cruciale rol speelt voor de gezondheid van een gletsjer», zei hij.

Gevolgen voor het milieu in de Arctis

Smeltende gletsjers geven zoet water en sedimenten af aan de omliggende zeeën, wat de oceaancirculatie en de mariene ecosystemen beïnvloedt. Deze instroom verandert de lokale omstandigheden en maakt het voor bepaalde dieren moeilijker om te overleven in hun gebruikelijke broedgebieden.

Ook de planktongemeenschappen veranderen als reactie op het veranderde zoutgehalte en de nutriëntenconcentratie. Lokale bewoners die van de visserij afhankelijk zijn, kunnen merken dat het moeilijker wordt om in hun levensonderhoud te voorzien wanneer vertrouwde soorten wegtrekken of afnemen.

Wanneer het ijs zich verder terugtrekt, ontstaan er nieuwe scheepvaartroutes. Terwijl de extra routes de economische mogelijkheden potentieel vergroten, bedreigen ze ook de mariene ecosystemen en de kwetsbare kustlijnen. De gevolgen voor de milieu- en natuurbescherming zijn enorm.

Voorspelling van de komende veranderingen

Regionale ambtenaren en onderzoeksgroepen houden de gletsjers van Spitsbergen nauwlettend in het oog, terwijl de overheden overwegen de klimaatadaptatiestrategieën te actualiseren.

Deskundigen benadrukken dat het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen nog altijd één van de meest directe manieren is om de veranderingen te vertragen.

Wetenschappers en beleidsmakers bespreken manieren om het smelten van gletsjers te vertragen, maar de terugtrekking is onvermijdelijk als de temperaturen verder stijgen. Beschermende maatregelen, zoals het verbeteren van meetstations, kunnen helpen om veranderingen nauwkeuriger te voorspellen.

Deze stations kunnen betere voorspellingen leveren over atmosferische blokkeringen die plotselinge temperatuurpieken veroorzaken en het smelten van het ijs versnellen.

«Bij vaker voorkomende blokkeringen en aanhoudende regionale opwarming zal de terugtrekking van het kalffront in de toekomst waarschijnlijk toenemen, wat zal leiden tot een groter massaverlies van de gletsjers», aldus de onderzoekers.

De studie werd gepubliceerd in het tijdschrift Nature.

U kunt met barmhartigheid alle dieren en onze planeet helpen. Kies mededogen op uw bord en in uw glas. Go vegan.